Statükonun maskeli balosu

19. yüzyılda gelişmiş ekonomilerle geri kalmışları ayıran en bariz özellik sömürgecilikti. Sömürenler gelişmiş, sömürülenler geri kalmışlardı. Sömürenler insanlığın ulaştığı zirveyi temsil ederken, sömürülenler o zirvenin eteklerinde mıntıka temizliğine talim ediyorlardı.

20. yüzyılda sömürgecilik şekil değiştirip, teknolojik atılımlar gerek Batı''da gerekse dünyanın geri kalan kısımlarında ilerleme ve medeniyet kavramlarını allak bullak edince, gelişmişlerle geri kalanları ayıran en bariz özellik değişim oldu. Halkının dinamizmine ket vurmaya kalkışmayan ülkeler, 20. yüzyılda şaha kalktı. Buna karşın bu dinamizmi mevcut statüko içinde dizginleyenler, değişim dalgalarında sörf yapanları sahilden seyrettiler. Sömürgecilik kuzu postuna bürünmüş, ekonomik ve siyasi çıkarlarını, üçüncü dünyaya doğrudan hükmetmek yerine sadakatine inandığı rejimleri her şeye rağmen iktidarda tutarak idame ettirme yolunu seçmişti.

İlginçtir, toplumsal ve siyasi değişime fazlaca müdahale edilmeyen ülkelerde iktisadi ve siyasi istikrar alabildiğince oturmuş, tabii bir hâl almış. Öte yandan, özellikle siyasi değişimi bir türlü hazmedemeyen ülkelerde, rejimin tesis ettiği statükoya rağmen, istikrarın esamesi okunmuyor. Bu tür sistemlerin statüko etrafında yükselttikleri ideolojik surlar ve bu surların üzerinde nöbet tutan paranoyak muhafızlar, rejimden maada hiçbir kimseyi korumayı hedeflemedikleri gibi, reayayı dahi tehdit olarak telakki edebiliyor.

Son dönem Türk siyaset tarihinin hemen hemen tüm krizlerinde parmağı olan statüko abidesi Ecevit, yine kendisi gibi statükonun babası olan Demirel''i savunurken, istikrarın bozulacağı tehdidinde bulunmuştu hatırlanacağı gibi. Ancak, 5+5''in Meclis duvarına çarpmasıyla birlikte statükonun yıkıldığı ve kırk yıllık saltanatın derdest edildiği hayallerine kapılmak için henüz çok erken. Çünkü Demirel''in önünün tıkanmış olması, ne yazık ki Türkiye''de değişimin önünün açılmış olması anlamına gelmiyor. Statükoya en az Demirel kadar sahip çıkacak bir başka ismin cumhurbaşkanlığı mevkiine gelmesi durumunda fazlaca bir şeyin değişmeyeceğini tahmin etmek zor değil. Kulislerde Mesut Yılmaz gibi şaibeli bir ismin en güçlü aday olarak geçmesi, statükonun varlığını korumak için her türlü yola başvuracağının en bariz göstergesi.

Değişim taleplerine statükonun verdiği bu cevap, sadece cumhurbaşkanlığı seçiminde gündeme gelmiyor. Sistemin ürettiği alternatiflerin değişim dinamiğinin üstesinden gelebileceğine inanmak, hayalden öte bir şey değil. Fazilet Partisi''nde yenilikçilerle yaşlıların arasında yaşanan çekişmeye de aynı gözle bakmak mümkün. MSP-RP-FP çizgisine karşı statükonun başlattığı tüm saldırılara rağmen bugüne kadar bu çizgiyi Erbakan''ın çekmiş olması, statükonun alıştığı isimlerle çalışmaya ne kadar da meraklı olduğunu oldukça iyi resmediyor. Buna karşın, yenilikçi kanadın yaşlılara karşı çıkarttığı Abdullah Gül''ün de, statüko karşısındaki tavrı en az Erbakan''ın ki gibi uzlaşmacı bir hava sergiliyor. Türk siyasetinin muhtelif cenahlarında eskilerin yerine taze kan olarak getirilenlerin hemen hepsi kısa sürede statükonun varlık sebebine angaje olmakta. Bu çerçevede, Devlet''li MHP''nin ve Gül''lü FP''nin, Yılmaz''lı ANAP ve Çiller''li DYP''den fazlaca bir farkı yok.

Değişim, sisteme elastikiyet kazandırarak istikrarı sağlıyor. Statükoysa, yükselen değişimci güçleri betonla durdurmaya kalkışarak, kırılma hattındaki stresi yoğunlaştırıyor. Bugün için ertelenen deprem tehlikesi, gelecekte olması muhtemel çok daha büyük bir facianın altyapısını oluşturuyor.

İlle de değişim diyenlere statükonun verdiği cevap işte bu.

İşinize gelirse.