Anayasa değişikliğinin önündeki psikolojik engel

Yargıtay Başkanı''nın 1982 Anayasası''nın meşruiyetinin bulunmadığını ilan etmesi, birden bire bir çok çevrede yeni bir anayasa hazırlama arzularını alevlendirdi. Gerçekten de 12 Eylül yönetiminin hazırladığı anayasa, temel hak ve hürriyetler açısından, halkın kabüllerine yer vermesi açısından, hukuk devleti ve sivil yönetim açısından ciddi eksiklikler taşıyan bir anayasa. Böyle bir anayasanın ıslahından ziyade yeniden yapılması zarureti var. Ancak burada temel soru yeni anayasayı kimin hazırlayacağıdır. Egemen güçlerin kontrolünde hazırlanan veya toplumun bütün katmanlarını yansıttığı şüpheli olan bir meclisin hazırladığı bir anayasanın toplumun temel tercihlerini yansıtması ve üzerinde bir mutabakat sağlaması mümkün değil. Bu bakımdan bir kısım aydın tarafından "Anayasamı İstiyorum" sloganıyla bu temel yasanın hazırlanmasına toplumun etkin olarak katılmasını hedefleyen kampanya bize doğru bir başlangıç noktası olarak görünüyor.

Bu şu bakımdan da önemli. Bugünkü Meclis''in toplumun tercihlerini yansıtan bir mutabakat metni hazırlamasının önünde, diğer engellerin yanısıra önemli bir psikolojik engel de var. Yapılmak istenen anayasa toplumu ve fertleri ön plana çıkaran egemen güçlerin keyfi yönetim ve müdahelelerini sınırlayan bir metin olmak durumunda. Böyle bir metni egemen güçlere direnerek bu Meclis''in hazırlaması mümkün değil. Meclis''in sayın üyeleri psikolojik açıdan buna hazır değiller.

Şu anda, yakın ve orta geçmişte bizi yönetenler ikisi modern, veya klasik, sonuncusu post-modern üç darbeye maruz kalmış ve askerlere karşı bütün psikolojik dirençlerini yitirmiş kimseler. Bir anlamda bugünkü siyasilerimizi darbezede sayabilirsiniz. Son depremden canlarını kurtaranlar, ama depremin korkusunu üzerlerinden hala atamayanlar, en ufak bir yer sarsıntısı karşısında nasıl bir panik içine düşüyorlarsa bizi idare edenler de en ufak bir siyasi sarsıntı karşısında benzer bir ruh halini sergiliyorlar. Hasılı deprem vurgununu yemiş depremzedeler gibi darbe vurgununu yemiş darbezedeler var.

Bakınız böyle bir sarsıntıyı geçen hafta yaşadık. Genelkurmay Başkanı çıktı 28 Şubat sürecinin bin yıl da olsa devam edeceğini söyledi, çıkarılması gereken kanunların takipçisi olacaklarını belirtti ve şu anda hükümet ortağı olan bir siyasi partiyle ilgili değerlendirmeler yaptı. Kendisini hem Meclis yerine koydu, hem halkın yerine. "Devlet demek ben demek" anlayışı bundan daha farklı bir şey midir takdirini size bırakıyorum. Pekala o böyle dedi de bizleri idare etsin diye seçip gönderdiğimiz siyasilerimiz nasıl bir tepki gösterdiler. Sayın Tibuk''un ifade ettiği gibi demokratik bir ülkede böyle bir değerlendirmeye gösterilecek tepki bellidir. Ne var ki başbakan başta olmak üzere bir tavır koyması gereken bütün siyasilerimiz Genelkurmay Başkanı''na katıldıklarını beyan ettiler. İşin en acı tarafı kendisi hakkında değerlendirme yapılan parti de dut yemiş bülbül tavrı ortaya koydu.

Haklarını yememek gerekir. Bu tavır sadece bugün bizi yönetmekte olanların tavrı değildir. Geçmişte bir başbakan da kendisi hakkında olmadık galiz ifadeleri kullanan bir subaya karşı aynı "celadetli" tavrı göstermişti. 28 Şubat kararları ortaya çıktığı zaman Meclis''i yok sayan bu kararlara karşı BBP hariç bütün Meclis''in tavrı da farklı değildi. O günden bugüne Meclis''te köklü bir değişiklik oldu mu? Hayır. Bugün bizi yönetenler o Meclis''ten çıktı. Bir tek BBP gitti yerine MHP geldi. MHP''ye oy verenler de bugünlerde "ellerimiz kırılsaydı" pişmanlıklarını sergiliyorlar.

Pekala egemen güçlere karşı en sorumlusundan sıradan milletvekiline kadar bu tarzda ezik bir tavır sergileyen bu siyasi kadro, egemen güçlerin etkinliklerini ve devlet yönetimine müdahelelerini ortadan kaldıracak veya asgariye indirecek bir anayasa değişikliğini nasıl yapacak? En ufak bir siyasi sarsıntıda esas duruşa geçen bu darbezedelerin psikolojik durumları böyle köklü bir değişikliği yapmaya müsait mi?

Evet Anayasa değişikliği gerekli, ancak milletin arzularına cevap verecek bir anayasa hazırlanmasının önünde bir çok engel var. Bence en önemlisi de işte bu psikolojik engel. Bu engeli de ancak askeri darbelerin ezikliğini üzerlerinde hissetmemiş kesimler aşabilir. "Anayasamı İstiyorum" kampanyası bu bakımdan desteklenmeye değer.