"Fiziksel bütünlüğün" dokunulmazlığı

Dokunulmazlık insanın sadece "moral bütünlüğü"nü değil "fiziki bütünlüğü"nü de kapsıyor şüphesiz. Yine biliyoruz ki insanın "fiziksel bütünlüğü"ne yaşamı boyunca olduğu gibi ölümünde ve ölümünden sonra da saygı göstermek gerekiyor. Bu arada yeri gelmişken -geçen gün dolaylı olarak öğrendiğim- Fichte''nin "beden ve ruh" ilişkisini Descartes''ci anlayışın dışına çıkarak birbirine nasıl sıkı sıkıya bağladığını da hatırlayabiliriz.

Bana bugün "fiziksel bütünlük" konusuna girmeme son günlerin iki gelişmesi neden oldu. Bunlardan birincisi, geçen akşam, birkaç kez göz atmama rağmen hikayesini hâlâ anlayamadığım bir diziyi ("Son") seyrederken yayının reklam faslında iki kez üst üste karşımıza gelen bir reklamdı.

Gazetenin biri bir yazı dizisine okur bulmak için reklamcısına Adnan Menderes''in idam sehpasındaki görüntülerini "malzeme" olarak kullanması talimatını vermiş. Bir vakitler Menderes''in ölüm yıldönümünde gazetelerin baş sayfalarına –birbirleriyle yarışırcasına- yerleştirdikleri o görüntüleri yani...

Ne kadar saygısız, ne kadar insanın "fiziksel bütünlüğü"ne dokunur bir reklam bu böyle... Menderes''in bedenine de hatırasına da bir tecavüz bu. Ne imiş, İmralı''ya götürülen idam mahkûmları arasında yer alan eski genelkurmay başkanı Erdelhun, infaza ilişkin bugüne kadar bilinmeyen notlarını yayımlayacakmış...

Zamanında İmralı''dan kim bilir kaç paraya basına taşınan bu fotoğraflar artık gazete sayfalarından da taşarak televizyon ekranında temaşamıza sunuluyor. En başta Menderes ailesinin yaşayan üyelerinin, sonra dostları arkadaşlarının, daha sonra da ekranları karşısına geçen toplumun bu işe ne diyeceği, nasıl yaralanacağı akıldan bile geçmiyor.

Demek bu günleri de görecektik; Menderes''in idam sehpasındaki görüntüleri sonunda reklam malzemesi de oldu...

Bugün "fiziksel bütünlük" konusuna girmenin ikinci nedeni ise birkaç gündür dilimizden düşmeyen "kürtaj", "sezaryen", "ölü sevicisi" temaları. Sonuncu konuya takılmıyorum, çünkü bu lafın üzerinde düşünülmeden, ne anlama geldiği doğru dürüst hatırlanmadan sarf edildiğini sanıyorum. "Tasma" meselesini de geçiyorum, çünkü bu sözün de tekrarlanan bir "dil sürtmesi"nin sonucu olduğunu düşünmek istiyorum.

Gelelim geriye kalan iki meseleden biri olan "kürtaj"a

"Kürtaj"dan ne zaman söz edilse, "kürtaj yasası"nın 1983 yılında nasıl da sessiz sedasız yürürlüğe girdiğini hatırlarım. Bugün olduğu gibi o günlerde de çok şaşırmıştım; Batı''nın birçok ülkesinde taraftarlarını olduğu kadar itirazcılarını da ayağa kaldıran "kürtaj yasası" bu ülkede nasıl da yağdan kıl çekercesine geçmişti... Peki bunun nedeni neydi? Ne olacak, ülkenin yasalarının tamamen "devlet iradesi"nin eseri olarak anlaşılması gibi maalesef bugün de geçerli olan bir yöntemin bu ülkenin kaderi olmasından dolayı.... Benzer bir yasanın Fransız parlamentosundan geçerken yarattığı gürültüyü iyi hatırlıyorum. Kürtajı belli şartlarda serbest bırakan yasa tasarısına karşı olanlar parlamentoya kurdukları bir ses düzeni ile anne rahmindeki fetüsün kalp atışlarını dinletmişlerdi.

Neyse Türkiye''de sessiz sedasız yürürlüğe giren yasanın üzerinden neredeyse otuz yıl geçti. Dünyanın her yerinde bu müdahaleye bugün de karşı çıkanlar mevcut; itiraz edenler mutlaka yarında olacaktır. Ancak benim bildiğim kadarıyla feminist hareketin bir zamanlar "Ne zaman istersem, eğer istersem" sloganıyla dönemin Sovyetler Birliği dışında Batı''da da geç dönemde kabul ettirdikleri bu serbestlik benim bildiğim kadarıyla hiçbir ülkede geri çekilmedi. Son günlerde canlanan taleplere rağmen bu gidişatın Türkiye''de de farklı olacağını sanmıyorum. Çünkü kadın hareketlerinin bedenlerinin sahibi olduklarını vurgulamaları geçen yıllar içinde o derece güçlendi ki, geriye dönüş neredeyse imkansız artık.

Burada unutmamamız gereken husus şudur sanıyorum: "Kürtaj", konunun birinci dereceden ilgilileri arasında bulunan hekimlerin açıklamalarında da gözlendiği gibi, bir "doğum kontrol yöntemi" değildir artık. "Kürtaj" bir zamanlar büyük bir çaresizliğin eseriydi. Dolayısıyla bugün ve bundan sonrası için bu alanda dile getirilen ve getirilecek olan talep bu kontrol yöntemine bütün kadınların kolaylıkla ulaşmalarını sağlamaktır. Zaten hatırlarsanız "kürtaj", söz konusu yöntemlerin gelişmediği ve yaygınlaşmadığı bir dönemin eseridir. Ve tabii ki "kürtaj" eskiden, bugüne nazaran çok daha yaygın olarak başvurulan bir yöntemdi. Yoksulların -sıklıkla hayatlarına mal olan- ilkel yöntemlerle, varlıklıların ise yasak olmasına rağmen doktorlar marifetiyle "doğum kontrolü"nün yerine ikame ettikleri bir yöntemdi yani.

Demek istediğim o ki, "kürtaja savaş açmak" tek başına hiçbir zaman işe yarayan bir politika olmamıştır. Yapılması gereken, "doğum kontrol yöntemi"ni isteyen her kadının kolayca ulaşabileceği bir şekle sokabilmektir. Yoksa düşünün, bir kadının "kürtaj"ı bu yöntemin yerine geçirmeyi düşünebileceğini aklımız alıyor mu? Kadın tabii ki "fiziksel bütünlüğü"nün sahibi kılınacaktır. Zaten dikkat ederseniz gelişmiş-gelişmekte olan her ülkede olduğu gibi bu ülkedeki durum da bunun tanığıdır. Nüfus artışının düşmesi şehirleşmenin hızlanmasıyla, yani kırsal 1kesimde sözünü ettiğimiz hizmeti alamayan kadınların bu hizmete ulaşabilmesiyle paralel bir gelişme arz etmiyor mu? Tamam bir ülkede "siyaset" de nüfus artışının daha hızlanmasını isteyebilir. Ama bunun da yöntemleri bugüne kadar denenmemiş mi? Bu çerçevede Batı''da çok çocuklu ailelere sunulan çeşitli aile yardımlarını-yasal izinleri hatırlayın. Tamam, görünen o ki Batı''nın bu yöntemleri de bir işe yaramamıştır. Bu durumda da bu "sosyolojik olgu"ya isyan etmenin ne gibi bir anlamı olabilir? Artık besbelli ki, ülkeler-toplumlar geliştikçe, ekonomik koşulları düzeldikçe çok çocuk yapmaktan uzaklaşmaktadır. Bir "sosyolojik olgu"yu davetle, ikna yolu ile ne kadar değiştirebiliriz ki?

Demek ki, "siyaset"in de gücünün yetmediği-yetemediği mevzular da var bu dünyada... Çünkü toplum bir "aile" değildir. Hele de ailedeki kadının "fiziksel bütünlüğü"ne giderek daha fazla sahip çıktığı bir dünyada.