Küresel Kriz: Kaygılar ve Müdahaleler

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomilerine göre krizlere alışkın bir ülkenin ferdi olarak yaşadığımız sürece bakmak istiyorum. İç ve dış kaynaklı birçok kriz yaşayan ülkemizde, gerek yönetici gerekse müteşebbis olarak krizleri kanıksamış ve yönetiminde uzmanlaşmış binlerce kişi bulunmaktadır. Buna yatırımlarından dolayı etkilenenleri de katacak olursak, sayının on binleri bulacağını söylemek mümkün. Dolayısıyla krize bir de bu açıdan bakılmalı.

Uluslararası piyasalarda yıllardır sürdürülen aşırı likidite ve bu likiditenin yarattığı finansal yapı, kredi veren kuruluşları doğal olarak riskli gruba yöneltti. Ama Titan tarzı bir saadet zinciri şekline dönüşen bu yapının bir yerde tıkanması kaçınılmazdı. Önce ABD kökenli mortgage''a dayalı türev ürünlerinden zarar eden Bear Stern kuruluşu ardından Contrywide ve Citigroup, Alman IKB Bankası, İngiliz Northern Rock, Fransız Societe Generale… Bir film şeridi gibi gözümüzün önünden geçen birbirini tetikleyen bu sürecin kaygılara yol açmaması düşünülemez. Ama başta da dediğim gibi yıllarca bir çok kriz yaşamış olmanın tecrübesi var bizde. Daha son krizden çıkalı dört, beş seneyi geçmemişken bu krize hazırlıksız mı yakalandık bunu zaman gösterecek. Ancak en basit hali ile bankacılık sektöründe kredi yapısına baktığımız zaman, bu türde bir kredi riskinden kaynaklanacak krizle karşılaşma olasılığımızın son derece az olduğu görülüyor.

Bu kaygılı sürecin etkisinin daha az olması ve daha derin bir uluslararası finansal krize dönüşmemesi içinde başta ABD Merkez Bankası olmak üzere diğer merkez bankaları ve hükümetlerin gerekli müdahaleleri yaptıklarını da söyleyebiliriz. Öncelikle FED, enflasyonist baskıya rağmen faizleri düşürme konusundaki tutumu ve kararlılığı ile kredi piyasalarının krizden en az zararla kapatmaları için elinden geleni yapmaya ve finans piyasalarını rahatlatmaya çalışmaktadır. Ocak ayının sonunda ABD başkanının açıkladığı 150 milyar dolar civarındaki ekonomik destek paketini göz ardı etmemek gerekir. Bununla beraber İngiliz Northern Rock''un hükümet tarafından kurtarılma amaçlı kamulaştırılması, IKB Bank''ın Alman hükümeti tarafından kurtarma planına alınması krize hızlı müdahale açısından ümit verici gelişmeler olarak bakılabilir.

Bu sürecin başka sıkıntılar yaratmayacağını veya kısa sürede sonlanacağını beklemek aşırı iyimserlik olur. Dolayısıyla gerek başta ABD''den gerekse AB bölgesinden gelen datalarla aşırı volatil bir sermaye ve finans piyasası kaçınılmaz diyebiliriz. Zaten krizlerinde doğası bu değil mi? Bu nedenle başta da belirttiğim gibi kriz süreçleri ve sonrasında yapılması gerekenler açısından yerli yatırımcılarımızın ve kurumlarımızın çok daha tecrübeli olduğu ve bu tecrübeleri çerçevesinde yatırım kararları alacağı ümidini taşıyorum.