"Mehmedin Kitabı"nın "bilirkişi"si kim olsun?

Bir insanın ettiği iki çift lafın ya da iki sayfa yazının "suç" teşkil edip etmediğine yargıç da tek başına karar veremeyecekse kim verecek?

Gazeteci Nadire Mater ve yayıncı Semih Sökmen''in "Mehmedin Kitabı" adlı kitapta "devletin askeri kuvvetlerini basın yoluyla tahkir ve tezkif" ettikleri iddiasıyla yargılandıkları davaya geçen gün görülen duruşma ile devam edildi. Bu dördüncü duruşma çok kısa sürdü, çünkü iki duruşmadır beklenen "bilirkişi raporları" mahkemeye yine ulaşmamıştı. "Bilirkişi raporları"nı bilmeyenimiz yoktur; mahkeme heyeti gerekli gördüğü takdirde, dosyanın bir veya birkaç "bilirkişi"nin önüne gitmesine karar veriyor. "Bilirkişi"ye başvurmak kimi zaman muhakkak ki çok yerinde bir karar. Mahkeme heyetinin ilgi ve bilgi alanının dışına çıkan dava konularında bir uzmanın görüşünün alınmasından tabii bir şey olamaz. Bu dava konusu sırasında çok teknik bir mesele olabileceği gibi, heyetin altından kalkamayacağı karmaşık bir ekonomik işlem de olabilir. Ancak hatırlarsanız, bizler bu "bilirkişi raporları"yla "soğuk savaş" döneminin 141-142 ve 163. maddelerine dayanarak açılan davalarda özellikle karşılaştık. Yaşı müsait olanlar arasında hangimiz hatırlamıyor şimdi "hocaların hocası" olarak baş köşeye oturtulan bir ceza hukukçusunun elinden çıkma "bilirkişi raporları" ile kaç insanın hokka altına gittiğini? Evet, bir zamanlar bir sanığın söz konusu maddelere göre suç işleyip işlemediğine "bilirkişi" karar verirdi. Sanki, mahkeme heyetini oluşturan yargıçların "düşünce suçu" hakkında hiçbir nosyonları yokmuş gibi... Bir insanın ettiği iki çift lafın ya da iki sayfa yazının "suç" teşkil edip etmediğine yargıç da tek başına karar veremeyecekse kim verecek? "Kelâm hürriyeti" konusu da mı birtakım profesörlerin karar verebileceği bir alan? Olur mu böyle şey? "Kelâm hürriyeti" meselesi, Türkiye''de köşe yazarlarının büyük kısmının düşündüğünün aksine, "Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmak"ın çerçevesine girmiyor ki, bir "bilirkişi" arayasınız. Bu yöntem herşeyden önce yargıçların sağduyusuna, aklına ve gücüne güvenmeyen ve kendisine daha yakın bulduğu "bilirkişiler"e başını çeviren otoriter bir hukuk anlayışının ürünüydü.

"Mehmedin Kitabı" ile ilgili haberi okuyana kadar, bu uygulamanın artık geçerli olmadığını düşünüyordum; yanılmışım. Demek şimdi "Mehmedin Kitabı"nın suç teşkil edip etmediğine yine "bilirkişi raporları" karar verecek. O zaman yine, eskiye yönelik sorduğum sorunun zamanı: Mahkeme heyetini oluşturan yargıçlar bu kitabı okuyup söz konusu ceza yasası maddesiyle ilişkilendiremeyecek kadar dünyadan habersizler mi? Ortada "bilirkişi"lik teknik filan bir mesele yok. Ne suç aletlerinin üzerindeki parmak izleri, ne olayda kullanılan silahın balistik incelemesi, ne de mühendislik bilgisi gerektiren bir meseleyle karşı karşıyayız. "Suç aleti" olarak elimizde sadece bir "kitap" var. Demokratik bir rejimde "kelâm hürriyeti"nin çerçevesi de belli; o halde bu neyin "bilirkişi"si?

Bazılarımızın örneklerle hatırladığı gibi, bu "bilirkişi" meselesinin sakıncalı başka bir yönü daha var. "Bilirkişi" olarak seçilen "bilim adamları"nın gerçekten bilirkişi oldukları ne malûm? "Kelâm hürriyeti" söz konusu olunca, "bilirkişi" olmak kolay mı? Bu alandaki ölçüt "objektif" olarak tanımlanabilecek bir "bilgi" değil ki... Buradaki ölçüt kaçınılmaz olarak "bilgi" değil "fikir" temelinde olacak. "Mehmedin Kitabı" ile ilgili olarak söyleyecek olursak, kitap eğer "devletin askeri kuvvetleri" seven bir "bilirkişi"nin önüne gelirse "tahkir ve tezyif", yok eğer "devletin askeri kuvvetleri"nin devletin diğer bütün kurumları gibi bir "sevgi" nesnesi olamayacağını düşünen bir "bilirkişi"nin önüne gelirse "kelâm hürriyeti" olarak yorumlanabileceği apaçık değil mi?

Sonuç olarak şu söylenebilir: "Kelâm hürriyeti" demokratik bir rejimde hangi fikirden olursa olsun bir "bilirkişi"nin ölçebileceği bir hak değildir.

Belki bir de şu son sonuç: Ben sözkonusu kitabı okudum ve bir "bilirkişi" olarak rejim için bir tehlike arzetmediğini, hatta tam tersine faydalı bir yayın olduğunu müşahede ettim. Dolayısıyla beraatine...