Temel hak ve hürriyetler ve Anayasa Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi Başkanı Ahmet Necdet Sezer''in yüksek mahkemenin 37. kuruluş yıldönümü töreninde yaptığı konuşma, hem zamanlama hem de muhteva açısından dikkate değer. Zamanlama açısından dikkate değer. Çünkü bu konuşma baskıların doruğa çıktığı, hapishanelerde birçok düşünce suçlusunun bulunduğu ve bir mayına çarpmamak için herkesin sözlerine, yazdıklarına biraz daha dikkat eder hale geldiği bir dönemde yapıldı. Bu konuşmanın bir kısım yargı mensuplarının herkesi rahatsız edecek ölçüde siyasallaştığı bir döneme denk gelmesi de zamanlamadaki isabeti göstermekte. Konuşma muhteva açısından da dikkate değer. Zira baştan sonra temel hak ve hürriyetler, özellikle Türkiye''deki düşünce ve ifade hürriyeti önündeki engeller üzerinde durmakta ve bu engellerin kaldırılması gereğinden bahsetmekte. Engel olarak görülen kanunlar tek tek sayılmakta. Bir anlamda yeni Meclis bu değişiklikler konusunda göreve davet edilmekte.

Aslında konuşmanın bir Anayasa Mahkemesi''nin başkanının her zaman yapacağı, yapması gereken bir konuşma olduğu düşünülebilir. Bir bakıma doğru. Çağdaş anayasaların düzenlediği iki temel alan var: Devletin esas yapısı ve temel hak ve hürriyetler. Dolayısıyla bir Anayasa Mahkemesi başkanının kendi görev ve sorumluluk alanına giren temel hak ve hürriyetler üzerinde vurgu yapmasından daha tabii bir şey olamaz.

Ne var ki geçmiş dönemde aynı veya benzer mevkilerde bulunan yargı adamlarının temel hak ve hürriyetleri değil, baskıyı destekleyen, ideolojik bağnazlığa vurgu yapan konuşmaları o kadar kötü örnek oluşturdu ki temel hak ve hürriyetlere, bunların gerçekleşmesinin önündeki engellere, demokrasiye çok açık ve net bir biçimde göndermeler yapan Sayın Sezer''in sözleri, birçoklarımızca beklenmeyen sözlerdi. Yaptığı bu konuşmayla Sayın Ahmet Necdet Sezer bağımsız bir yargı adamı ve omurgalı bir aydın kimliği çizmiştir. Üstelik Sayın Sezer''in başkanı olduğu yüksek mahkeme, yürütmeyi durdurma kurumunun korumayı hedeflediği menfaat göz önüne alındığında asla savunulamayacak olan HADEP''in seçimlere sokulmama istemini reddetmesiyle de bu hürriyetçi, demokrat çizgisini kararlarına yansıtmıştır. Dileriz Anayasa Mahkemesi''nin bu çizgisi konjonktürel olmaz, devamlılık arzeder.

Farkedildiği üzere konuşma medyada büyük yankı buldu. Birçok köşe yazarı, aydın konuşmayı tasvip eden beyanlarda bulundular. Doğrusunu söylemek gerekirse bu beyanlar Sayın Sezer''in konuşması kadar yüreğimize su serpmedi. Çünkü bu konuşmaya teorik planda karşı çıkmak esasen pek mümkün değil. Bir yazar, bir aydın çıkıp da "Ben Sezer''in fikirlerine katılmıyorum, düşünce ve ifade hürriyeti bu kadar da geniş olmamalı" diyecek değil ya. Türkiye''deki aydınlar bakımından problemler somut olaylar söz konusu olduğunda bu çizgiyi korumamalarıdır. 28 Şubat sürecinde birçok aydın temel hak ve hürriyetlerin tarafında değil de baskının, yasakçılığın ve fiili durumların tarafında yer almıştır. Hâlâ da belli konularda bu tavırlarını sürdürmekteler. Halbuki bir ülkede temel hak ve hürriyetlerin hakim olması soyut konuşmalarla değil, somut olaylarda hak ve hürriyetler tarafında yer almakla mümkün olur.

Geçtiğimiz dönemde bu ülkenin hukuk devleti olmasında rolü oynayabilecek üç kurum başarılı bir sınav vermedi: Parlamento, Anayasa Mahkemesi ve aydınlar. Şimdi bu kurumlar içinde Anayasa Mahkemesi Sayın Sezer''in başkanlığında farklı bir kimlikle karşımıza çıkmaktadır. Dileyelim Yüksek Mahkeme''nin bu tavrı bütün temel hak ve hürriyetler alanında olsun ve devamlı olsun. Ne dersiniz bu tavır değişikliği aydınlara ve Meclis''e de yansır mı?