Yüzde 99"u iyi borsada yargıçlara “ceza verin” kursu verildi mi?

Canlı izlemediğimden dolayı basına yansıyan sözlerinden yola çıkarak yeni SPK Başkanı''nın borsaya bakışını yansıtan tespitini ele alacağım. SPK Başkanı Prof. Dr. Vedat Akgiray yüzde 1''in, 99''u rahatsız etmemesi gerektiğini ifade ediyor.

Borsamızın eski başkanlarından bugüne kadar nerede ise her sorumlu, olaya işlem bazında bakıyor. Şu şirketin hissesinin fırlaması veya çökmesi gibi bir işlemsel bakış alışkanlığı mı devam ediyor acaba? Eğer doğru ise korkarım ki, eski tas-hamam hiç değişmemiş olacak.

Eğer sorun işlemsel ise bunun önlemi basittir. Yıllarca buna önlem alınmaması zaten asıl sorundur. İMKB ve SPK neden önlemiyor diye soracak olursanız sanırım subjektif (özel) bazı uygulamalara bakmak gerekiyor.

Evet, sorun işlemsel ise yeni başkanın açıklamasını kısmen doğru kabul edebiliriz. Ama kısmen diyorum çünkü ya oranı, ya da doğru yanlış kriterini tersine çevirmek gerekiyor. Borsamızın işlemsel bazda bile doğruluk kriterini yüzde 1 ve yanlışlık kriterini yüzde 99 almamız daha doğrudur. Neden mi? Bu işlemlerin dayandığı günlük oyun kuralları, baskılar – açığa zorlamalar, güçlünün hâkim tavırları, açığa alışa zorlamalar veya satışları sıkıştırmalar. Tüm işlemleri doğruluk kriterinden izlesek dürüst işlem oranı belki yüzde 1 çıkabilir. O zaman bu yüzde bir de bir yerleri tabii rahatsız edebilir.

Borsamızı işlemsel bazda nerede ise hiç incelememek gerekiyor aslında. İşlem bazında inceleme, tabiri caiz ise sahnenin önündeki oyuna daldırıp perde arkasını kaçırtmanın en güzel yoludur.

Biraz derinleşelim. Mesela BDDK Başkanı küresel krizi ENRON skandalı ile başlatıyor. Bu doğru tespite sonuna kadar katılıyorum. Bizim bankalarda kâr rekorları kırarken meğer hortumlanmamış mıydı? Yani BDDK Başkanı aslında bizden de işi biliyor.

Eski halka açık Yaşarbank vakasını bir inceleyin veya Esbank. Bu bankalar görünürde kâr içerisinde yüzerken meğerse yıllarca batık durumdaymış. Yani bilânço oyununa kurban gitmiş halka açık hissedarları. Oysa İMKB açısından, SPK açısından sorun görülmemiş olacak ki; müşterileri olması gereken yatırımcılar servetlerini kaybederken, kandırılırken bir hak arama olamadı.

Aktaş Elektrik, Çukurova Elektrik imtiyazlarına bizzat devlet el koyarken hâkim ortaklara kurban gitti küçük hissedarlar. Mesela Sezginler Gıda borsaya girdikten bir yıl sonra hissedarlarıyla batmış.

İnanın saymakla bitmez hikâyeler. Bir tanesi çok ilginçtir ama. Ünal Tarım adlı şirket borsaya girmesinin ardından hem hâkim hissedarlar sürekli hisse satarak şirketten çekilmiş, hem de şirket sürekli bedelli sermaye artırımları ile İMKB''den para toplamıştı. Kimse çıkıp “ne yapacaksın bu paraları” diye hesap sormadığı gibi toplanan trilyonlara rağmen bu şirkette batmış.

Bizim borsamızda halka açılmalar bile önemli bir denetim istiyor. Gerçek fiyatla, vatandaşa satılan (veya deklare edilen) fiyatlar bile farklılık gösterebiliyor. Konular hakkında basında çıkan haberlerin ise görmezden gelinmesi işi kapatıyor.

Bilânço oyunları, önemli haberlerden önce hisse oyunları, yalanlanan haberlerin sonradan meğerse gerçek çıkması hep alıştığımız sıradan olaylar oldu. Oyunları aslında saymakla bitiremeyeceğim.

Bu bilgilerin önemli bir kısmı zaten SPK içerisinde eritilen elemanlardan bize ulaşıyor. Bir kısmı ise muhteşem takipçi okuyuculardan geliyor. Oyunların önemli bir kısmının da eski SPK''lılar tarafından oynatılması işin bir başka ilginç tarafıdır. Açık söylüyorum ki; çürümüş sistemin yüzde 1''ine mi yanlış diyeceğiz yoksa yüzde 99''una mı? Sadece Yeni Şafak gazetesinde çıkan oyunların acaba kaçı sonuçlandı biliyor musunuz?

Borsanın doğruluk oranı bu kadar yüksek ise neden yargıçlara “ceza verin” anlamına gelebilecek tarzda SPK''nın da yer aldığı seminer verildi. Neden cezalar “işlem bazında” değil de “yargıç bazında” veriliyor söylemi adalet koridorlarında dolaşıyor?