Merkez ‘sıkı’yı bıraktı ‘temkinli’ye geçti

Bu hafta, Merkez Bankası başkanlarının haftası. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) dün saat 14.00’de açıkladığı Para Politikası Kurulu kararları sonrasında, saat 17.00’de Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Mario Draghi bir konuşma gerçekleştirdi. ABD Merkez Bankası (FED) Başkanı Janet Yellen ise, bugün Türkiye saati ile 18.00’de ABD Kongresi’nde sunum yapacak. Uluslararası ekonomi çevreleri bu düzeydeki önemli merkez bankalarının, başkanların ağzından çıkacak her sözün, her cümlenin peşindeler. Çünkü, başkanların her bir mesajı sonrasında, kurlar, pariteler, faizler dalgalanıyor; borsalar bir çıkıyor, bir iniyor.

TCMB PPK’dan çıkan kararı değerlendirmezden önce, Anadolu Ajansı’nın finans sektörü profesyonelleri arasında gerçekleştirdiği faiz kararına yönelik anketin sonuçlarına bir göz atalım; atalım ki, piyasanın beklentileri ne ölçüde gerçekleşebilmiş, bir karşılaştırma şansımız olsun. Öncelikle, ankete katılan 19 ekonomistin 4’te 3’ü politika faizinde 25 ila 50 baz puan indirim bekliyormuş. Finans kuruluşlarının ekonomistlerinin yüzde 25’i ise herhangi bir değişiklik olmayacağını tahmin ediyormuş. Politika faizinde değişiklik beklediğini bildiren 7 ekonomist 25 baz puanlık ve 7 ekonomist ise 50 baz puanlık indirim olacağını öngörüyor. Bu noktada, 25 baz puanlık indirimi tutturan 7 ekonomisti tebrik edelim.

Anket, borçlanma faiz oranında (faiz koridorunun alt bandında) indirim olacağını tahmin eden 14 ekonomistin beklentilerinin ortalamasını 50 baz puan olarak gösteriyor. Buna karşılık, TCMB faiz koridorunun alt bandında 25 baz puan indirim yaptı. Piyasa yapıcısı bankalara sağlanan fonlama faiz oranında indirim bekleyen 8 ekonomist ve marjinal fonlama faz oranında indirim bekleyen 9 ekonomistin tahminleri 50 baz puanmış. Bu arkadaşlara alkış; çünkü, tahminlerini tutturmuş durumdalar.

Merkez Bankamız üst yönetimi ve Para Politikası Kurulu üyeleri, TCMB’nin temel amacı olan “fiyat istikrarını sağlamayı ve sürdürmeyi” öncelikleri olarak tutmayı sürdürdüklerini hatırlatıyorlar. Ve, altını çizerek belirtiyorlar ki, “bizden daha iddialı faiz indirimleri bekleniyorsa, hem özel sektör, hem kamu fiyat belirleme alışkanlıklarını gözden geçirsin ve enflasyona katkı yapan davranışlardan imtina etsin”. Bununla birlikte, 20 Ocak’taki PPK toplantısı sonrasında açıkladığı bir sayfalık faiz kararı metninin son cümlesinde “enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanana kadar... para politikasındaki sıkı duruş sürdürülecektir” ifadesini“ enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanana kadar ...para politikasındaki temkinli duruş sürdürülecektir” diye yumuşatmış.

TCMB üst yönetimi ve Para Politikası Kurul üyeleri, petrol fiyatlarındaki gerileme ve 2015 yılında normalleşmesi umut edilen tarım ve gıda fiyatlarına bağlı olarak, enflasyonda iyileşmenin süreceğine dair kanaatinin kuvvetli olduğunu belirtmekle birlikte; son dönemde gıda ve enerji fiyatlarındaki artan oynaklığı da kollaması gerektiğini ve enflasyondaki kırılmayı net olarak görene kadar, faiz oranlarındaki indirimin ölçülü tutulmasına yönelik kararlılığının anlayışla karşılanmasını arzu ettiğini ifade ediyor.

PPK’nın faiz indirim kararını, açıklanmasından dakikalar sonra değerlendiren Başbakan Prof. Dr. Davutoğlu, faizlerin indirim trendinde olmasının, Merkez Bankası’nın da bu yönde sinyal vermesinin önemli olduğunu belirterek, faiz indirimlerinin hız kazanarak devam etmesini beklediklerini vurgulayarak, enflasyondaki düşüş hızlandıkça daha cesur indirim adımları beklediklerini de hatırlatmış oldu. Benim görüşüm ise, 3 Mart günü açıklanacak şubat ayı enflasyon oranlarının beklendiği kadar heyecan vermeyebileceği yönünde. PPK bu nedenle, para politikası faiz oranında 25 baz puan gibi temkinli bir indirimi tercih etmiş olabilir.

TCMB’nin piyasa beklentilerine paralel faiz kararı sonrası, normal koşullarda hem döviz kurlarında, hem de faizlerde bir yumuşama beklenirdi. Ancak, beklenen ölçüde bir yumuşama gözlemlemedik. Üstelik de, Yunanistan’da, Tsipras (Çipras) Hükümeti’nin açıkladığı tedbir paketi, ‘kerhen’ de olsa, hem Euro Bölgesi maliye bakanları (Eurogroup), hem de Avrupa Merkez Bankası tarafından yeterli bulunmuşken. Bu durumda, Yunanistan krizi dört aylık bir dönem için yumuşamış olacak. Bu, yurt içi piyasalar açısından iyi bir gelişme.

Gelelim, ABD Kongresi’nde konuşan ABD Merkez Bankası Başkanı (FED) Yellen’ın açıklamalarına. Yellen, FED’in para politikasını değiştirerek, faiz artış sürecine geçmeden, öncelikle ‘sözlü yönlendirmesi’ni değiştireceğini belirtti. Ve, sözlü yönlendirmeyi yenilemeyi, değiştirmeyi önümüzdeki birkaç toplantı daha açıklamak zorunda olmadığını vurguladı. Yellen, enflasyonda yükselişten emin olmadıklarını ve işgücüne katılımı da yetersiz bulduklarını söyledi. Bu ifadelerin tümü, faiz artırımının 2015 sonuna kalabileceğini ifade ediyor. Bu durumda, hem euro, hem de TL değer kazanmalı.