Bu Anayasa, yasa ve kararlarla AB yolunda! (3)

Eğer "Danıştaylar"dan söz edeceksek, 8. Daire''nin Fransız Danıştayı''nın benzer davalar için verdiği kararları hatırlaması gerekmez miydi?

Danıştay 8. Dairesi''nin Samsun İdare Mahkemesi''nin kararını bozarak başörtülü öğrencilerin üniversiteye devamlarının önünü kapayan kararını gözden geçirmeye devam ediyoruz: Cumhuriyet''in haberine göre, Danıştay kararının gerekçe bölümünde, yükseköğretim dersliklerinde "dinsel karışıklık-karmaşa yaratan ve huzur bozan durumlardan uzak kalınması zorunluluğu" gözetildiği ve buna aykırılık teşkil eden eylemlerin "demokratik bir hak" olarak savunulamayacağı belirtiliyor. Doğrudur, tabii ki yükseköğretim dersliklerinde de "dinsel" ya da değil "karışıklık" yaratan ve "huzur bozan" eylemler "demokratik bir hak" olarak değerlendirilemez. "Gerekçe" bu haliyle, yani "soyut" olarak doğrudur. Ama düşünelim bir kez; genel olarak kamu düzeninin korunmasına yönelik bu "gerekçe" -Danıştay kararında olduğu gibi- başörtülü öğrencilerin üniversiteye devamlarının engellenmesi için haklı bir gerekçe oluşturabilir mi? Haklı olarak, öğretim kurumlarında gözetilmesi gereken ilk husus bu kurumlara tanınan eğitim/öğretim görevlerinin lâyikiyle yerine getirilmesi, "dinsel" ya da değil hiçbir eylemin bu işleyişe engel teşkil etmemesidir. Ama bir düşünelim; başörtülü öğrencilerin üniversiteye devamları kendi başlarına sözkonusu bu kurumların düzenini bozmuş mudur? Tabii ki hayır. Tam tersine, sırasıyla İstanbul ve Marmara Üniversitesi''nde görüldüğü gibi, problemsiz işleyen bu kurumlar getirilen yasak sonucu "savaş alanı"na dönüşmüştür. Demek ki, öncelikle kamu düzeninin korunması ve kamusal hizmetin aksamadan verilmesini gözetmek zorunda olan idare ve yargının bu apaçık durumu gözden kaçırmasının nedenini başka yerde aramak zorundayız.

Bu "neden"in ne olduğuna dair Danıştay kararında önemli bir ipucu var: "Tek tür eğitim düzeni içinde duygu ve görüş birliğini sağlamaya yönelik, özgür vicdanlı, özgür düşünceli, ulusal değerlere saygılı, çağdaş görüşlü ve çağdaş görünümlü insan yetiştirme amacına aykırılık teşkil etmeyen dava konusu işlemde, hukuka ve ilgili mevzuata aykırılık bulunmamaktadır." Yükseköğretim kurumlarının amaçları bu biçimde mi sıralanır? Görülen o ki, Danıştay 8. Dairesi kendisini bu konuda da yetkili görüp (Anayasa''nın "Yükseköğretim kurumları"nı düzenleyen 130. maddesinden de epeyce uzaklaşarak) "üniversiteli"nin kim olması gerektiğine karar vermiş. "Tek tür eğitim düzeni" ya da "duygu ve görüş birliği" gibi ifadeler bir yana, ne demek "çağdaş görüşlü ve çağdaş görünümlü insan"? "Çağdaş görüşlü"yü anlıyoruz da, "çağdaş görünümlü" insan da kim oluyor ve bu konu ne münasebetle Danıştay''ın ilgi alanına giriyor? Bugün aklı başında hangi ülkenin hangi yüksekn mahkemesinden "çağdaş görünümlü insan"dan söz eden bir karar çıkabilir?

Eğer "Danıştaylar"dan söz edeceksek, 8. Daire''nin Fransız Danıştayı''nın benzer davalar için verdiği kararları hatırlaması gerekmez miydi? Madem ki AB yolundayız, "yol haritası"nda karşılaştığımız bu kararları da göz önüne almamız gerekmez mi? Fransa''da "fular davası" başladığında, dönemin Milli Eğitim Bakanı Jospin''in başvurusu sonucu Fransız Danıştay''ı 27 Kasım 1989 tarihli kararında öğrencilerin vicdan özgürlüğü "eğitim kurumlarının içinde, dinsel inançlarını ifade etme ve gösterme hakkını da içinde barındırır" diyordu. Fransız Danıştay''ı tabii ki, bu özgürlüğün yasak koyucu tarafından eğitim kurumlarına yüklenen görevlerin yerine getirilmesine bir engel teşkil etmemesi gerektiğini eklemeyi de unutmuyordu. Hem de sözkonusu kurumlar bizde olduğu gibi üniversiteler değil, bizdeki ortaokullara tekabül eden "kolej"lerdi. Fransa''da idare mahkemelerinin ve Danıştay''ın aldığı benzer kararları gözden geçirdiğimizde yargıçların inanç özgürlüğüne saygıyı esas aldıklarını, bu özgürlük çerçevesindeki talepleri yalnızca kamusal hizmetin yürütülmesinde engel teşkil edip etmemeleri açısından değerlendirdiklerini anlıyoruz. Yani özetle, Fransız Danıştayı''ndaki yargıçlar "çağdaş görünümlü insan" peşinde filan değiller. Hem de modanın merkezi Paris''te!