Daha fazla demokrasi, ama nereye kadar?

Uluslararası iktisadi entegrasyonun ve teknolojik değişimin hız kazandığı küresel bir dünyada Türkiye, özgürlükleri kısıtlamakla, laikliği bir bağnazlık aracı olarak kullanmakla gurur duyamaz.

20. Yüzyıl''a veda etmeye hazırlandığımız şu günlerde, Türkiye gerçekten çok önemli bir kavşak noktasında bulunuyor. Bir yandan, Uluslararası Tahkim Yasası gibi Avrupa ile ekonomik entegrasyonun önünü açacak ciddi adımlar atarken, bir yandan da yasakları daha da katmerli hale getiriyoruz.

Oysa Türkiye, demokrasi ve özgürlükler konusunda Avrupa standartlarını yakalamak için ilk kez önemli bir fırsatla karşı karşıya. Türkiye, Kasım ayında Avrupa Güvenlik İşbirliği Örgütü AGİT''in son zirvesine ev sahipliği yapacak. ABD başta olmak üzere, tüm Avrupalı ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı bu zirvede, 21. Yüzyıl stratejilerini belirleyecek kararlar alınacak.

Daha da önemlisi, AGİT zirvesinde demokrasi, özgürlükler, insan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi kavramlar, uluslararası güvenliğin en önemli garantisi olarak tescil edilecek. Bu zirvenin hemen arkasından Aralık ayı sonunda da Avrupa Birliği''nin Helsinki zirvesi var. Eğer Türkiye, önümüzdeki üç-dört ayı demokratikleşme anlamında iyi değerlendirebilirse, AB''ye tam üyelik perspektifinin önü açılabilir.

İşte böylesine önemli ve yüzyılın son zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir Türkiye bu fırsatı iyi değerlendirmeli. Bunun için de öncelikle, son üç dört yıldır yaşadığımız demokrasi ve insan hakları ayıplarından kurtulmamız gerekiyor.

Peki Avrupa Birliği''ne adaylık vizesi için çok önemli bir kilometre taşı olan bu zirve için Türkiye ne gibi bir hazırlık yapıyor? Son olarak ulusulararası tahkim pazarlığı vesilesiyle Siyasi Partiler Yasası''ndaki demokratikleşme adımını saymazsak.

Hâlâ, düşünceyi suç sayan ülkeler sıralamasında ilk sırayı kimselere kaptırmıyoruz.

Dünyada en fazla gazeteci tutuklayan ülkelerin başında geliyoruz.

Dünyanın hiçbir ciddi demokratik ülkesine yüzümüz kızarmadan anlatamayacağımız, akli melekelerinden bir zoru olmayan her insanı utandıracak "salakça" bir anlayışla başörtülü genç kızlarımızın eğitim haklarını ellerinden alıyoruz.

Türkiye, AGİT zirvesine 28 Şubat''ın "master planı" çerçevesinde getirilen ve bütün ülkeyi adeta "açık cezaevi"ne dönüştüren geniş bir yasaklar haritasıyla hazırlanıyor. Gerçi, uluslararası tahkimin önünü açan Anayasa değişikliği ve Siyasi Partiler Yasası''ndak i değişiklik, Türkiye için demokratikleşme ve değişim alanında önemli bir adım. Her ne kadar bu adımlar, uluslararası sistemin zorlamaları sonucu atılıyormuş gibi bir izlenim doğuruyorsa da olumlu gelişmeler. Demek ki Türkiye''nin demokratikleşme ve insan hakları alanında adım atabilmesi için bu tür zorlamalar gerekiyormuş. Eğer Ecevit''in Amerika ziyareti, İstanbul''daki AGİT zirvesi, Clinton''un Türkiye ziyareti ve Aralık sonunda AB''nin Helsinki zirvesi olmasaydı, Ecevit ve Bahçeli gibi devletçi liderlerin içinde yer aldığı bir iktidar bu tür demokratikleşme adımlarını zor atardı.

Ancak hemen belirtmek gerekiyor ki, 28 Şubat sürecinde sınırları alabildiğine daraltılan siyaset, yine de nefes almakta hâlâ güçlük çekiyor. Her nekadar Ağustos Şûrâsı''nda alınan kararlar, şeklen de olsa bir "normalleşme"nin işareti gibi gözüküyorsa da, doğrusu bu normalleşmede siyasi iradenin sınırı nerede başlayıp, nerede bitiyor henüz belli değil. Bu yüzden bütün partiler, biraz da ürkerek, hatta zaman zaman da korkarak hareket ediyorlar.

Ancak şu bir gerçek ki, siyasi irade ayaklarını yere daha sağlam basarak bir kararlılık gösteremezse, hiçbir normalleşme alameti Türkiye''nin demokratik dünyada yerini almasını sağlayamayacaktır.

Şu anda önemli olan, Avrupa''yla gerçekleşecek büyük randevu öncesi başlayan değişim sürecinin, sadece devlete endeksli bir değişim ve demokratikleşme adımı olarak kalmamasıdır. Siyasi iradenin elindeki bir atımlık barutu, toplumsal talepleri dikkate almadan sadece uluslararası sistemin gözünü boyamak için harcaması, Türkiye''yi hem içeride, hem dışarıda daha da zor şartlara mahkum edebilir.

Varsayalım ki, devlete endeksli küçük demokratikleşme adımlarıyla Avrupa''yı ikna etmeyi başaramadık. İşte o zaman Türkiye, yeniden kendi içine kapanarak "totaliter geleneklerine" geri dönme tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir. O bakımdan bu demokratikleşme işini, her şeyden önce demokrasinin özüne sadık kalarak, ama mutlaka Türk insanının en doğal hakkı olduğuna yürekten inanarak gerçekleştirmek zorundayız.