Büyüme rakamları, önümüzdeki maçlara bakacağız diyor

TUİK merakla beklense de, üç aşağı beş yukarı tahmin edilen, ama buna rağmen tüm tahminlerin üzerinde çıkan ilk çeyrek büyüme rakamlarını açıkladı. Türkiye, krizin merkezi olmamasına ve çok da uzağında olmasına rağmen, yüzde 13,8''lik rekor bir oranda ilk çeyrekte küçüldü.

Rakamlar geldikten sonra piyasa ekranına bakıyorum nasıl tepki verecek diye. En gerçekçi yaklaşım ve sonuç, piyasada oluşacağına göre, onun ne dediği son derece önemli bana göre. Faiz, döviz, borsa da oluşan ilk tepkiler, gelen verilerin rakamlara olumsuz yansımadığı şeklinde. Bunu iki şekilde yorumlayabiliriz. Birincisi, beklenen bir gelişme idi, piyasalar en kötüyü gördü, umutla önüne bakıyor. İkincisi de, hızla tepki vermek daha büyük sıkıntılara ve zararlara neden olabilir, yavaş yavaş pozisyon değiştirelim de olabilir.

Her ne olursa olsun, bu veriler neyi ortaya koyuyor veya buradan çıkarılacak ilk ders nedir derseniz, tabii ki en kötünün büyüme rakamlarında da geride kaldığıdır.

İç talepteki daralmaya baktığımızda, ana sebebin yatırımların hızla düşüyor olması öne çıkıyor. Özel sektör yatırımları yılın ilk çeyreğinde %36 daralırken, özel tüketim harcamalarının da %9.2 düştüğünü görüyoruz. Kamunun ise yatırımlar tarafında yüzde 25, harcamalar tarafında yüzde 5.7 büyüdüğünü görüyoruz. Bu da toplam iç talebe olumlu etki yapmış ve düşüşü sınırlamıştır.

Ticarette yüzde 25,4, inşaat sektöründe 18,9, imalat sanayiinde yüzde 18,5, ulaştırma-haberleşme sektöründe yüzde 17,6, tarımda yüzde 3''lük daralma var. Buna karşılık balıkçılık yüzde 2, oteller lokantalar yüzde 2,8, mali kuruluşlar yüzde 10,8, dolaylı ölçülen mali aracılık hizmetleri yüzde 10,7 büyümüş. Kısacası bankacılık ve diğer mali kuruluşlar kredi vermese de, faizleri düşürmese de büyümeye devam demiş.

Mali kuruluşları oluşturan bankacılık rakamlarına baktığımızda bir sürpriz olmadı. BDDK başkanı ve bankalar, sektörün kârlılığı ve krizden nasıl etkilenmediklerini sürekli hafızamıza işliyorlar nasılsa. Dolayısıyla, kredi kanallarını çalıştırmadan, diğer bankacılık faaliyetleri üzerine daha yüklü maliyetler bindirerek bizden aldıkları ile çok iyi bir kriz süreci geçiriyorlar.

Her neyse konumuz sadece bunlar değil. İç tüketim, dış talebin daralması, yatırımlarda azalma, üretimde düşüş, bizi buraya kadar getirdi. Şimdi merkezi olmamayı bırakın, merkezinden ilk kez bu kadar uzak olduğumuz bir krizi, en küçük hücremize kadar hissettik. Şu ana kadar açıklanan küçülme rakamları içinde bizim kadar etkilenen bir küçülme rakamı ben hatırlamıyorum.

Eleştirilerin birçoğu ilk çeyrek yaşanırken yapıldığı için artık söyleyecek fazla bir şey yok. Geç kalınmış tedbirler, yanlış ekonomi kurmayları, krizi hafife alma eleştirilerinin hepsi haklı, haksız yapıldı. Söylenecekler sadece tekrar olur. Eğer ekonomide gelen yeni kadro, teşvik yasası, istihdam paketi, kredi garanti fonu, ÖTV-KDV indirimleri söz konusu olmasaydı eleştiriye devam hakkı doğardı elbette. Sonuçta bir çeyrek kaybettik ve hükümetin bunu görüp, oyunu tekrar kurması en azından son iki çeyrek için ümit verdi bize.

İç tarafta yapılması gereken fazla bir şey olmasa da, tüketimi arttırıcı önlemlerin devam ettirilmesi gerektiğini belirtelim. Özellikle dış talepte oluşan zayıflık karşısında yapılması gerekenler var kanaatindeyiz. Sadece AB veya tüm Avrupa daralmadan nasibini almaya devam edecek, önümüzdeki yıl da büyümeyecek diyerek, çözümsüzlüğe mahkûm olamayız. Dolayısıyla yeni pazarlar bulma yanında daha rekabetçi bir kur ile ilgili tartışmalar tekrar gündeme gelebilir.

Sonuç olarak bu verilerle yılsonu büyüme rakamlarını biz yüzde 5''in altında olabilirliği olduğunu düşünüyoruz. Tasarruf eksikliği, sermaye yetersizliği gibi nedenlerle aldığımız önlemler, ülkeyi yüzde 13,8 gibi oranlarda büyütme şansımız yok, ama almadığımız önlemlerle ülkeyi yüzde 13,8 küçültebiliyoruz. Ne diyelim önümüzde iki çeyrek daha var.