Merkezi-milli hükümetlerden şehirlere doğru

Yerel yönetimlerin gelişmesi ve aralarında sıkı bir işbirliğinin tesisi, herhalde, toplumların geleceğe ilişkin ekonomik-toplumsal-kültürel ve de siyasal yeni biçimlerin bulunması ve zenginleştirilmesinde en esaslı yol ve tercihlerden birisi olacaktır. Tabii ki en başta bunun için gerekli uluslararası kurumların ve örgütlenmelerin geliştirip yenilenmesi şartıyla.

Yani kısaca, istikbal, “milli-merkezi hükümetler”i değil, yerel yönetimler esas alınarak şekillenecektir diyebiliriz.

Bu yönde bir açılımın dünyada bugün karşılaştığımız ve esas olarak “merkezi yönetimler”in varoluş nedenlerinden kaynaklanan pek çok derdin de hakkından gelecektir. Güçlenmiş yerel yönetimler ağı, kamu hizmetlerinin bugünkünden çok daha iyi verilmesinden, çevre kirliliğinin önünü kesmeye, bölgelerarası eşitsizlikten yeni, yani yenilenebilir enerji politikalarının benimsenmesine kadar bugünün pek çok sorununun altından mutlaka çok daha akılcı yöntemleri kullanarak çok daha kolay kalkacaktır.

Siyasal ve kültürel alanın ne derece daha çok çeşitlenebileceğini, zenginleşebileceğini hatırlatmıyorum bile.

Bir bakıma tekrar ama bu kez epeyce farklı bir “şehir devletleri” dönemine dönüş gibi bir şey!

Belki –epeyce- paradoksal bulacaksınız ama “yerel yönetimlerin küreselleşmesi” gibi bir manzaradan söz ediyorum.

Bu “giriş”i yazmama neden olan geçenlerde Le Monde''da karşıma çıkan bir haberdi.

Haberin daha ilk satırında “Kayseri” ile karşılaşınca arkasını okumamak olmazdı.

Gazetenin özel muhabiri Kayseri''den bildiriyordu. Muhabir AFD''nin (Fransız Gelişme Ajansı) katkısıyla, tramvayın hizmete girmesi dolayısıyla bu şehirdeydi.

AFD, Kayseri''nin bu ulaşım projesi için 22 milyon euro''luk bir kredi açmıştı. Kredinin ikinci dilimi de yolda imiş.

Ajansın şehirlerin gelişimi için açtığı toplam kredi (dünyada) 2007 yılında 416 milyon euro''ya ulaşmış. AFD''nin önemli bir özelliği, hazine garantisi aramadan yerel yönetimlere kredi açan nadir kuruluşlardan birisi olmakmış. Kuruluşun önemli bir yetkilisi “Ademi merkeziyetçiliği destekleme kararı aldık. Gelişmekte olan ülkeleri şehirlere daha fazla ekonomik otonomi vermeye teşvik ediyoruz” diyor.

Merkezi hükümetlerin yanı sıra şehirlerin de doğrudan uluslararası ilişkiler kurmaya yönelmesi güzel bir gelişme.

Aynı yetkili, belediyelerin kendi başlarına krediden sorumlu olmasının birçok hükümet açısından kabul edilmesi zor bir yöntem olarak görüldüğünü, dolayısıyla bu tür girişimlerde ilk işlerinin hükümetleri ikna etmek olduğuna da söylüyor.

AFD''nin İstanbul ulaşımı için 120 milyon euro kullandırdığını da öğreniyoruz haberden.

Kayseri Belediye Başkanı Mehmet Özhaseki''nin bu işbirliğine yönelik kısa bir açıklamasına da yer verilmiş. Başkan, özellikle de yabancılara olan borçlu olmayı sevmediklerini ama AFD''nin hazine garantisi istememesinden dolayı kredi işlemi kolaylaştığından güvene dayalı bu işbirliğine girdiklerini söylüyor.

AFD yine bu çerçevede, bu politikasının bir uzantısı olarak Türkiye''de Denizbank aracılığıyla 80 milyon euro''luk yeni bir kredi paketini de devreye sokmuş.

Gazete haberinden sonra bu işbirliğine ilişkin bizde ne tür haberler çıkmış diye küçük bir araştırma yaptım. Önüme 27 Mayıs 2008''de gerçekleşen “Türk ile Fransız Yerel Yönetimler Arası İşbirliği Semineri”ne ilişkin birkaç sayfa çıktı. Burada da benzer bilgiler yer alıyor. “AFD stratejisinde belediyelerin yeri” başlığı altında şunları okuyoruz: “Ademi merkeziyetçiliğe dair politikalar, devlet tarafından yerel yönetimlere bir sorumluluk aktarımıyla yapılmaktadır. Bu şekilde yerel yönetimler, kalkınmada esaslı bir rol üstlenebilmektedirler. AFD, faaliyet gösterdiği ülkelerdeki yerel yönetimlere yönelik yenilikçi ve çekici mali ürünler sunmaktadır. Örneğin, mali durumu uygun olan belediyelere doğrudan finansman verebilmektedir. Kredi alan belediyeler ise, projelerin uygulama sürecinden sorumludur. AFD, yerel yönetimler arası işbirliğinin toplumların yakınlaşması ve sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi için bir fırsat olduğunun bilincindedir.”

Arkasından da İstanbul, Kayseri ve Bursa belediyeleri ile gerçekleştirilen projelere dair kısa bilgiler.

Yerel yönetimlerin ve aralarındaki işbirliğinin çok daha güçlenebilmesi için önümüzde daha çok zaman olduğu bir hakikat. Bu süreç belki bin tane AFD ve benzeri kuruluşun varlığını gerektiriyor. Ama sanırım toplumlar sonunda bu yolu tercih edecek. Kaynaklarını daha verimli kullanmak, çevre ve enerji konularında daha akılcı yöntemleri seçmek ve de tabii ki kültürel zenginliği ve siyasal katılımın önündeki “milli-merkezi” engelleri aşabilmek için.