Doğu ve batı olmadan gelişme de olmaz

Bugüne kadar Doğu ve Batı''ya değişik anlamlar yüklendi. Doğu duygunun, Batı da aklın vatanı sayıldı. Doğu''nun görünmeyen Batı''nın görünen dünyaya önem verdiği söylendi. Aslında ister ülke, ister şehir olsun, dünyanın her yerinde bir Doğu ve Batı çatışma ve yarışması vardır. Çünkü Maeterlinck''in dediği gibi: "Her insanın bir Doğu, bir de Batı yanı vardır" ikisi çatışmazsa, canlılık ve dinamizm de olmaz.

Değişik düzeylerdeki Doğu ve Batı''nın çatışmasını kavrayabilmek için, insanın dünyada bir yolcu gibi olması gerekir. Yolcuya hiçbir şehir yabancı gelmez. O şehiri yan yana duran Doğu ve Batı''ından bilir ve tanır. Onun için Doğu Batı''yı, Batı da Doğu''yu meyvanın çekirdeğini içinde taşıdığı gibi taşır.

Bir yandan globalleşen, bir yandan da lokalleşen glokal dünyada insan yönünü nereye dönerse dönsün Allah''ın ihsanıyla karşılaşır. Çünkü Doğu ve Batı gibi Kuzey ve Güney de Allah''ındır. Yitirilen Cennet''i bulmak için Doğu''nun Batı''ya, Batı''nın da Doğu''ya ihtiyacı vardır. Her yerde olan Doğu ve Batı su ve yağ gibi, bir arada bulunur, ancak birbirine karışmaz.

Gündüzün geceye muhtaç olduğu gibi, Doğu Batı''ya, Batı da Doğu''ya muhtaçtır. Çünkü dünyada Doğu''suz Batı, Batı''sız Doğu olmaz. Batı''ya giden Doğu''yu, Doğu''ya giden de Batı''yı bulur. Batı Doğu''yu bilene Batı''dır. Doğu ve Batı çatışması olmadan gelişme olmaz.

Batı''nın Doğu''ya İskender''le başlayan yürüyüşü Roma''yla devam etti. Batı''nın Doğu''daki ilerleyişini Kudüs durdurdu. Yürüyüş tersine döndü. Kudüs Roma''yı ele geçirdi. Ancak Roma Kudüs''ü bağrında eritti. Kudüs''e destek Medine''den geldi. Medine''yi Şam, Bağdat, Kurtuba, Buhara, Bursa ve İstanbul izledi. Mekke ise, bütün şehirlerin anası oldu.

Mekke yeryüzünün Cennet''e açılan kapısı. O hem Doğu''nun hem de Batı''nın üzerine güneş gibi doğdu. Yitirilen Cennet Mekke''de bulundu. İnsanlığın atası Adem ile Havva sürgün günlerini orada tamamladı. Bir çemberin üzerinden merkeze gitmede olduğu gibi, dünyanın her yerinden Mekke''ye giden yollar açıldı.

Glokal pazarın bilincinde olan hem Doğu''ya hem de Batı''ya giden yolları keşfetmekte zorlanmaz. Zaten Doğu ve Batı global ve lokal olan gibi, yan yanadır. İsteyen Doğu''ya isteyen de Batı''ya gider. Bunun için, yolcunun dünyayı bir bütün olarak görmesi gerekir.

Jaspers felsefeyi "yolda olmak" olarak tanımlar. Yolda olan aradığını bulur. Yolcu için sınırların önemi yoktur. O dünyayı hem Doğu hem de Batı için açık bir pazar olarak görür.

Doğu ve Batı yirmibirinci yüzyılda büyük bir dönüşümün arefesinde. Doğu Batı''yı Rönesans''ta büyük ölçüde değiştirdi. Ardından Batı Doğu''yu değiştirdi. Doğu ve Batı arasındaki hesaplaşma büyük bir hız ve yoğunluk kazandı. Doğu ve Batı''nın kültür hazineleri ortak.

Doğu ve Batı''nın hesaplaşma tarihi Habil ve Kabil''le başlar. Bu hesaplaşma Kıyamet''e kadar devam edecek. Doğu ve Batı''nın bu hesaplaşmadan kaçması mümkün değildir. Doğu Batı''lı olarak, Batı''lı da Doğu''lu olarak bu hesaplaşmadan kurtulamaz.

İnsanın şeytan ve meleği içinde taşıması gibi, şehirler de Doğu ve Batı''yı içlerinde taşır. Her şehirde bir Doğu, bir de Batı vardır. İstanbul''da Fatih Doğu ise, Taksim Batı''dır. Zaman zaman Fatih Taksim''e, zaman zaman da Taksim Fatih''e üstün gelir. Ancak kim üstün gelirse gelsin Doğu''suz Batı olmaz.

Doğu pusula gibi, çekim gücüyle Batı''ya yön verir. Doğu amaç, Batı araçtır. Batı değişir, Doğu değişmez. Doğu, Batı olursa, amaç olmaktan çıkar. Nasıl kuzey kutbunda pusula işe yaramazsa, Doğu da Batı olursa yol gösterme özelliğini yitirir.

Doğu ve Batı hesaplaşmasında cephelerin yerine şehirler, orduların yerine de aydınlar geçti.

Doğu, Batı''ya, Batı da Doğu''ya gebe.

Cennet uzak. Cehennem yakın.