Romanda kurguya önem verilmesine karşı, ama karakterler kurguluyor

Biz ehl-i harabız iller içinde,

Bizi ancak namus ar eğlendirir"

Erzurumlu Emrah

Meczuplar hariç, hiç kimse "içinden geldiği gibi" konuşamaz, yazamaz.

Yeteneğiniz varsa, böyle bir algı oluşturabilirsiniz.

Eğer başarabilirseniz, ''çok samimi, içinden geldiği gibi, taa yüreğinden konuşuyor, yazıyor'', derler.

Bu da herkesin harcı değildir, sanatçıların marifetidir.

Sevdiğinden gayrısını hesaba katmayan, içi içine sığmayıp taşan aşık bile, içinden geldiği gibi çalakalem yazamaz, ''spontane'' konuşamaz.

Aşık, sevgilisine mektup yazarken veya o ağacın altında onun gözlerine bakarak konuşurken, ''özenle'' cümleler kurar, kurgular.

Gerçek aşıklar ve sanatçılar böyle şeyler yapmaz, kurgulamaz, hesap yapmaz diyenler olacaktır.

Herkesin bir hesabı vardır, günü geldiğinde görülür. Herkes bir şeyleri hesaba katar ve ona göre hesap yapar. Kimilerinin hesabı küçükken, kimilerinin hesabı büyüktür. Fark buradan doğar. "Senin aklın ermez," der şair bu duruma, "bu hesap başka"dır.

''Beşeri aşk-ilahi aşk'' veya ''popüler sanat-gerçek sanat'' gibi ayrımlardan medet umanlar vardır. Beşeri aşkta böyle olabilir, ama ilahi aşkta böyle olmaz derler. Sadece popüler sanatçıların hesap yaptığını, gerçek sanatçıların hesap yapmadığını zannederler.

Kur''an-ı Kerim''de çok net vurgulandığı için rahat konuşabiliriz. Allah''ın da bir hesabı vardır, mahalledeki bakkalın da. (Allah''ın rahmeti sınırsızdır demek, hesapsızdır demek değildir.) Çok satan romanlara imza atan yazarların bir hesabı olduğu gibi, "içinden geldiği gibi" yazdığını iddia eden yazarların da bir hesabı vardır. Tercih meselesi. Hesabın türü, muhasebe yaparken neleri hesaba kattığı, insanı bakkal da yapar derviş de. Popülist de yapar, elitist de.

Bakkallar, sevap ve huri hesabı yaparken, derviş Yunus bunları hesaba katmıyordu, onun hesabı daha büyüktü. Yunus Emre, bütün bunlardan daha fazlasını, daha güzelini, Allah''ı görmeyi hesaplıyordu.

Beşeri aşkın ve ilahi aşkın iki büyük temsilcisini birlikte ziyaret edersek, zannedildiği gibi arada bir fark olmadığı aleme aşikar olacaktır. Ne ''serseri'' Karacaoğlan''ımız içinden geldiği gibi yazıyordu, ne de ''derviş'' Yunus Emre''miz. Kuşkuya mahal yok ki, içlerinden gelenleri yazıyorlardı, ama ''geldiği gibi'' yazmıyorlardı.

Karacaoğlan''ın deli gönlü yine coşsa da, Yunus Emre''nin deli gönlü yine taşsa da, ilk mısra kendiliğinden ortaya çıksa da, her mısraın üstünde defaatle düşünerek, kelimeleri ''tartarak'', seslerin matematiğine, hecelerin aritmetiğine dikkat ederek, cümle kur(gul)uyorlardı.

Yani: sanatçı olarak, ellerinden gelenin en iyisini, en iyi bildikleri şeyi yapıyorlardı.

Sanılanın aksine, beşeri aşk-ilahi aşk veya popüler sanat-gerçek sanat ayrımları da popülerdir. Bu ayrımlar da popüler kültürün eseridir. Yüzeyseldir. Bu popüler tasnifler, tribünler doldurabilir, ama meselenin içini boşaltırlar.

Aritmetik ile matematik arasındaki farkı bilmeden, marifetmiş gibi, filmlerinde veya romanlarında kurguya önem vermediğini, çok kurgu yapmanın sanatın doğasına aykırı olduğunu iddia eden sanatçılar, popüler kültürün arka kapağıdırlar. Onlar da popüler yazarlar gibi, arka kapak cümleleriyle konuşurlar.

Sembolleri güçlü, ama hikayeleri zayıf sanatçılara hatırlatmak gerekir ki, sanat, zaten kurgu demektir. Bu yüzden, sun''i ve sınai kelimeleriyle kökteştir.

Sormadan yazıyı bitirmeyelim:

Kurguya çok önem vermek, sanatın doğasına aykırıysa, samimiyeti gölgeliyorsa, niçin dantel örer gibi karakterler ve cümleler kurgulamak için uğraşıyorsun?