Bir politika aracı olarak enflasyon raporu

Yeni yılın ilk enflasyon raporu, dün Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz''ın yaptığı bir basın toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu. Geride bıraktığımız yılın enflasyon dinamiklerini açıklayan rapor, bir anlamda bugün enflasyonda geldiğimiz noktayı ortaya koyması açısından da önemli bilgiler içeriyor.

Enflasyon raporları, Merkez Bankamızın açık enflasyon hedeflemesine geçildikten sonra tesis ettiği yeni bir iletişim kanalı. Enflasyondaki gerçekleşmelerin dinamiklerini ortaya koymak, söz konusu raporların temel amaçlarından sadece birisi. Bir diğer amaç da, Merkez Bankası''nın politika gerekçelerini kamuoyunun anlamasını temin etmek. Raporun bir iletişim aracı olarak kullanılmasını bu iki amaca bağlamak mümkün.

Ancak söz konusu raporu aynı zamanda bir politika aracı olarak ele almamız gerek. Dinamikleri ve politika gerekçelerini kamuoyu ile paylaşmaktan kasıt, bu açıklamaların kamuoyu tarafından beklentileri oluşturacak veri setini oluşturmasını sağlamak. Bu çerçeveden bakıldığında, enflasyon raporu enflasyon beklentilerini etkileyen araçlardan biri olmaya namzet olabilir.

Ne yazık ki, raporun mevcut formatının bu tür amaca uygun olduğunu söylemek zor. Bunda açık enflasyon hedeflemesine geçildiği ilk yılda yaşanan olumsuzlukların büyük bir etkisi var hiç şüphesiz. Kabul etmek gerekir ki, söz konusu hedeften şaşmada büyük ölçüde Mayıs ayında yaşanan uluslararası dalgalanmanın etkisi büyük. Ancak bu dalgalanmanın gelişmekte olan ülkeler arasında en çok Türkiye''yi etkilemiş olmasında, Türkiye''nin dalgalanma öncesi aldığı pozisyonun da önemli bir etkisi var. Tabiatıyla bu durum, Merkez Bankası''nı savunma konumuna itti. Enflasyon raporları da bu defansif konumu ifade eder bir üslup benimsedi. Korkum o ki, bu üslup yavaş yavaş bir gelenek oluşturmaya başladı.

Belki de bu sebepten ötürü, enflasyon raporları büyük ölçüde Merkez Bankası''nın neyi niçin yapmaya çalıştığını açıklayan metinler şeklinde tasarlandı. Tabir caizse bir mazeret beyanı niteliğinde olan bu üslup, beklentileri şekillendirmeyi amaçlamaktan ziyade gelecekteki risklere odaklanıyor. Riskler tüm detaylarıyla irdeleniyor ve bu çerçevede enflasyondaki muhtemel sapmalar konusunda kamuoyu şimdiden aydınlatılmaya çalışılıyor. Bir yerde, Merkez Bankası sorumluluğu üzerinden atmaya gayret eder gibi bir görüntü sergiliyor.

Merkez Bankası''nın böyle bir sonucu arzulamıyor olması bu noktada pek bir önem arz etmiyor. Çünkü önemli olan kamuoyunun nasıl algıladığı. Nitekim, raporu veya hiç değilse raporun medyada ki yansımalarını takip eden tanıdıklarımdan edindiğim izlenim, bu raporların biraz menfi bir perspektif sunduğu yönünde.

Menfi beklentilerin oluşmasının ardındaki bir başka sebep de, enflasyon için verilen çeşitli gerekçeler için hep aynı reçetenin sunulması: Yüksek faiz politikası. Bu yaklaşım, kamuoyunda reel faiz hadlerinin yüksek devam edeceği ve enflasyonun gündemden hiçbir zaman düşmeyeceği beklentisini oluşturuyor. Merkez Bankası için tabii olan bu "her an tetikte" olma durumu, bir işadamını oldukça tedirgin edebiliyor. Bu tedirginlik hali de, yatırım kararlarından enflasyon beklentilerine uzanan bir dizi süreci etkileyebiliyor.

Daha iç açıcı enflasyon raporları görme dileğiyle…