"Halka dayalı rejimler bir tehdit oluşturur" mu?

Geçici de olsa, demokrasiyi halka dayalı bir rejim olmaktan çıkarıp ''atama''ya dayalı bir rejime dönüştürmeyi teklif edenlerin bu görüşleri hiç orijinal değil.

Bu görüş yıllardır bütün dünyada tartışılıyor.

''Demokrasi romantikliğini kaybediyor mu?'' sorusundan kalkıp, bizim Harp Akademileri''nde ve MGK Genel Sekreterliği birimlerinde tartışılan, ''Halka dayalı rejimler bir tehdit oluşturuyor mu?'' sorusuna kadar kadar uzanan değişik başlıklar altında…

Bu başlıkları nereden mi çıkardım?

Anlatayım…

Bugünlerde, Türkiye''deki temel meselenin, genel oya dayalı yozlaşmış siyasi sistem olduğunu söyleyip, ''atama'' ya dayalı bir ara rejim önerenlerin yazıları üzerine, arşivimden ne zamandır sakladığım bir belgeyi bulup çıkardım.

1994 yılında çalıştığım gazetenin genel yayın yönetmeni, Genelkurmay Başkanı ile yaptığı görüşmeden dönüşünde, bana ondan aldığını söylediği beş sayfadan oluşan bir dosya vermişti.

Dosyada, 17 Ocak 1994 tarihli Time dergisinin 52''nci sayfasında yer alan bir makale ile onun çevirisi bulunuyordu.

Makalenin yazarı ABD''nin ünlü köşe yazarlarından Michael Kinsley ve makalenin başlığı '' Demokrasi Romantikliğini Kaybediyor mu?'' idi…

Bu başlığın hemen yanına el yazısıyla başka bir başlık iliştirilmişti:

''Halka Dayalı Rejimler Bir Tehdit Oluşturuyor''

Bu başlığı, o zamanın Genelkurmay başkanı mı, bizim genel yayın yönetmenimiz mi, yoksa bu yazıyı çevirip komutanına veren kurmay subay mı yazmıştı orasını bilemiyorum.

Ama yazıyı okuyunca ben de, bu başlığın yazının ruhuna daha uygun olduğu kanısına vardım.

Yazar, ''Demokrasi romantikliğini kaybediyor mu?'' diye sorduktan sonra şöyle devam ediyordu:

"Alışılmamış bir soruya benziyor. Dünya haritasında, demokrasi büyük ilerlemeler kaydetmiştir. Sovyet İmparatorluğu''na karşı zefer kazanmıştır. Güney Amerika''yı fethetmiş ve Güney Afrika''ya da varmış durumdadır. Fakat, aynı zamanda, dünya çapında bir hayal kırıklığının başgösterdiğini hissedebilirsiniz.

Örneğin, görünen odur ki, Batılı gözlemciler o müthiş demokrasi kahramanı Boris Yeltsin için oyunun kurallarını devamlı değiştiriyorlar."

Yazar, daha sonra Çin''den söz ederken şu görüşleri savunuyor:

"Bir tarafta Rusya, hem ekonomi hem de siyasi sistemde aynı anda reform yapmak için uğraşırken yoksulluğa iyice batmaktadır, diğer tarafta Çin, demokrasi olmadan kapitalizmi denemekte ve yılda yüzde 13 gibi hayret verici bir oranda zenginleşmektedir. Çin''in liderleri hâlâ, en azından totaliter bir rejimi arzulamaktadır.

Ancak, Çin''in davranış tarzının, vatandaşlarını Rusya''dakinden daha kötü etkilediğini, dürüstçe öne sürmek zordur."

Kinsley, daha sonra demokrasi ve kapitalizm ilişkilerini ele alarak şunları yazıyor:

"Çin modeli için söylenebilecek söz, demokrasi ve kapitalizmin beraber yürüyebileceği, fakat demokrasi ve ekonominin kapitalizme geçişinin birlikte olamayacağidir. Ekonomik reform düzensizdir, durumu iyileştirmeden evvel daha da kötü yapar. Alışılması zor olan yeni eşitsizlikler yaratır. Kısacası, kapitalizmin yürütülmesi için otoriter bir rejime ihtiyaç vardır. Ancak, yaygın olarak orta sınıfın refahı güvenli bir biçimde sağlandıktan sonra demokrasi doğal olarak bunun peşinden gelecektir."

Tabii, son ''ara rejim'' tartışmaları ve ''atanmışlar'' yönetimi tartışmaları ile bu makaledeki görüşler arasında birebir bir benzerlik bulunmuyor. Ayrıca, sözü edilen olayların bir kısmının geride kaldığı, eskidiği de malum…

Ama benim önerim, yine de bir Genelkurmay Karargahı''nda incelenmeye değer bulunan bir makale olması hasebiyle bu görüşlere dikkat edilmesi yolundadır.

Kaldı ki, Mehmet Ali Birand''ın yazdığı ''Emret Komutanım'' başlıklı kitapta, Türkiye''deki politika-asker ilişkileri konusunda görüşleri alınan Harp Okulu öğrencilerinin ve genç kurmayların, bir yandan söz konusu makalede savunulan görüşlere, öte yandan da bu gün tartışılan ''atamaya dayalı ara rejim yönetimi'' tartışmalarına oldukça benzer yaklaşımlar içinde olduklarını biliyoruz.

O nedenle, bu makaledeki görüşlerle, şimdi ortaya atılan önerilerin akılcı bir karşılaştırılmasının yapılması da çok faydalı olacaktır kanaatindeyim.

Makaleye dönersek; yazar daha sonra, demokrasi ve Asyalı toplumlar arasındaki ilişkiyi tartışmaktadır.

"Demokrasi ve bireysel hakların Batılı kavramlar olduğunu öne sürebiliriz. Demokrasi ve bireysel haklar Batılı kavramlardır ve bu kavramların toplumcu Asya kültürlerinde yeri olmayacaktır. Singapur ve Tayvan demokrasi olmadan kapitalizm sayesinde zenginleşmişlerdir."

"Peru''nun etnik olarak Asyalı başkanı Fujimori, ara sıra bu tür Asya kültürünü Güney Amerika''ya ithal ettiğini ima etmekten hoşlanır.1992''nin başlarında mahkemeleri ve meclisi kapatmiş, sivil özgürlükleri ortadan kaldırarak kararnamelerle ülkeyi yönetmeye başlamıştır. Sonuç? Ülkeyi zor durumda bırakan Aydınlık Yol gerillaları mağlup edilmiş, ekonomi zenginleşmiş ve Fujimori de çok popüler olmuştur." ( Fujimori''nin sonunun ne olduğunu hepimiz çok iyi biliyoruz)

"Bir Peru dergisinin yazdığına göre, ''Geleneksel Demokrasiler'' sonunda çöplükte son bulacaktır."

Neyse ki yazının kaleme alınış tarihi eskidir ve geçen zaman içinde olup biteni izleme imkanımız olmuştur.

Ve şimdi sormak zamanıdır.

Siz de, ''halka dayalı rejimler bir tehdit oluşturuyor'' diyenlerle aynı fikirde olduğunuz için mi, ''atanmışlara dayalı ara rejim'' formülünü öne sürüyorsunuz?

Görüşlerinizi biraz daha açarsanız memnun olacağız.

Böyle bir ''atanmışlar yönetimi''nin başarılı olması için özgürlüklerimizin ne kadarını daha feda etmek durumunda kalacağız.

En azından bunu bilmek istiyoruz…