Enflasyon ve ihracat

Mart ayı Toptan Eşya Fiyat Endeksin''deki artışın % 3.1 olduğu açıklandı. Buna göre Mart ayı sonu itibariyle TEFE''deki artış % 13.5 oranında gerçekleşti.

Yani fiyatlar 2000 yılının ilk üç ayında % 13.5 oranında arttı.

Bir başka ifade ile ihracatçının maliyeti % 13.5 oranında yükseldi. Yılbaşında 1 milyon liraya mal ettiği ürünün maliyeti Mart ayı sonu itibariyle 1.135.000 liraya ulaştı.

Buna mukabil ihracatçının eline geçen dövizin TL karşılığında aynı dönemde meydana gelen artış % 3.6.

Maliyet % 13.5, hasılat % 3.6 seviyesinde yükseliyor. Maliyetteki artış, hasılattaki artışın 3.75 katı.

Bazı sektörlerde durum daha da vahim. TEFE''deki % 13.5 oranındaki değişim bir ortalamayı ifade eder. TEFE endeksini oluşturan malların fiyatlarındaki ortalama artışı.

Tekstil sektörünü ele alalım. Ana hammaddesi pamuk. Son 3 ayda pamuğa % 40 oranında zam yapıldı. Son iki yıldan beri Türk tekstil ihracatçıları, rekabet avantajı kaybediyorlardı. 2000 yılının ilk üç ayında bu olumsuzluk daha da büyüdü. Hem de % 10 civarında.

Merkez Bankası''nın kur politikası ihracatı öldürüyor. İhracatçıyı piyasadan siliyor. Yurt içinde, dövizin fiyatının çok üzerinde artan maliyetler ihracatı yapılamaz hale getiriyor. İhracata dayalı sektörlerde üretimin azalmasına ve işsizliğin artmasına sebep oluyor.

Türk Lirası aşırı değerli idi. Değerlenmeye devam ediyor. Aşırı değerli TL ülkeye sağlam kaynaklardan döviz girişini engelliyor. Döviz çıkışını hızlandırıyor. Yurt içinde oluşturulan milli geliri azaltıyor. İnsanlarımızı fakirleştiriyor.

Böyle devam ederse milli gelirdeki azalma 2000 yılında da devam eder. Bir ülkenin bu kadar kötü yönetilmesi için epey çaba sarfetmek gerekir herhalde.

Dış ödemelere etkisi

Mart sonu cari işlemler rakamları henüz yayınlanmadı ancak, cari işlemlerdeki açığın patlama yapması sürpriz olmamalıdır.

İhracat yerinde sayarken ithalatın sıçrama yapması, turizm giderlerinin beklenenin üzerinde ve turizm gelirlerinin hedefin altında kalması, uygulanan hatalı kur politikasının doğal sonucu olacaktır.

Yakın tarih hatalı kur politikaları nedeniyle ekonomileri felç olan ülkelerin hikâyeleri ile doludur. Uzak Doğu Asya ülkeleri en son örneklerdir.

Mesela Tayland. Enflasyonu düşürmek için yerli para birimi karşısındaki Dolar kurunu sabitledi. Önceleri büyük miktarda yabancı sermaye aktı ülkeye. Sanal bir refah artışı ortaya çıktı. Yatırımlar, yükselen mali piyasalar, artan milli gelir, dışa açık ekonomi.

Ve bir gün uyandılar, rüya bitti. Ekonomi yerle bir oldu. Kısa vadeli, spekülatif yabancı sermaye ülkeye geldiğinde her şey iyi idi. Giderken enkaz bıraktı.

Uzun yıllar yabancı kısa vadeli yabancı kaynakla sağlanan sanal refahın bedelini toptan ödediler. İnanılmaz dramatik olayların eşliğinde.

Cari işlemler açıklarının yabancı sermaye ile sürekli kapatılacağı gibi bir yanılgıya düştüler. İhracattaki artışın, ithalattaki artışın altında kalmasını tehlike olarak görmediler.

Ülke ekonomisi göz göre göre belirsizliklere sürükleniyor. Ülkemiz spekülatif yabancı sermayenin oyuncağı haline getiriliyor. Uzak Doğu Asya ülkelerinin yaşadıklarının aynısını yaşıyoruz. En kötüsü, daha işin başındayız.

Alabildiğine sömürülüyor ülke. Yeni sömürge yöntemleri eskisinden çok farklı. Hissedilmiyor bile.

Eskiden bu işler çok kabaca yapılırdı. Silahla. İşgallerle. Londra''daki British Müzesini görenler sömürgenin 20. yüzyıl versiyonunu kolaylıkla çözebilirler. Onlarca ton ağırlığındaki tarihi eserler dahi işgal edilen topraklardan trenlerle İngiltere''ye taşınmış. Dünya''nın her yerinden. Binlerce tarihi eser ibret abidesi gibi sergileniyor müzede.

Şimdilerde farklı metodlar var sömürü için. Silaha, işgale, ölüme gerek yok.

Her yıl yüz milyarlarca dolar batı kökenli sermaye, Türkiye gibi az gelişmiş ekonomilerde, uluslararası piyasadaki faiz oranların çok üzerinde ve spekülatif alanlarda değerlendiriliyor. Ülke ekonomisine hiçbir katkıda bulunmuyor. Borsa ya da hazinenin finansmanında kullanılıyor. Rusya örneğinde olduğu gibi dolar bazında % 70 ve Türkiye örneğinde olduğu gibi % 40''lara varan oranlarda getiri elde ediyor ve zamanı gelince faiziyle birlikte ülkeyi terk ediyor İMF''nin gözcülüğünde.

Mükemmel bir rant. Zahmetsiz ve risksiz.

Sadece ekmekle karnını doyurmaya çalışan milyonların bulunduğu ülkemizde geçen yıl, Hazine''nin finansmanı için 15 milyar dolar reel faiz ödemesi yapıldı. İçerde 3-5 kişiye, dışarıda spekülatif sermaye gruplarına. Bu kadar çelişkinin uzun süre bir arada yaşaması sosyolojik bir olgu değildir.