Neredeyse "tek seçici" konumunda bir cumhurbaşkanı

Haftalık teneffüs öncesi yayımladığım son yazımda, "paket"in beklenildiğinin aksine, Anayasa Mahkemesi ve HSYK üyelerinin seçiminde TBMM''den çok cumhurbaşkanını kayırmakta olduğuna işaret edip eleştirmiştim.

Bu model, Prof. Ergun Özbudun tarafından hazırlanan "sivil anayasa taslağı"nın ruhuna aykırı bir tercihti. Söz konusu taslağın cumhurbaşkanını Anayasa Mahkemesi ve HSYK üyelerinin seçiminde hiç işe karıştırmaması bir yana, cumhurbaşkanına mevcut anayasanın tanıdığı yetkileri bile ortadan kaldırıyordu.

Cumhurbaşkanlığı makamına "garezleri olduğu" için değil elbette; taslağın bu yönde kaleme alınmasının tek nedeni "tutarlı" davranmaktı. Yani, madem ki ülkedeki sistemin adı "parlamenter sistem"dir, o halde cumhurbaşkanının yetkileri de bu sistemin işaret ettiği sınırları aşmamalıdır.

Ayrıca, yıllardır tekrar edildiği gibi, ülkedeki sistemin adı "parlamenter sistem" olmasına rağmen, 82 Anayasasının yazıcıları, malum nedenlerden dolayı ortaya başkanlık ya da yarı başkanlık sistemlerindeki örneklerini aratmayacak bir cumhurbaşkanı figürü dayatmışlardı. Demek ki, anayasa değişikliklerinde öncelikle yapılması gereken değişiklikler içinde bu "tutarsızlığa" son vermek gerekmekteydi. "12 Eylül ruhunun önemli bir direk taşını yerinden etmek için" tabii ki…

Ama "paket" bunun tam tersi bir arzu ile ortaya çıktı. Radikal gazetesi, benim bu konuya değindiğim yazının yayımlandığı günün hemen ertesinde, "paket" ve Özbudun taslağı karşılaştırmasında dikkat çektiğim derin "uçurum"u baş sayfa manşetinden haberleştirdi. Önceki gün TÜSİAD''ın da konuya ilişkin açıklaması ile karşılaştık. TÜSİAD da "paket"in Anayasa Mahkemesi ve HSYK seçimlerinde cumhurbaşkanına tanıdığı yetkinin fazlalığından şikayetçiydi. Yapılan açıklamada Anayasa Mahkemesi''nde (öngörülen) 19 üyenin 16''sının cumhurbaşkanı tarafından seçilmesı, yedisinin ise cumhurbaşkanı tarafından re''sen atanması, yürütmenin yargı üzerindeki etkisini çok artıracağından dolayı eleştiriliyordu. Aslına bakacak olursanız, cumhurbaşkanının re''sen seçecekleri üye sayısını –TÜSİAD''ın açıklamasında yer aldığı gibi- 7 değil, 10 olarak vermek daha doğru olacaktır… Çünkü cumhurbaşkanının "Yükseköğretim Kurulu''nun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden" seçeceği söylenen 3 üyeyi de, "Yükseköğretim Kurulu" zaten cumhurbaşkanı tarafından (dolaylı-dolaysız ) oluşturulduğu için re''sen seçilenler arasına yerleştirmek gerekir!

"Paket"in Anayasa Mahkemesi üyelerinin "hemen hepsini" cumhurbaşkanına seçtirmesi yönündeki tercihi üzerinde ısrarla duruyorum, çünkü bu yöntem gerçekten sakıncalı ve insanın aklına –ister istemez!- bir takım "niyetler"i getiriyor… Şu sıralarda herkes özellikle Avrupa ülkelerinin anayasalarını karıştırmakta olduğundan, bu kanaatimi ben de bir örnekle destekleyeyim:

"Bize en yakın" olduğu söylenen Fransa''ya bakalım. Bu ülkenin "anayasa konseyi" (eski cumhurbaşkanlarının tabii üye olarak konseyde yer almaları dışında) 9 üyeden oluşmuyor mu? Bu ülkedeki sistem "yarı başkanlık sistemi" olarak anılmasına rağmen, bu dokuz üyenin seçimi cumhurbaşkanı ile meclis ve senato başkanları tarafından (her biri üçer üye olmak üzere) yapılmıyor mu?

O zaman bizim, hem de 12 Eylül Anayasasından sürekli şikayet ederek, "büyük yenilik" olarak sunduğumuz bir değişim girişiminde cumhurbaşkanını neredeyse "tek seçici" olarak tayin etmemizin nedeni nedir acaba?

Bu çerçevede Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek''in "paket"in HSYK üyelerinin seçiminde TBMM''nin (niçin) dışarıda bırakıldığına ilişkin açıklaması da hiç mi hiç tatminkâr değil. Çiçek, HSYK seçiminde gönlünün -Özbudun taslağında olduğu gibi- TBMM''nin devrede olmasından yana olduğunu belirttikten sonra yaptığı şu açıklama size inandırıcı geliyor mu: "Ama son günlerde ''Yargı kuşatılıyor'', ''Sivil darbe'' gibi içi boş laflar söyleniyor. Bunlar karşılığı olmayan boş laflar. Ama biz ciddiye aldık. Sırf uzlaşı adına, yerli yersiz tartışmalarla bu önemli süreç baltalanmasın diye parlamentodan üye vermeyi kendi taslağımıza koymadık. Doğru olanı 2007''de gündeme gelen taslaktı."

Gelmemesi lazım, çünkü HSYK seçiminde cumhurbaşkanı 4 asıl üye ile yine devrede… "Paket"in bu tercihinin, yani TBMM yerine cumhurbaşkanlığını tercih etmesinin, meseleye "sistem" açısından bakıldığında açıklanması kolay değildir.

Buraya kadar okuduklarınızın doğrudan Cumhurbaşkanı Gül''ün kişiliği ile ilgili değerlendirmeler olmadığını belirtmeme gerek yok herhalde… "Sistem"i ve bunun gereklerini konuşuyoruz sadece…