Bu kriz bizi aydınlığa çıkardı

Ekonomik kriz meğerse bizi krizden kurtarmış. Eğer ekonomik kriz olmasaydı bizler teknik arıza denilen ama gerçekte gücümüz yetmediğinden kaynaklanan elektrik kesintileri ile yaşamaya başlayacaktık.

Türkiye 70''li yıllarda elektriği üretip toprağa mı gömeceğiz tartışması bile yaşıyordu. Oysa 80''lerde komşumuzdan elektrik alıyorduk. Aradan bir yirmi yıla yakın süre geçmiş ve 98''de ışık kapatma eylemleri ile elektrik kesintileri birleşmişti.

Ekonomik büyümenin yaklaşık yüzde 50 daha fazla oranında elektrik ihtiyacımızın ortaya çıktığını Sabancı Holding Enerji Grubu Başkanı Selahattin Hakman söylüyor. Hakman 2001 krizinden sonra başlayan hızlı büyüme ve artan kentleşme ile elektrik talebi dünyada en hızlı artan ülkeler arasına girdiğimizi belirtiyor. Çin ve Hindistan''ın ardından Türkiye öne çıkıyormuş. Ama bizdeki elektrik tüketimi yılda ortalama yüzde 6''lar oranında artarken sanayinin yüzde 4''lerde kalması da ilginç bir tespit.

Elektrik talebinin hızla artması sonucu 2008 yazında talep en üst seviyeye çıkmış ve üretim kapasitemiz yetmediğinden kesintilerin başladığını belirtiyor Hakman. Yani kısaca küresel ekonomik kriz tam zamanında yetişmiş Türkiye açısından. Eğer bu kriz olmasaydı karanlıkta kalmaya başlayacaktık. Çok vahim bir enerji politikası yürüttüğümüzün kanıtı bu kadar açık daha nasıl ifade edilirdi?

Sabancı Grubu olarak 6 milyon abone ve 5 bin MW kurulu güç kapasitesini hedefliyorlar. Bu hedef için 3 milyon aboneye 1,1 milyar dolar çoktan yatırıldı bile. Elektrik üretimi için ise 5,5 milyar avro (7,7 milyar dolar) yatırım yapılacak.

Geçen hafta benzer bir açıklamayı Akkök Grubu yaptı. Çek Cumhuriyeti''nden ÇEZ şirketi ile 600 milyon dolar abone yatırımı ve 3 milyar dolar elektrik üretim programını açıkladılar.

Henüz tam olarak kamuoyuna açıklanmamış olsa da benzer hamleleri Alarko Holding''in de ısrarla sürdürdüğünü izliyoruz. Abone ve elektrik üretim programları hızlı gelişmeyi içeriyor. Şu an itibari ile Yap-İşlet-Devret modelinde ENKA Grubu büyük elektrik üretim santralleri işletiyor.

Sabancı Grubu bu yatırım programına göre bankacılıktan sonra ikinci ana sektörünü elektrik üretim ve dağıtımında oluşturacak. Nerden geliyor bu yatırım iştahı?

Selahattin Hakman''a bu yatırımların geri dönüş süresini sorduğumuzda 5-10 yıl arası diyor. Bu rakam inanılmaz bir geri dönüş oranı. Bugün reel faizlere göre paranın reel geri dönüş süresi 15-16 yıl arası ediyor. Hatta gayrimenkul kira gelirleri bile reel faiz getiri aralığında oynuyor. Bazı bölgelerde 12-13 yıla düşüşler görülse de ortalama geri dönüş süresi 15 yıl gibi karşımıza çıkıyor. Elektrik üretim yatırımları bırakın 5 yılı 10 yıl bile olsa çok cazip bir fırsat olarak görülüyor. Bir de dağıtım ihalelerinden alınan aboneler ile satış garantisi oluşturulmuşsa iş çok daha cazip olabiliyor.

Akkök Grubu''nun da Çez ortaklığında Sakarya Dağıtım Bölgesinin satın alınması bu açıdan kilit rol oynayarak elektrik üretiminde de ortaklığa gidilmişti.

Ama burada bir başka soruna daha değinmek gerekiyor. Özel sektör bu yatırımlara hangi fiyatı baz alarak gidiyor? Yani Türk halkı gelecekte de elektriği bu kadar pahalı mı kullanacak? İşte burada nükleer seçenek karşımıza çıkıyor.

Nükleer ihale şartlarının yeniden gözden geçirilmesi halinde fiyatın 10 sentin altına dahi inebileceği belirtiliyor. Enerji politikalarında da istikrarı yakalayamayan Türkiye, nükleerde devletin de elini taşın altına sokması halinde ancak elektrik krizinin çözülebilecektir. Önceki gün yeni nükleer ihale ve yeni şartların fısıltısını kamuoyuna duyuran Enerji Bakanlığı düşük elektrik fiyatlarının da yolunu açmalıdır.

Elektrik krizlerinden kurtulmanın yolu ekonomik krizler olmamalıdır.