Tüketen deprem mi yoksa değerlerimizin şiddeti mi sarsıyor?

Sarsıntıların ardı arkası kesilmiyor. Her depremle birlikte, kaybettiğimiz canlar içimizi yakarken, ülkemizin verdiği maddi kayıplar ve ekonomik geleceğimiz de ciddi ciddi düşündürüyor.

Nerede yanlış yaptığımızı bulmak zorundayız. Hatalarımızı adamakıllı görmek, kendimizi, çevremizi düzeltmek zorundayız. Ben burada hatalarımızın din boyutuna girmeyeceğim, o işin uzmanları var. Ben depreme tüketicinin bulunduğu taraftan bakmak durumundayım.

Bu olaya bakarken de iki boyutuyla konuyu yorumlamak gerekiyor; İnsanların sırtlarını dayadıkları devlet düzeni, ya da yönetim sistemi ve ülkemiz insanlarının toplumsal gerçekleri, değerleri. Bu iki hususla ilgili olarak depremle netleşen bazı unsurlar mutlaka büyüteç altına alınmak zorunda.

Deprem gerçeğine öncelikle devlet boyutuyla bakalım; biliyorsunuz insanımızı yazlık çadırlarda soğuğa mahkum eden imkansızlıklar, devletin gücü konusunda ciddi soruları gündeme getirdi. Gerçi sayın yetkililerimiz "Herşeyi devletten beklememek lazım" cümlesini sık sık kullanır olmuştu ama, bu kadarını kimse tahmin edemezdi doğrusu.

İnsanlar yıkıntılar arasında kaybettiklerini düşünürken, ödedikleri vergiler, verdikleri oyların karşılığında işbaşına gelen yöneticiler bu kadar becekirsiz olabilir miydi? "Felaket büyüktür" şeklindeki açıklamalar bu soruya cevap verebilir miydi?

Bu ülke insanına oyları ve vergileri karşılığında sürekli sözünü ettiğim "ayıpsız kamu hizmeti" sunmakla yükümlü olan idarecilerin yönetim kalitesi açısından eksik bakış açılarını bir kenara bıraktık diyelim. Hatta "bu ülkeye bu kadar kalite yeter" diyenler de haklı diyelim... Ama işin bir de evrensel haklar boyutu var; Tüketicinin temel gereksinmelerinin karşılanması gibi bir hakkı vardır. Birleşmiş Milletler Teşkilatı''nın kabul ettiği bu evrensel tüketici hakkı şu unsurları içerir: Barınma, ısınma, aydınlanma, içecek ve kullanılacak su bulma, ulaşım, haberleşme. Bütün bu ihtiyaçların yani temel ihtiyaçların karşılanması tüketicilerin en temel haklarıdır. Her tüketici bu hakları talep edebilmeli, bu haklara ulaşabilmeli ve bunları etkin bir şekilde kullanabilmelidir.

Bu şu anlama geliyor; yönetenler, aldıkları vergileri, özellikle bu tür durumlarda halkın temel ihtiyacını karşılayabilecek kaynaklara dönüştürmek zorundadır.

Depremin devlet boyutunu bırakıp şimdi bu ülke insanlarının sormaları gereken sorulara geçelim;

Tekrar vurguluyorum; bu ülke insanları artık kendilerini yönetenlere ödedikleri vergilerin ve oyların hesabını sormalıdır...

Niçin bu ülkede insanların, "Kalitesizse belediye izin vermezdi" şeklinde düşünerek güvenle satın almaları gereken konutlarının sağlamlığından şüphe duymaları gerekiyor? Bunu da sormak lazım...

Soruları çoğaltmak mümkün. Ancak ben depremle birlikte netleşen sorunlardan bu ülkenin insanları ya da tüketicileri olarak bizim de payımıza düşen iğneler olduğunu belirtmek durumundayım. Mesela; "israf haramdır" düsturunu bir kenara bırakıp lüks adına mobilya ev v.s. için çırpınırken ve hayatımızı adeta tüketmeye adarken neden hiç şunu düşünmüyoruz; tüketimin sebebi zorunluluk yerine lüks olunca, tüketim bizim kontrolümüzden çıkar, birgün biz satın aldığımız şeyleri değil de onlar bizi tüketmeye başlar... Üstüste yığılan mobilyaların insanların canına mal oluşunu gösteren resimler bunu kanıtlamıyor mu?

Deprem bölgesine gidin ve sorun insanlara, eminim sık sık şunu düşünüyorlardır; "meğer ne çok şey tüketiyormuşuz."

Tüm Kırtasiye İthalatçıları, İmalatçıları, Toptancıları Derneği (TÜKİD) Başkanı İsmail Keresteci, kırtasiye piyasasında taklit ürünlerin yaygın olduğunu ve bunların da özellikle Çin''den ithalat yoluyla getirildiğini söyledi. Çin''de günümüzde elektronikten kırtasiye malzemesine kadar her markanın istenen her tipteki ürününün ambalajıyla birlikte aynısının üretildiğini vurgulayan Keresteci, şöyle konuştu: "Taklit ürünlerin ülkemize girişi yasal yollarla oluyor. Ancak gümrükten nasıl çekildiği konusu bir muamma... Taklit ürünler, gerçek marka ürünlerden çok ucuza, bazen dörtte bir fiyatına satılıyor. "

Türkiye''de yaşanan ikinci büyük deprem şoku iletişim sorununu birkez daha ortaya koydu. Cep telefonları kilitlendi, normal telefon hatlarında da ciddi kopukluklar yaşandı. Bu sırada özellikle deprem bölgesinde bulunanların yakınlarına ulaşmaları önemli bir süre mümkün olamadı. Türkiye''de yaşanan deprem felaketlerinde yaşanan tecrübe vesilesiyle de olsa yetkililerin iletişim kapasitesini gözden geçirip önlem almaları bekleniyor. Aksi takdirde tüketicinin haberleşme hakkı tehlikeye girecek gibi görünüyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi''nde "Başımızı sokacak dört duvar" başlıklı bir panel düzenlendi. Panelde depremin tüketiciler açısından su yüzüne çıkardığı genel mağduriyet konularından olan konut alışverişleri konuşuldu. Müstakil Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Av. M. Bülent Deniz, Tüketici Sorunları Hakem Heyeti Üyesi Av. Nuran Akçael''in konuştuğu panelde, tüketicilerin deprem mağduriyetinin çözümü konusu tartışıldı.