Şehirlerde kültür merkezleri oluşturmak

Şehirler medeniyetlerin, kültür merkezleri şehirlerin çekim alanlarını oluştururlar. Şehirler medeniyetlerin, kültür merkezleri şehirlerin dilleridir. Medeniyetler şehirleriyle, şehirler kültür merkezleriyle konuşurlar. Şehirler medeniyetlerin, kültür merkezleri şehirlerin aynalarıdır. Bunun için, Yirmibirinci yüzyıl ülkelerden daha çok şehirlerin yüzyılı olacaktır.

Bütün dünyada şehirlerin çevresinde ürün, merkezinde kültür üretimi vardır. Şehirlerin canlılığı, merkez ve çevre arasındaki, karşılıklı iletişim ve etkileşimden kaynaklanır. Merkez ile çevre arasında iletişim ve etkileşimin olmadığı şehirlerde ekonomik, siyasal ve kültürel alanda gelişme olmaz. Ancak sürükleyici ve belirleyici olan ve şehirleri şehir yapan, çevreleri değil, merkezleridir.

Şehirlerde merkezin odak noktasında üniversite, çevrenin odak noktasında da fabrika vardır. Merkez düşüncenin, çevre eylemin kaynağıdır. Merkez eylemi düşünceye, çevre düşünceyi eyleme dönüştürür. Nasıl pilotsuz uçağın, kaptansız geminin ve sürücüsüz arabanın gücü ve değeri olmazsa, merkezsiz çevrenin de gücü ve değeri olmaz. Merkezler çevrelerin açık üniversiteleridirler.

Dünyanın hiçbir yerinde şehirsiz medeniyet, merkezsiz şehir olmaz. Merkezler düşünce üretirse, çevreler eylem üretirler. Merkezler düşüncede, çevreler eylemde yenilik peşinde koşarlar. Sürekli kendilerini yenilemeyen merkezler, çevrelerini yeniliyemezler. Merkezler yalnızca kendi şehirlerinin değil, bütün dünya şehirlerinin kültürlerini zenginleştirirler.

Bin yıllık tarihiyle Anadolu çok zengindir. Her Anadolu şehrinde bir merkez varsa, birden çok çevre vardır. Çevreler merkezin ürün ve hizmet üreten atölyeleridir. Merkezde yer alanlar, Mevlana ve Yunus''tan başlarlar, Fuzuli ve Büyük Sinan''dan geçerler, Mehmet Akif ve Yahya Kemal''e uğrarlar ve Necip Fazıl ve Sezai Karakoç''a ulaşırlar. Onların düşünce ve eylem zenginliği, bu çok boyutlu yolculuktan kaynaklanır.

Merkezde Dede Korkut''un dilinden, Evliya Çelebi''nin gözlemlerinden ve Cevdet Paşa''nın tarih bilincinden yararlanmasını bilenler, çevrenin üretim gücüne hız ve yoğunluk kazandırırlar. Anadolu şehirleri merkez ve çevreleriyle, hem yaşanılan, hem de çalışılan şehirlerdir.

Anadolu''nun düşünce ve eylem birikimi İstanbul''da toplanmıştır. İstanbul, en sonda gelen, ancak en başta olan medeniyetin son kültür merkezidir.

İstanbul hem merkezlerin, hem de çevrelerin ümit ve güven kaynağıdır.

İstanbul''un ışığında, hiçbir şehir karanlıkta kalmaz.