Bu karardan (1701) niçin olumlu bir sonuç çıkmaz?

Taze bir haberle başlayalım: “Hizbullah lideri, İsrail’in savaşa gerekçe yaptığı iki askerin kaçırılmasından üzgün olduğunu da aktarıp ‘Bu şiddette savaşa yol açacağını bilseydik, kesinlikle kaçırma emri vermezdim’ dedi.” Haberin içeriği bazı yabancı ajanslarda biraz değişik olsa da (Hasan Nasrallah’ın bu sözleri sarfederken “pişmanlık” belirtmediğini ileri sürenler var) bu o kadar önemli değil.

Sizi bilmem ama bu açıklama bana son derece şaşırtıcı geldi. Şaşırtıcı geldi çünkü (aralarında ben de varım) Türkiye’den ve dış alemden birçok yorumcu İsrail’in son Lübnan çıkarmasını “iki askerin esir kaçırılmasına” bağlamasını hiç mi hiç gerçekçi bulmuyordu. Tam aksine bu çerçevede yapılan yorumlar şu tespitte birleşiyordu: Hayır, bu saldırının nedeni “iki askerin kaçırılması” değildir; İsrail bu olay gerçekleşmese de Lübnan’a bir ders vermeyi çoktan kafaya koymuştu... Bu yönde yapılan yorumlar bayağı inandırıcıydı da doğrusu: İsrail’in, Hamas’ın (şahinler kolu hariç) İsrail’i belli şartlar altında tanımaya yöneldiği bir dönemde Gazze’ye girişi ve Hizbullah’ın Lübnan’da parlamentoda ve hükümette iki bakanla temsil edildiği (ve ülkedeki diğer onlarca grubu tehdit etmediğini açıkça bildirdiği) göreli bir huzur ortamında Lübnan’a bomba yağdırmaya başlamasının nedeni “kaçırılan iki asker” olabilir miydi?

Ama Hizbullah lideri bugün bakın neler diyor? İsrail’in Güney Lübnan’ı yerle bir etmesinin nedeninin “iki askerin kaçırılması” olduğunu ve eğer şiddetin bu dereceye varacağını bilseler işe girişmeyeceklerini açıklıyor. Nasrallah’ın bu açıklamasından hareketle şu soruları sormamız meşrudur sanırım: İsrail’in attığı bombalar altında sayıları bini aşan insanın ölmesi, binlercesinin yaralanması, evsiz barksız kalmasının ardından söylenecek sözler midir bunlar? Bana sorarsanız, Nasrallah’ın bu açıklamasından sonra, Lübnan dramına ilişkin olarak işin bu yönünü daha ciddi olarak düşünmemiz gerekecek. Özellikle de bölgeyi yerinde inceleyebilen yorumcular tarafından. Hizbullah’ın savaş sırasında İsrail’e hedef gözetmeksizin salladığı füzelerin (Nasrallah, ateşlenmiş 4000 füzenin cephaneliklerde bulunanların ancak yarısını oluşturduğu bilgisini de veriyor) “ateşlenememişlerinden” (bu da “görünmez el”in bir müdahalesi olamaz mı?) “hatıra” toplarken işin bu yönüne de göz atmak gerekmez mi?

Ama ben hâlâ eski “teoride” ısrar ediyorum. Yani: Lübnan’ın bir kere daha ateşe verilmesinin arkasındaki neden “İki askerin kaçırılması” değildir. (“Nasrallah’dan daha mı iyi biliyorsun?” diyenler varsa haklıdır, ama ben yine de ısrarlıyım.) Çünkü İsrail’in bu saldırısı -bir ay kadar önce açmaya çalıştığım gibi- bölgedeki sorunların “politik” nitelikle olmadığı varsayımından hareketle, sorunların dini-tarihi çerçevede-zeminde çözülmesi gerektiğini iddia eden bir “bakış”ın eseridir. Bu iş zaten dünyanın pek çok yerinde (örnek: Türkiye) hep böyle değil midir? Sorunların tartışılması ve çözüm yollarının aranmasını “politik” çerçeveden ne kadar uzaklaştırırsanız, “dini-tarihi” çerçeveye o derece yaklaşmış olursunuz!

Oldu olacak “nedenlerin arkasındaki neden” hakkında da bir iki söz edeyim: Hepimiz biliyoruz ki bu sorunu da ABD’yi hesaba katmadan anlayabilmek imkansızdır. ABD’yi değil de, bugünkü ABD yönetimine desek herhalde daha doğru olur. Çok işitmiş-okumuşsunuzdur ama bence yeri geldiği için bu “yönetim”in aklından neler geçtiğini bu ekibin akıl hocalarından .birisinden çekip aldığım “tezler”le bir kez daha hatırlatmak istiyorum. Robert Kagan’ı tanıyorsunuz; Bush yönetimine tezleriyle destek veren bir “jeopolitikçi”. Avrupa’nın “Ebedi Barış”çı Kant’ın, ABD’nin ise “ebedi savaşçı”(!) Hobbes’un izinden gittiğini (Kagan’ın yorumcuları bu “atışlar”ın adı geçen filozoflardan tek bir alıntı ile desteklenmediğini “ironi” ile tespit ediyorlar) iddia eden bu akıl hocası için, günümüzde Avrupa ve ABD’nin dünyaya bakışı ve politika oluşturması birbirinden tamamen farklıdır. Birisi (Avrupa) özellikle 2. Savaş’tan sonra “hümanite”ye inanıp, uluslararası sorunları hukuk, kurumlar, diplomasi, ticaret, ekonomik ilişkiler gibi askeriyeyi dışlayan yollardan çözmeye çalışırken, diğeri (ABD) bu seçime ilişkin son derece şüpheci olduğu için “dünyaya uluslararası kurumların değil bir güçlünün düzen vermesi gerektiğine” inanmaktadır. 19 yüzyılın (Napoleon ve Bismark örneklerinde olduğu gibi) “realpolitik”e inanan Avrupası gitmiş, yerine “postmodern bir cennette yaşadığını sanan” güçsüz Avrupası gelmiştir.

Neyse, daha fazla uzatmayalım; ama şurası muhakkak olsa gerek ki, uluslararası sorunların çözümü yolunda diplomasi ve uluslararası kuruluşlar gibi “eskimiş” yöntemlerle dalgasını geçen bu bakışın 1701 numaralı karardan samimi olarak “memnuniyet duyduğu” söylenebilir mi? Söyleyebiliyorsak, Annan’ı Ankara’dan eli boş döndürmeyelim...