Seçim sonrası gayrimenkul satışları

Gayrimenkul satışları son yılların en düşük seviyesine geriledi. İnşaat sektörü neredeyse tatile girdi. İnşaat sektörü ülkemizde motor sektör. Sürükleyici bir özelliği var. Sektörün çok geniş yan sanayii mevcut. Milyonlarca çalışanı ile sektör ülke kalkınmasında belirleyici role sahip.

Birçok kişi seçim sonrasını bekliyor. 19 Nisan''dan itibaren gayrimenkul satışlarının açılacağını düşünüyor. Bu düşüncenin arkasında, seçimden sonra işbaşına gelecek hükümetin genişletici ekonomik politikalar uygulayacağı varsayımı yatmaktadır. Böylece piyasadaki nakit sıkışıklığı giderilecek ve genişlemenin etkisiyle gayrimenkul satışlarında patlama yaşanacaktır.

Seçim sonrasında yeni hükümetin nasıl bir ekonomi politika izleyeceğini bilmiyoruz. Ancak mevcut ekonomik göstergeler, belki hükümetin de kontrolü dışında parasal genişlemeye sebep olacak karamsarlığını taşımaktadır. Seçimi müteakip piyasada genel olarak rahatlama olsa dahi bu iyimserlik gayrimenkul satışlarına yansımayacak veya beklenenin çok altında yansıyacaktır.

Bunun nedeni yeni vergi düzenlemeleridir. Sayın Zekeriya Temizel''in Maliye Bakanı olarak uygulamaya koyduğu düzenlemeler.

Seçimden sonra ekonomide toplam talebin arttığını kabul edelim. Normal şartlar altında gayrimenkule olan talep de artar. Ancak gayrimenkul satışlarında ciddi bir artış olmayacaktır. Neden olmayacağını anlaşılır bir şekilde izah edelim.

Diyelim ki vatandaş Ahmet Bey, 1999 yılında beyan değeri 10 milyar lira olan bir daire satın aldı. Gayrimenkul satışlarında tek vergi numarası uygulanmaktadır. Bu satın alma işlemi tek vergi numarası yoluyla Maliye''nin kayıtlarına girecektir. Rakam 3.5 milyar liranın üzerinde olduğu için Maliye, 2000 yılının Mart ayından sonra Ahmet Bey''i sorgulamaya alacak. Daire için ödediği 10 milyar lirayı nereden bulduğunu soracak.

Daha doğrusu, daire için ödenen 10 milyar liranın vergisinin ödendiğini Ahmet Bey''in ispat etmesini isteyecek. Eğer Ahmet Bey, 10 milyar liranın vergisini ödediğini ispat edebilirse herhangi bir problem yok. Örneğin, Ahmet Bey doktor ise ve 1999 yılında beyan edip vergisini ödediği 10 milyar liralık mesleki kazancı var ise sorgulamayı atlatacaktır. Bir vergileme söz konusu olmayacaktır. Yine 30.09.1998 tarihinde bankaya bloke ettiği parası mevcut ve bunu belgelendirebilir ise yeterli olacaktır.

Ahmet Bey 10 milyar liranın daha önce vergisini ödediği bir gelirden sağladığını ispat edemiyorsa 2000 yılının mart ayı sonuna kadar bu 10 milyar lira için gelir vergisi beyannamesi verecek ve yaklaşık olarak 2 milyar 255 milyon lira vergi ödeyecektir. 2000 yılının mart ayı sonuna kadar beyannamesini vermediği taktirde Maliye''nin inceleme elemanları tarafından Ahmet Bey hakkında rapor yazılacak ve gecikme zammıyla birlikte 2 milyar 255 milyon liralık vergi tahsil edilecektir.

Belki aklınıza gayri menkulün değerinin tapu işlemlerinde 3.5 milyar liranın altında beyan edilebileceği gibi bir düşünce gelebilir. Bunu yapamazsınız. Zira dairenin emlak beyan değeri 10 milyar liradır. Tapudaki değeri, emlak değerinin yani 10 milyar liranın altında olamaz.

Vergi oranları yüksek olduğu ve adil bir vergi düzeni getirilemediği için mükellefler yine vergi kaçırmaya devam edecekler. Sayın Zekeriya Temizel tarafından yapılan vergi düzenlemelerinden sonra da vergi kayıp ve kaçağında bir azalma olmadı. Bu, değerlendirmeden ziyade bir vakıanın ifadesidir. Bunun anlamı vatandaşların elinde bundan sonra da vergisi ödenmemiş paralar bulunacaktır. Bu paralar son vergi düzenlemelerinden önce ekonomiye dönüyordu. Bundan sonra ekonomiye dönmeyecek, yastık altında muhafaza edilecek veya yurtdışına çıkacak.

Getirilen düzenlemeler realitelere uygun değilse, ekonominin gerçekleriyle uyumlu değilse uygulanma imkanı bulunmamaktadır.

Emlak beyan değerleri yenilenirken Maliye, gayrimenkul değerleri ne kadar yüksek gösterilirse vatandaşın lehine olacağını açıkladı. Bu şekilde gayri menkuller satılırken kâr ve vergi doğmayacaktı. Birçok insan yağmurdan kaçarken doluya tutuldu. Gerçek değerlerinin üzerinde beyanlar yapıldı. Yüksek değerli gayri menkulleri satın alanların Maliye tarafından sorgulamaya alınacağı ve yukarıdaki örnekte belirtildiği gibi vergiye tâbi tutulacağı gözardı edildi.

İşte bu nedenle, seçim sonrasında gayrimenkul satışlarında beklenen patlama olmayacaktır.