Bu kez faturayı kim ödedi?

Bu kez öğünebiliriz. Bir kriz çıktı ve Türk halkı bir sektörün faturasını ödemedi.

Türkiye 2001 krizinde finansal kriz yaşadı ve batan bankaların faturasını Türk halkının sırtına yükledi. Öde öde bitmiyor. Bu kez bankalarımız sağlam. ''Türk halkına fatura ödetmiyoruz'' diye övünüyorlar.

Övünmek haklarıdır.

Hatta sayelerinde daha az küçüldüğümüzü de itiraf edelim. 1998 yılı sabit fiyatlarına göre mali sektör milli hâsılanın yüzde 19,8''ini oluşturuyor. Ve mali sektör 2009 kriz yılında yüzde 9,0 oranında net büyüme başardı.

Mali sektör olmasaydı Türkiye geçen yıl yüzde 4,7 değil, tam yüzde 7,6 oranında küçülecekti. Yani mali sektör olmasa idi küçülme oranımız yüzde 60 daha yüksek olacaktı.

Çok yaşa mali sektör.

İnşaat sektörü yüzde 16,3 oranında küçülürken, ticaret sektöründeki daralma da yüzde 10,4''e vardı. Bu iki sektörün ana besleyicisi olan imalat sanayiinde ise küçülme yüzde 7,2 oranında gerçekleşmiştir.

Burada bir küçücük detayı daha vermem gerekiyor. İmalat sanayii içerisinde yer alan gıda sektörü aslında arz ve talebe bağlı değil, daha çok hava şartlarından etkilenen tarım sektörünün devamı niteliğindedir. Ve sanayi üretim endeksinde imalat sanayii 2009 yılında yüzde 10,9 daralırken, gıda sektörü sadece yüzde 1,2 daralmıştı. Harcama dağılımında ise gıda, içki ve sigara sektörünün ise neredeyse aynı miktarda kaldığını görüyoruz.

Mali sektör son krizde göstermiş olduğu sert atak sayesinde imalat sanayiini yakalama durumuna geliyor. Son bir yüzde 10''luk fark bu işi bitirecektir.

Harcama yöntemi ile bakınca ise kamu ve özel sektörün yatırım kararlarının ciddi bir kısıntıya gittiğini görüyoruz. Siyasi istikrarın da önemli bir belirleyici olduğu yatırım kararlılığında kısa dönemli çalkantıların (darbe girişimleri, yargı belirsizlikleri gibi…) etkilerini görebiliyoruz. Büyümenin motoru olan özel sektör makine teçhizat alımları yüzde 22,6 oranında azalmıştır. Keza aynı eğilimi kamu sektöründe de izleyebiliyoruz. (-%16,8)

Son olarak kişi başına gelire dolar bazında bakmak gerekiyor. Dolar kurunun değişiminin de etkisi ile 2008 yılında 742 milyar dolar olan gelirimiz krizde 618 milyar dolara geriledi. Kişi başında milli gelirimiz ise yüzde 17,7 düşüşle 10,440 dolardan 8,590 dolara geriledi.

Ülkelerin demokratikleşmesi açısından da önemli bir çıta olarak görülen 10 bin doların yeniden altına gerilemiş olduk. Gelir artışı ile demokrasi artışı arasındaki bağın ne kadar etkili olduğunu zaten yaşanan direnç süreci ile gözleyebiliyoruz. Ama yine de 2001''de 3 bin dolar olan kişi başına gelirin üç kata yakın artmış olmasının uluslararası ticari ve siyasi etkisi yüksek olmaktadır.

Son söz olarak ülkemizi bu krizden bankalar kurtardı. Ama bu kez de sanayi sektörümüz krizden derin yara aldı. Acaba bankalardan ülkeyi kim kurtaracak? Yani bankaların sanayi kredilerindeki daralmanın faturasını kim ödeyecek?

Cevabı çok yakında tekstil sektörü üzerinden Yeni Şafak gazetesinde okuyacağız.