Haddinden fazla "ahenkli" bir işbölümü

Ben de ikna oldum ki bu ülkede de basın "dördüncü kuvvet"tir! Salı günü bu sütunlara göz atanlar, AGİT zirvesi dolayısıyla kafamızı karıştıran bir uygulama hakkında bir açıklama beklentisi içinde olduğumuzu hatırlayacaklardır. Beklenti özetle şöyle bir şeydi: Nasıl oluyordu da, Anayasa''da "Görev ve yetkileri" (madde 104) ve "Sorumluluk ve sorumsuzluk hali" (madde 105) açıkça belirtilmiş olan Cumhurbaşkanı AGİT gibi siyasi sorumluluk gerektiren bir zirveyi Türkiye adına tek başına götürüp, İstanbul Şartı''na imzayı yine tek başına atabiliyordu? Türkiye Cumhuriyeti''nin Başbakan''ı yok muydu? Zirveye katılan Yunanistan, Almanya, İtalya gibi birçok cumhuriyet, rejimlerinin niteliği gereği başbakanları tarafından temsil edilirken nasıl oluyordu da aynı rejim türünün kurallarının geçerli olduğu Türkiye adına imzaları Cumhurbaşkanı atıyordu? Yoksa haberimiz olmadan "yarı başkanlık" ya da "başkanlık" rejimine mi geçmiştik? Yoksa, hakkında çok söz edilen şu ünlü 28 Şubat''ta mı gerçekleşmişti rejim değişikliği? İşte böyle birçok soru vardı ortada cevaplanması gereken.

Ülkede basın güçlü olduğundan bu sorulara ilk cevap Cumhurbaşkanı''ndan geldi. Açıklama Köşk''ten yapılan bir basın açıklaması şeklinde değil de, Hürriyet''in Ankara temsilcisi Sedat Ergin''e yapılmıştı. Hemen söylemeliyim ki, Ergin''e yapılan açıklama problemli durumu açıklamaktan çok uzaktı. Cumhurbaşkanı bir "işbölümü"nden, devletteki bir "ahenk"ten söz ediyor. Oysa problemli durum tam da "ahenksiz bir işbölümü"yle ilgiliydi.

Şimdi isterseniz, Cumhurbaşkanı''nın açıklamasında yer alan önemli hususları teker teker ele alıp analiz etmeye çalışalım:

Cumhurbaşkanı söze Clinton''ın ziyaretini değerlendirerek başlamış: "Sayın Clinton, hem Cumhurbaşkanı, hem de Başbakan''dır. Bizde ise ikisi başka müesseselerdir. Cumhurbaşkanı ve Başbakan''ın ayrı olduğu hallerde ziyaretçilere uyguladığımız protokol ve program ile her ikisinin birlikte olduğu hallerdeki programı biz değişik yaparız. Şunu ifade edeyim ki, bütün bu ziyaretlerin hepsi çok iyi tasarlanmıştır (...) Bu işbölümü büyük bir ahenk içinde yapılmıştır." Öyle bir açıklama ki ilk bakışta insana bayağı ikna edici geliyor. Oysa durum hiç de öyle değil. Ziyaretçinin -Clinton gibi- hem Başbakan hem de Başkan olması niçin karışıklığa yol açsın ki? Clinton''ın Türkiye''de Cumhurbaşkanı''nı ziyaret etmesi başka, olması gerektiği gibi siyasi, ekonomik ve askeri konuları asıl olarak Başbakan ile görüşmesi bambaşka bir husustur. Clinton, ABD anayasasına göre seçimle işbaşına gelmiş, "sorumlu" bir Başkan olarak karşısında tabii ki "tarafsız" ve "Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını" sadece "gözetmek"le yükümlü Cumhurbaşkanı''nı değil, söz konusu "organları" bizzat "yürüten" Başbakan''ı bulmalıdır. (Söylediğim gibi "nezaket ziyaretleri" ayrı bir konu.) Şu da çok önemli: Cumhurbaşkanı''nın dediği gibi "Hariciye"nin "Cumhurbaşkanı neyi yapacak, Başbakan neyi yapacak diye..." bir çalışma içine girmesi de pek anlamlı bir çaba değildir. Madem ki her ikisinin ne yapacağı zaten Anayasa''da belirtilmiştir, "Hariciye"nin kendi bildiği gibi yeni bir işbölümü cetveli çıkarmasının ne anlamı olabilir?

Cumhurbaşkanı, "ahenk içinde"ki işbölümüne örnek olarak Çankaya Köşkü''ndeki görüşmelerde kendisinin daha çok Türkiye''nin konumunu değerlendirdiğini, Başbakan''ın ise "ekonomik konularla ilgili önemli bir sunuş" yaptığını belirtiyor. Hadi vazgeçtik "rol çalma"dan, "ahenkli işbölümü" denilen şey bu mu? Kendisi "Türkiye''nin konumunu" değerlendirecek (yani herşey), Başbakan''ın payına ise önemli bir "ekonomik sunuş" düşecek. Sizce de pek adaletsiz bir işbölümü değil mi?

Cumhurbaşkanı''nın kafası AGİT zirvesindeki işbölümü konusunda da çok net ve rahat: "Burada da şöyle bir işbölümü yaptık aramızda. Davet sahibi ülke Türkiye''dir. Cumhurbaşkanı olarak ben bir akşam yemeği vereceğim. Toplantıyı açıp kapayacağım. Türkiye adına konuşacağım. Sayın Başbakan bir öğlen yemeği verecek. Ondan sonra gelen yabancı konuklardan kim hangimizle konuşmak istiyorsa, onunla konuşacağız."(!) Bayağı "ahenkli bir işbölümü" bu canım! Akşam yemeği, "Türkiye adına konuşmak", "toplantıyı açıp kapamak", yani dişe dokunur ne varsa Cumhurbaşkanı''nın; Başbakan''a düşen bir "öğlen yemeği"nden ibaret! Kim kimi isterse onunla konuşacakmış. Samimi olarak söyleyin, siz "yabancı konuk"ların yerinde olsanız kiminle konuşmayı seçerdiniz? (Yapmayın! Öğlen yemeğinde ne işiniz var? Aklınızı mı kaçırdınız?)