Değişiklik, ama hangi yöne?

Zamanla herşey ne kadar değişiyor!..

Genelkurmay başkanlığına son gidişimi hatırlıyorum. Org. Doğan Güreş''in Genelkurmay başkanı olduğu dönemdeydi. ''Konsept'' değişikliğine gidilerek çatışmalara ''düşük yoğunluklu savaş'' teşhisi konulmuş, PKK eylemlerini akamete uğratacak bir dizi tedbir alınmış, güvenlik alanındaki başarının sosyal ve siyasi alanda atılacak emin adımlarla takviyesi düşünülmeye başlanmıştı.

Sivil otoritenin demokratikleşme paketi hazırlığına paralel olarak askerler de kamuoyunu bilgilendirme ihtiyacı hissetmişlerdi. Her gazeteden birer ikişer yazar Genelkurmaya çağrılarak karargâhın görüşü hakkında bilgilendiriliyordu. O çerçevede, ben de, yazarı olduğum gazetenin haber müdürü arkadaşımla Genelkurmaya gidip komutanla görüşmüştüm.

Hürriyet''in Ankara temsilcisi Sedat Ergin''in, dün gazetesinin manşetine tırmanan, "Paşa''dan uyarı" haberi bana geçmişte kalmış Org. Güreş''li Genelkurmay anımı hatırlattı. Org. Hüseyin Kıvrıkoğlu, Hürriyet yazarına, "312 kaldırılmasın, seçim ertelenmesin" biçiminde özetlenebilecek görüşlerini açıklamış. "Seçimlerin erkene alınmasına karşıydınız?" sorusuna, "Öyleydi, ama sebebimiz vardı; şimdi ise seçimi ertelemek kaosa yol açar" biçiminde bir cevap vermiş. TCK 312. ve Terörle Mücadele Yasası 8. maddelerine dokunulmaması gerektiğini de söylemiş Org. Kıvrıkoğlu.

Eski âdet hâlâ sürdürülüyorsa, Genelkurmay başkanı konuşurken, içeride, gazeteciyle birlikte genel sekreteri ve özel kalemi de bulunmuştur. Komutanın dışındaki karargâh mensuplarından biri, sonradan bilgi notu haline getirip dosyalamak üzere, elindeki not defterine, soru ve cevapları kaydetmiş olmalı. Randevu saati öncesinde, gazeteci, genel sekreterin odasında soluklanmış, vakit müsaitse çay ikramına da nâil olmuştur.

Buraya kadar herşey eskisi gibi; değişiklik bundan sonra başlıyor. Org. Güreş, açıklamalarını Genelkurmay adına yaptığı ve bütün sorulara açık yüreklilikle cevap verdiği halde, söylediklerinin kendisine atfen yazılmamasını rica etmişti. Ben, benden önce ve sonra kendisiyle görüşen meslektaşlar, o görüşleri, "Genelkurmay başkanlığından bir üst düzey yetkili" sıfatını kullanarak yayınladık. Tıpkı, Org. İsmail Hakkı Karadayı''nın Genelkurmay başkanlığı döneminde gazete manşetlerine tırmanan bir dizi haberde yapıldığı gibi... Şimdi ise, Org. Kıvrıkoğlu, meslektaşımıza, kendisine atfen yazılmak üzere konuşmuş. Bu, çok önemli bir değişiklik.

Değişikliğin sebebi, muhtemelen, Genelkurmay''ın görüşünün başka hiçbir yoruma meydan vermeden bilinmesi arzusudur. Daha önceki ''flu'' açıklamalar, ister istemez, "Acaba?" sorusunun zihinlere üşüşmesine sebep oluyordu. Şimdi, Genelkurmay başkanı, ismi ve cismiyle görüş bildirerek, başka türlü yorumların önünü kesmiş oluyor...

Bu, sadece önceki komutanlardan değişik bir tavır değil, Org. Kıvrıkoğlu''nun ittifak toplantılarında yan yana geldiği NATO üyesi diğer ülkelerde de rastlanmayacak bir çıkış. NATO gibi tamamen askeri bir kuruluş bile, her alandaki görüşlerini, başına getirdiği sivil bir genel sekreter aracılığıyla açıklamayı yeğliyor. Üç gün önce, ittifaka yeni alınan üç üyenin (Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Polonya) Brüksel''deki kabul töreninde, "Hoş geldiniz" konuşmasını, NATO adına sivil genel sekreter Dr. Javier Solana yapmıştı. NATO üyesi ülkelerde, askerlerin, askerlik dışı konularda görüş açıklaması pek alışıldık bir durum değil.

Org. Kıvrıkoğlu''nun, kamuoyunun önüne çıkarak ülke gündemine oturan konulardaki görüşlerini açıkça ifade etmesinin, askerlik mesleği ve dış politika mülâhazaları yönünden mahzurlarını bir tarafa bırakırsak, yararı bile var.

Bu yararların başında, kendilerine ''Genelkurmayın sözcüsü'' süsünü veren sivillerin imâlı sözlerine bundan böyle ihtiyaç kalmaması geliyor. En kötü durum, Süleyman Demirel''in ünlendirdiği deyimle, ''karnından konuşmak''tır. Bundan böyle, imalı sözlerle karşımıza çıkan sivillere, ya da ''bir üst düzey komutan'' sıfatı ardına saklanarak yapılan açıklamalara itibar etmeyebiliriz.

İkinci yarar, komutanın kendisini ortaya koyarak yaptığı açıklamanın tartışılabilir hale gelmesidir. Nitekim, kendisiyle neredeyse aynı tavrı savunan Hürriyet başyazarı bile, komutanın, TCK 312. maddenin neden kaldırılmaması gerektiği yolundaki görüşlerine itiraz etmekten kendini alamamış bulunuyor. Oktay Ekşi, lâfını sakınmadan, "TCK''nın 312''inci maddesi konusunda Sayın Kıvrıkoğlu''ndan farklı düşünüyoruz" dedikten sonra, "Uygulamada hukuka uygun olup olmadığı tartışılan mahkumiyetlere kapı açtığını" belirttiği maddenin ıslah edilmesi gerektiğini de vurgulamış. ("Kıvrıkoğlu''nun demeci", Hürriyet, 18 Mart 1999)

Zamanla herşey değişiyor; ama her değişiklik, ilk akla geldiği gibi, ille olumsuz yöne doğru olmuyor.