Demirel"in krize götüren vaatlerini CHP sıralıyor

Demirel, eski DYP''lilerle birlikte, 1991''de kendisini başbakanlığa taşıyan, ancak önce 1994''te, ardından zincirleme olarak 1999 ve 2001''de krizlere neden olan seçim vaatlerini de CHP''ye vermiş görünüyor

Türkiye ekonomisi 1991-2001 arası 10 yıllık dönemde 3 büyük ekonomik kriz yaşadı. Her bir kriz ile binlerce insan işsiz kalırken kamu bütçesinde faiz ve transfer ödemeleri çığ gibi büyüdü.

2001 krizinin ardından IMF ile yapılan anlaşma sonrasında Türkiye ekonomisini düzeltmeye yönelik reformlar uygulamaya çalışıldı. Bugün, reform ihtiyacı doğuran kamu bütçe açıklarının önemli bir bölümü 91-92 yıllarında Demirel-Çiller döneminde uygulanan ekonomik programdan kaynaklandı.

Yaklaşan seçim arifesinde ise bütçe açığının en büyük akar (sürekli) açığı olan emeklilik sisteminde CHP vaatleri 92 Demirel uygulamasını hatırlatıyor. CHP emeklilik için prim gün sayısını 9 bin''den 7 bin iş gününe indirmeyi seçmenlere vaat ediyor. Sosyal güvenlik sisteminde bir diğer büyük açık olan sağlık harcamalarında ise "yeşil kart" yerine sadece "nüfus cüzdanını" yeterli buluyor.

Türkiye''de kamu bütçe açıklarını besleyen bir süreci 1991 seçimlerinde yaşadı. 91 seçim döneminde öne çıkan vaatler ve bu vaatlerin Türkiye''ye maliyetleri:

Kim ne verirse 5 kuruş fazlası benden: Tarım sektörüne yönelik teşvikleri içeren bu vaatler sonucu ağırlıklı olarak kamu bankalarında 40 milyar dolar civarında bir açık biriktirildi.

Erken emeklilik vaadi: Genç Türkiye bir anda emekli Türkiye haline döndü. 7 çalışan 1 emekliye bakarken bugünlerde sadece 1.7 çalışan 1 emekliye bakmak zorunda kaldı. Sosyal güvenlik açığı artık 18 milyar dolara yaklaşan bir açıkla karşı karşıya.

Türkiye ekonomisinde büyük değişim gösteren 1992 uygulamalarını kamu bütçesinden izlemekte büyük fayda var.

Tabloda yer alan kamu bütçesi kesiti bütçe açığındaki büyük değişimi gösteriyor. Türkiye 1991 yılında sosyal güvenlik sistemine bütçeden vergi gelirlerinin yüzde 2 si kadar gelir aktarıyordu. Oysa 1992 yılında başlayan erken emeklilik düzeni sayesinde daha 1995 yılında dahi sosyal güvenlik açığı için vergi gelirlerinin yüzde 10''u feda edilmişti. Bugün sosyal güvenlik açığı hala reform edilemediği için artarak sürüyor. Bütçe içerisinde vergi gelirlerinin artık yüzde 19.1''i sosyal güvenlik açıklarına gidiyor. Bunun 2004 yılı rakamsal değeri 19.3 milyar YTL olduğu görülüyor.

Tabloda transfer harcamaları toplamı da verilmiştir. Transfer harcamaları 1991 yılında vergi gelirlerinin yüzde 12.7''si kadardı. Bugün dahi transfer harcamaları vergi gelirlerinin yüzde 27.7''sine yükselmiştir. Oysa 2004 yılında transfer harcamaları vergi gelirlerine oranı çok az arttı. Transfer harcamalarında sosyal güvenlik açığı dışında büyük kontrol sağlanmış ve 2002 den beri gerileme yaşanıyor. Ki bu gerileme sosyal güvenlik açığındaki artışın sürmesine rağmen gerçekleşiyor. Bunun bir diğer anlamı "kim ne veriyorsa 5 kuruş fazlası benden" vaadinin yol açtığı teşvikler artık kontrol altına alınmıştır. Kontrol edilemeyen kesim sosyal güvenlik sistemidir. Türkiye bir an önce sosyal güvenlik reformunu uygulamaya sokarak emekliler ülkesi olmaktan çıkmaya çalışırken CHP''nin seçim vaadi şaşırtıcı gelmiştir. Bu durumu yakın dönem ilişkileri içerisinde aramak gerekirse; CHP''ye Demirel''e yakınlığı ile bilinen katılımlar sağlanmış ve Baykal-Demirel ziyareti gerçekleşmiştir. Türkiye''de 3 büyük krizin ana besleyici damarı olan sosyal güvenlik açığına yol açan 1992 "erken emeklilik" düzeni şimdi CHP''de yeşermeye başladı. İnşallah krizler de yeşermez!

MÜSİAD 60. hükümetten beklentileri sıralarken işsizlik sorununa önemle değindi. Türkiye''nin işsizlik sorununun aslında "mesleksizlik" olduğu İTO, İSO, TİM, TUSKON tarafından da daha önce belirtilmişti. İşsizlik sorununun çözümü soruna yol açan sürecin çözülmesine bağlı. Yani "rejim şartlarına" Bugünkü işsizlik ve mesleksizlik sorununun temeli 28 Şubat 1997 kararlarına dayanan YÖK düzenlemelerinde atıldı. Meslek liselilerinin Üniversiteye girişlerinde yapılan katsayı düzenlemesi bu liselere olan ilgiyi bir anda

kesti. Milyonlarca öğrenci düz lise

kapılarına yığıldı. Üniversiteye gidemeyenler de dümdüz ortada kaldı. Böylece ''rejim şartları'' Türkiye''yi işsizliğe götürdü.