Demokratikleşmemizi neye borçlu olacağız?

ABD Başkanı Clinton''un TBMM''deki konuşmasını dinlerken bir Avrupa gazetesinde okuduğum makaledeki bir cümleyi anımsadım...

Gazete yorumcusu, "Türkiye''nin soğuk savaş sonrası rolü, ABD''nin bölgedeki jeopolitik çıkarlarına hizmet etme çerçevesinde belirlenmiş bulunuyor." diyordu...

"Bunu hepimiz biliyoruz." diyeceksiniz... Nitekim Clinton da açıkça söyledi:

"İstikrarlı, sorunlarını çözmüş ve Avrupa ile entegre bir Türkiye ABD''nin çıkarına uygundur''

Demek ki, dış dünya da bunu böyle değerlendiriyor...

ABD''nin rolü konusunda bir tartışma yok, ama ABD''nin, Türkiye''nin bu rolü üslenmeye niyetli olup olmadığına ilişkin kuşkuları var...

İşte o nedenle, birçok TV habercisinin ve gazete yazarının ''tarihi konuşma'' diye şakşakladığı özenle hazırlanmış o konuşmayı yaptı Clinton...

Türkiye''nin 21''inci yüzyıla, ilerlemeye, çağdaşlığa, refaha ve demokrasiye, ya da geriye, geçen yüzyıla da dönebilecek, iç ve dış tehditlerle uğraşacak, komşularıyla kavgalı bir ülke olarak kalabilecek bir yapıya sahip olduğunu iyi tespit ettikleri için o konuşmayı yaptı...

Ama galiba bu noktadan sonra, böyle bir seçim konusunda iradeyi pek Türkiye''ye bırakmaya niyetli olmadıklarının açık bir göstergesiydi bence o konuşma...

Ve bence sırf bunları söyleyebilmek için Clinton, o uzun ve Atatürk''ten, cumhuriyet tarihinden de alıntılar bulunan girişi yapmıştı...

O konuşmayı dinlerken beni asıl düşündüren Çeçenya''daki savaştı...

ABD''nin bölgeye ve Türkiye''ye verdiği önemin nedeni Ortadoğu, Kafkaslar ve Orta Asya''daki petrol yatakları ve doğal gaz kaynakları değil miydi?

Peki Çeçenya''daki savaşın nedeni neydi?

Çeçenya''daki son savaş niçin çıkmıştı? Niçin Çeçen gerillalar Dağıstan sınırındaki köylere saldırmıştı? Çeçenleri son zamanlarda en fazla hangi ülke destekliyordu? Suudi Arabistan olduğu söyleniyordu...

Sir süredir bu sorunun cevabını aramaya çalışıyorum... Bunu ararken de olayın sonuçlarına bakıyorum...

Kafkaslar''dan Karadeniz kıyısına giden petrol boru hatlarının geçtiği stratejik bir ülke Çeçenya... İki yıl önceki savaşta Ruslara karşı başarılı olmuş ve bağımsızlığını bir ölçüde kazanmıştı... Bazı belirsizlikler vardı ama yine de bağımsızlığı telafuz ediliyordu...

Son saldırıdan sonra Rusların bütün güçleriyle Çeçenya''ya saldırdıkları ve geriye ne cumhuriyet, ne bağımsızlık ne de bu gidişle Çeçenya''nın kalmayacağı anlaşılıyor... Zaten nüfusun da büyük bölümü komşu ülkelere göç etmeye başlamış bulunuyor...

Türkiye dahil uluslararası camia da sadece işin bu yönü dolayısıyla Rusya''yı eleştiriyor...

"Evet" deniyor, "Rusya''nın bir terörist saldırıyı yok etmesi anlaşılabilir, kabul edilebilir. Ama sivillere yazık oluyor..."

Görüldüğü gibi iki yıl içinde, bağımsızlığa giden yoldan, topyekün terörist sayılan bir çeteleşmiş ülke imajına düşürülmüş Çeçenya sorununun perde arkası ne ola ki?

Çeçen gerillaların Dağıstan köylerine niçin saldırdıklarını ben hala anlayabilmiş değilim...

Sadece sonuca bakıyorum... Savaşın henüz sonuna gelmedik ama Rus saldırılarından sonra -ki yıl sonuna kadar süreceğini bizzat Yeltsin açıkladı- sanıyorum

o bölge, petrol akışı açısından hiç olmazsa şimdilik güvenli bir hale gelecek...

Burada bir yığın hınzır soru insanın aklına geliyor:

Acaba Çeçen gerillaları Suudi Arabistan mı kışkırttı ? Suudi Arabistan''ın arkasında da ABD''nin olduğunu düşünelim... Rusya''nın böyle bir belayla uğraşıp iyice güçsüzleşirken ABD''nin ve petrol tekellerinin Kafkas bölgesine ve Orta Asya''daki petrol bölgelerine iyice nüfuz etmesi daha kolaylaşmaz mı? Üstelik Türkiye ile de stratejik bir çıkar ortaklığı sağlanırsa...

Ya da Kafkas petrollerinin dünya petrol üretimine katılması henüz istenmiyor...

Herneyse, burada, hayli pahalıya da patlasa Çeçenya sorununun Rusya''nın lehine sonuçlandığını görüyoruz...

Ve yine soruyoruz kendi kendimize: Çeçen gerillalar niye saldırdı Dağıstan köylerine?

Ben bu soruları kafamda evirip çevirirken ve 2000''li yılların hiç olmazsa ilk 100 yılının uluslararası politikasının yine petrol tekelleri tarafından şekillendirileceğini düşünürken Clinton, Baku-Ceyhan petrol hattı projesini bütün gücüyle desteklediğini söylüyordu...

Gazetenin dediği gibi, ABD Türkiye''yi bölgedeki jeopolitik çıkarları için iyi bir ortak olarak görüyordu... Bu ortağın bazı kusurları vardı sadece o kadar... Onları da zaten Clinton TBMM''de sıralamıştı... İnsan hakları, daha fazla demokrasi vb...

Petrol ve yatırım için istikrar gerekliydi... AGİT''in İstanbul''da tartışılacak yeni normlarına göre de bir ülkedeki istikrarsızlık bütün diğer ülkeleri yakından ilgilendiriyordu...

Şimdi görev Türkiye''ye düşmekteydi... Ya bu eksikler giderilecek ya da bu eksikleri giderebilecek kadrolar işbaşına gelecekti...

Bu eksikler giderilecekti...

2000''li yılların vizyonunu da ajandasını da ABD bizim adımıza belirlemişti...

Çok basite indirgersek, petrol nedeniyle bir ülke, Çeçenya yerle bir edilirken biz de onun sayesinde demokrasiye mi kavuşacaktık acaba?