"Zehirli etleri" yedik mi yemedik mi?

Sağlığa zararlı etlerden yapılmış 160 bin porsiyon (12 ton) hamburger etiyle ilgili dosyayı Taraf gazetesi açtı. Çok da iyi yaptı tabii ki. Ülkede sadece seyyar köftecilerde değil, sayıları giderek artan “fast food” zincirlerinde satılan et ürünlerinin denetiminde de ihmalkâr davranmamak gerektiğini öğrenmiş olduk.

Taraf gazetesi halk sağlığını ilgilendiren bu konuyu tek bir haberle kapatmayıp olaya ilişkin gelişmelerin peşini düştü. Büyük markalarının adının karıştığı olay bugün artık “yargıya intikal etmiş” bulunuyor. Dolayısıyla hamburger tüketicilerinin önünde bundan sonrası için “yargı kararı”nı beklemekten başka bir seçenek yok.

Taraf gazetesi bu yayınları çerçevesinde Tarım Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanı Metin Süerdem ile yapılmış bir röportaj da yayımladı. Röportajı okuyup bitirince ilk tepkim şöyle oldu: “Meğerse sağlıksız etlerden sadece hamburger tüketicileri değil, bize sağlıklı gıda sağlamakla yükümlü Tarım Bakanlığı Teftiş Kurulu''nun başkanı da şikayetçi imiş!” Yani farklı bir ifadeyle söyleyecek olursak, sanırsınız ki karşınızdaki Başkan, Teftiş Kurulu Başkanı değil de bir tüketici derneği başkanı…

Türkiye zaten genelinde böyle bir ülke değil mi zaten? Aklınıza gelen herhangi konuda bir şikayetinizi dile getirdiğiniz zaman, bir de bakıyorsunuz ki söz konusu şikayetlerin önünü kesmekle yükümlü makamlar sizden daha çok şikayetçi!

Röportajdan da anlıyoruz ki, ortaya çıkan bu “hamburger” meselesinde de, halkın sağlıklı gıda tüketimini düzenlemekle görevli bir kurum olaydan ancak kendilerine ulaşan”şikayetler” yoluyla haberdar olmuştur. (Süerdem: “TT Gıda yetkilileri Fasdat Gıda Dağıtım Şirketi ile ilgili şikayetleri olduğunu dile getirince ben de kendilerine bir dilekçe yazmalarını ve resmi olarak başvurmaları gerektiğini söyledim. Süreç de böyle başladı.”) Yani Teftiş Kurulu''nun kendiliğinden gerçekleştirdiği bir denetimin söz konusu olmadığı anlaşılıyor. Ne zaman ki iki şirket birbirine düşüyor ve şikayetçi oluyor, Kurul''da da düğmeye basılıyor.

Süerdem: “Fast Food piyasasını aynı şekilde yola koyacağız. Bu sektörü en geç altı ay içerisinde adam etmiş olacağız.”

Demek ki, bugüne kadar tüketilen sağlıklı-sağlıksız hamburgerlerin üzerine buzlu bir cola içip, bundan ders almış şekilde bu çerçevedeki tüketimimizi en erken altı ay sonra başlatacağız.

Süerdem: “Eğer bu etleri bana satıyorsan, benim sağlığımı hiçe sayıyorsan, bunun bedelini ödeyeceksin.”

Başkan haklı “ödesin” tabii ki; ama şimdi hamburger tüketicileri de size dönüp “Teftiş Kurulu olarak denetimleri ihmal edip bizim sağlımızı hiçe sayıyorsanız, bunun bedelini ödeyeceksiniz” deseler sonuç ne olacak?

Gelelim piyasaya sağlıksız ürün veren şirketlerin adlarının açıklanıp açıklanmayacağı meselesine: Tarım Bakanı da açıkladı. Böyle durumlarda “yargı kararı” olmadan şirket adı açıklamanın “anayasal bir suç” oluşturduğunu söyledi. Nitekim Teftiş Kurulu Başkanı da (röportajda) benzer sözler söylüyor: “Metin Süerdem, şu andaki Anayasa''nın ''Suçlu olmadan hatalı ürün satan markayı açıklayamazsınız'' hükmü yüzünden ellerinin kollarının bağlı olduğunu söylüyor. Türkiye''nin hukuk sisteminin Roma Hukuku olduğunu, Roma Hukuku''nun sermayeyi koruduğunu, insan hayatını da hiçe saydığını belirten Süerdem….”

Bu açıklama güzel işte… Nihayet, zararlı bakteriler barındıran hamburgeri niçin tüketmek zorunda kaldığımızın nedeni ulaşmış olduk… “Roma Hukuku” yüzünden tabii ki!

Görüyorsunuz değil mi; sağlıklı bir hamburger tüketmek isteği bile dönüp dolaşıp bir “hukuk problemi”ne dönüştü.

Ayrıca ben, Tarım Bakanı ve kadrosunun açıkladığı gibi, “marka açıklama”nın Anayasa''nın hangi maddesinden dolayı bir “Anayasa suçu” oluşturduğunu anlayabilmiş değilim. Eğer bir markayı bir takım söylentilerden hareketle zan altında bırakıyor ve bunun dolayısıyla menfaatlerine zarar veriyorsanız tabii ki yasal bir müeyyidesi ile karşılaşacaksınız. Ancak bu bahis Anayasa''da özel olarak yer almıyor ki. Anayasa, “tüketici hakları” söz konusunda o derece cimri davranmış ki (madde 172) , bu meseleyi ta “Roma Hukuku”na kadar götürmek gerçekten inanılması zor bir akıl yürütme tarzı.

Şimdi de yazının başlığını doğrudan ilgilendiren birkaç cümle:

Teftiş Kurulu Başkanı, Taraf''ta yayımlanan röportajda sağlıksız 160 bin porsiyon hamburgerin akıbetine ilişkin şöyle konuşuyor:

“Belki hamburger dükkanlarında millete yedirdiler. Belki kıyma yaptılar marketlerde sattılar. Belki de döner yaptılar büfelerde sattılar… Sosu mi yaptılar, sucuğa mı çevirdiler onu tespit edemiyoruz. Ama bir şekilde bu etler piyasaya verildi ve biz bunları yedik.”

Ancak aynı Başkan, röportajın yayımlanmasından iki gün sonra şu açıklamayı yapıyor: “Çeşitli ihtimaller değerlendirilirken, söz konusu etlerin insan tüketimine sunulmuş olma ihtimali üzerinde de durulmuştur. Bu ihtimal çerçevesinde yapılan karşılıklı değerlendirmelerin, haberde kesin bir tespit yapılmış gibi kamuoyuna açıklanması yanlış anlaşılmalara yol açacaktır.”(!)

Durum hamburger tüketicileri tarafından yeterince anlaşılmıştır sanırım. Bir kere daha anlamışlardır ki, bu ülkede tüketiciler Allah''a emanettir… Arada bir medyaya düşen “Zeytinde boyaya dikkat!”, “Balda şekere dikkat!”, “Sucukta eşek etine dikkat!” (…) uyarılarıyla serseme çevrilen tüketicilerin sağlıkları gerçekten Allah''a emanettir…

Oysa gözlemliyoruz ki, “ileri demokrasiler”de tüketici dernekleri reklam almadan (almaması gerekir ki tarafsız olabilsin) yayımladıkları dergilerinde ülkelerinde tüketilen gıdadan temizlik malzemelerine kadar her şeyi titizlikle denetleyip okurlarına marka adı vererek öneriyor ya da önermiyorlar. “Markaları” ilgilendiren bu tür problemlerin çözümü için en ideal yol bu değil mi? “Markalar” tüketici kuruluşlarına, “markasızlar” (dükkanlarda, büfelerde satılan başta gıda ürünleri olmak üzere) ise belediyelerin ve ilgili bakanlıkların denetimine emanet…

Yazıyı bitirmeden hatırlatmadan geçmeyelim: Temiz, sağlıklı gıda vs tüketimi de AB''ye katılmakla gelecek… AB''den bunu da beklemek insanı üzüyor ama ne yapalım ki burası da böyle bir ülke…