Kriz tellallığında çok ısrarlıyım

Kriz bitti mi? Bence hayır, hatta derinleşiyor. Her iyi haberin krizi derinleştirdiğini aylardır savunuyor ve yazıyorum. Krizin birinci adımı Ağustos 2007''de sadece bir aylık bir şok olarak yansıdı. Ardından bir yıllık geçici rehavet ortamı oluştuğunda ülkemizden de “ne krizi” diye görüşler savrulmuştu. Ve kriz Lehman batışı ile resmileşerek açığa çıktı.

Şimdi iyi rakamlar geliyormuş.

Piyasalar düzelmiş.

Birazcık da fiyatlar artıyormuş.

Bu veriler sevinilecek veriler değil; bu veriler aslında korkulacak verilerdir diye çığırıp duruyorum.

Krizin sebepleri tartışılırken nelerden bahsedildiğini bir anımsayın. Mesela şişen finansal piyasalar karşısında sanal zenginliğin oluşması ve bu sanal zenginliği kaldıramayan bir reel sektörün olduğundan bahsediliyordu. Yani 60 trilyon dolarlık finansal varlığa karşı 20 trilyon dolarlık reel varlık vardı. Kriz işte bu farkı kapatıyordu.

Ama şimdi finansal varlık fiyatlarının artışını krizden çıkış işareti olarak söylüyorlar. Nasıl inanalım? Ben inanmıyorum…

Kriz küresel ekonomik düzeni 29 buhranı sonrası ilk kez bu kadar yıkıyordu. Oysa varlık (emtia) fiyatları yeniden şişmeye başlayan finansal piyasalar yüzünden reel ekonomik yapının kaldıramayacağı seviyelere yol alıyordu. Petrol fiyatları 35 dolardan 70 dolara yeniden çıkarken işsizlik rakamlarının da iki katına çıkmasını kim nasıl izah edebilecektir?

Yani, daha dün krize giden sebepler olarak tartıştığımız verileri bugün bize krizden çıkış verileri olarak dayatmaya çalışıyorlar. Aslında G-20 toplantısında da ileri sürülen bu görüşlerle bizi kandırmaya çalışıyorlar. Kim inanır?

Elbette inananlar çıkıyor. Mesela Dünya Bankası, mesela IMF gibi uluslararası kuruluşlar bu söylemlere inanarak 2010 yılını ve ardından gelecek yılları 2009''dan en azından daha iyi olarak tahmin ediyorlar.

Ve Türkiye 3 yıllık Orta Vadeli Programı bu iyimser tahminler temelinde oturtarak hazırladı. Sanırım 2009 yılı hedeflerini de bu temelde hazırlamıştık. Mesela yüzde 4,0 büyüme öngörüyorduk, mesela 50 milyar dolar cari açık öngörüyorduk. Ne oldu? Şimdi yüzde –4,5''mu yoksa yüzde –6,0''mı küçüleceğiz diye tartışıyoruz. Veya cari açığın 10 milyar dolar öngörüp artık cari açık riskimiz kalmadığını söylüyoruz.

Biz bu tahminleri IMF gibi yol göstericiler eşliğinde yaptık. Şimdi yine yol gösteriyorlar: Yarın her şey daha iyi olacakmış...

IMF''nin kriz sonrası küresel ekonomik düzeni düzenleyici daha bir ciddi adımını gören varsa açıklasın. İlk kez Türkiye toplantısı için birkaç sorunun odak noktasına eğildiler. Sistemin temeline yönelik hiçbir adım atılmadığını net ama çok net söyleyeyim.

Daha birkaç hafta hazine bakanları ve IMF önce CEO maaşlarını tartışıyorlardı. Devede kulak veya tam bir kriz magazinleşmesi olayıydı bu tartışma. Kimse sistemin temeline, sorunun ana kaynağına inmiyor.

Ortaya bazı iyimser veriler çıkıyor da bunlara kanmamız isteniyor. Mesela bankaların kârları artıyormuş. Acaba 3 kuruş açıklanan bu kârlar için kaç kuruş devletten para almıştı bu bankalar? Yani üç alıp bir verince ortalık sevinç panayırına döndürülüyor.

Bu desteklerden arındırılmış bir veri var mı? Yani sistemin temelinde bir düzelme olduğuna dair bir veri bulamazsınız. Bir tek reel veri var. İşsizlik her ay katlanarak artıyor.

Bu kriz bitmedi, hatta seviye olarak olmasa bile asıl süre olarak gerçek kriz yeni başlıyor. Şimdi seviye tartışması değil zaman tartışmasına başlayacağız.

Hoş geldin yeni dalga.