İşkencecileri eğitelim, iyi insanlar olsunlar (2)

Ülkemizdeki önemli bir gelişmeden dün söz etmiştim. "Herşeyin başı eğitim!" düsturundan hareketle, işkencenin önlenmesi için bundan böyle eğitime önem verilmesi gündemdeydi. 25 yaşındaki üniversite öğrencisi Özgür Yılmaz''ın mahkemeye verdiği yazılı ifadenin bir bölümünü de aktarmıştım. Yılmaz, artık bize ne yazık ki olağanüstü gelmeyen türden ifadesinde nasıl işkence gördüğünü ayrıntısıyla anlatıyordu; "soğuk su sıktılar", "hayalarımı sıktılar", "beni yukarı astılar"... Dün sormuştum, bu işkenceci polisleri acaba kaç saat insan hakları dersinden geçirerek topluma kazandırabiliriz diye. Benim cevabım "en az 20 yıl" şeklindeydi; eğitimci kimliğimle, daha az saatin bir sonuç vermeyeceğini düşünüyordum.

"İşkenceyi önlemek için eğitim"(!) Ne kadar tuhaf bir öneri! İsterseniz yine bir örnekten hareketle tartışalım; insan meseleyi çok daha iyi kavrıyor. Mesela Özgür Yılmaz''ın gördüğü muamele. Şimdi biz insan hakları dersimizde öğrencilerimize ne diyeceğiz? Belki şu türden açıklamalar: "Arkadaşlar, bir insanın soyularak üzerine soğuk su sıkılması insan haklarına aykırıdır!" Hatta belki "teori ile uygulama" arasındaki "köprü"nün iyi kurulabilmesi için daha etkili öğretme yöntemleri: İnsan Hakları Dersi''nin hocası iki polis adayını "tahtaya" çağırır ve içlerinden birisine diğerinin kafasını saçlarından tutarak duvara vuruyormuş gibi yapmasını söyler; hoca bu arada bu uygulamanın insan haklarına aykırı olduğunu açıklamaktadır; sınıftaki tembel öğrencilerden birisi hocaya şu soruyu yöneltir: "Efendim, burada o söylediğiniz şeye aykırı olan şey arkadaşımızın saçından tutulması mıdır?"; hoca soruya açıklık getirir ve sınıf dağılır...

Gerçekten işte böyle komik bir şey. Bir insana işkence yapılamayacağını "hoca"dan öğreneceksek işimiz var! Biz bu derece aptal bir toplum mu olduk? Ne münasebet! Dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye''deki işkenceciler de yaptıkları işin kirli ve insan haklarını ihlâl niteliğinde olduğunu tabii ki biliyorlar. Bunun bilmemekle ve de "eğitimsizlik"le ne ilgisi var? Eğer işkencenin önü alınamıyorsa, herkesin bildiği gibi, bunun tek bir şeyle ilgisi var: Haklarında gerekli soruşturmaların yapılmaması ve gerekli cezaya çarptırılmamaları. Oysa bakın, bu önlemler söz konusu olunca meydan kimlere kalıyor?

İşkenceyle mücadele tasarısı geçen gün Meclis İçişleri Komisyonu''nda el alındı. Türkiye''de "ceza"dan çok "eğitim"den çözüm beklendiği için söz konusu tasarıda işkenceciler için öngörülen 8 yıllık hapis cezası 6 yıla indirildi. İşkence suçuna da, "işkence ve zalimane" ve "gayri insani ve haysiyet kırıcı" ayırımı getirildi. Nedeni basit, işkence suçunu sınıflara ayırarak gerektiğinde hafifletici bir sebeb bulmak. İşin ilginç yanı, Komisyon''da bu değişikliklerin yapılmasında etkili olan konuşmacılar Emniyet Genel Müdür vekili Turan Genç ile İçişleri Bakanlığı müsteşarı Yahya Gür''de. Genç''in Komisyon''u en fazla etkileyen sözleri de şunlar olmuş: "Yazıktır, bunların çolukları çocukları var, ekmekleriyle oynamayın." Genel müdür vekilinin bu iç parçalayıcı tiradı çok etkili olmuş olacak ki, Komisyon ikna olmuş. (Haberde "FP''li üye Dengir Mir Fırat ise tasarıdaki bu değişikliklere tepki göstererek toplantıyı terk etti" deniyor. Eğer haberi doğru anlıyorsak, Mir Fırat adını unutmayacağız.) Genç, bununla da kalmamış ve "Tasarı geri çekilsin" demiş. Bu sözlere itiraz eden ise ANAP''lı Yaşar Topçu. Şu sözlerle: "Bu gezisi sırasında (Ecevit''in eylül ayındaki ABD gezisinden söz ediyor) Başbakan''ın önüne Türkiye''deki insan hakları uygulamalarıyla ilgili konular gelecektir, bu değişikliğin yapılması gerekiyor."(!)

Ne kadar ileriyi gören, anlayışlı bir bakış bu böyle Türkçesi şu: Başbakan ABD''den dönsün, o zaman görüşürüz!

Komisyon toplantısında benim en çok ilgimi çeken gelişme, İçişleri Bakanı Sadettin Tantan''ın tüm gayretiyle karşı çıkmasına rağmen tasarıda değişikliğe gidilmesini önleyememesi oldu. Gazetedeki habere göre, Tantan, müsteşarı ve genel müdürünün önerilerinin tam tersine, işkence cezalarının alt sınırının 1 yıldan 3 yıla çıkarılmasını çok istemiş ama sözünü dinletememiş. Şu hale bakın siz! Meclis İçişleri Komisyonu''nda Bakan''ın önerisine aldıran bulunmazken müsteşar ve genel müdür vekili üyelere çoktan hakim olmuş bile! Pekiyi, İçişleri Bakanlığı''nda Müsteşar ve Emniyet Genel Müdürü''nü kim atıyor? Yani kısaca, kim kimin müsteşarı, kim kimin Başkan''ı?