Depremin sonuçları ve devletin tanımına dair bir (kez daha) tartışma

Öğrencilerle zor sorular soran hocalar arasında geçen meşhur ve sık tekrarlanan bir diyalog vardır. Sürekli zor sorular soran hoca, bir bütünleme sınavında basit bir sınav yapmak ister ve basit sorular sorar. Buna rağmen öğrencilerin başarısızlığı zor sorular sorulan sınavlardakiyle aynı düzeydedir. Hoca bunun sebebini sorduğunda, öğrenciler "ama biz zor sorulara göre çalışmıştık," derler. Türkiye''nin hali de bunun tersinden tahakkuku ile tanımlanmış durumda. Bütünüyle bir sevk ve organizasyon bozukluğu ile karşı karşıya. Normal durumları "olağanüstüleştirerek" yaşamayı marifet bilen devlet yönetimi, gerçekten olağanüstü bir durumla karşı karşıya kalınca afalladı. Organizasyon yetenekleri ile ünlü askerlerin bile meseleye intibak ve intikal zorluğu çekmeleri, en değerli saatlerin kaybolmasına yol açtı.

İş makinalarının kamu otoritesinin emriyle gerekli yerlere sevkedilememesinin izahsızlığı, haberleşme sisteminin bu kadar kolay çökebilmesinin anlamsızlığı ve Tüpraş''taki yangına müdahale etmede iki ileri bir geri tutum takınmanın yarattığı panik birleşince ortaya çıkan tablo göz göre göre bir faciaya ortak olmak anlamına geldi. Kuşkusuz bu organizasyon bozukluğu ve bunun çevresine asılan birçok beceriksizlik için söylenebilecek çok şey vardır. Hastanelerin halinden hemen ortaya çıkan karaborsa rezilliğine, dışarıdan gelen yardım heyetlerinin gerekli yerlere gönderilememesinden enkazlara yapılan müdahalelere dönük ayrımcılık izlenimlerine ve deprem haritası konusunda dünyanın geldiği noktada Türkiye açık bir tehlike olarak işaret edilirken bu konudaki aymazlığa kadar bir dizi sorumsuzluk ve ahlaksızlık örneği sıralanabilir. Fakat bütün bunların üstünde ve bütün bunları kuşatan şey, gerekmediği zamanlarda bütün teşhirciliği ve dayatmalarıyla ortada olan devletin, gerektiği zamanlarda hiç ortada olmamasının Türkiye için ne anlam ifade ettiği ile ilgilidir.

Devlet her büyük olayda bir kere daha hantallığını, sorun çözmek üzere örgütlenemediğini, bizzat bir sorun yumağı haline geldiğini göstermektedir. Devlet toplumun örgütlenmiş hali olmaktan çok toplum içinde örgütlenmiş bir hal sergilemektedir. Bu tip olaylara müdahalede devlet kurumlarına yardım edilmesinin topluma yardım edilmesine göre öncelenmesi ve devletin kendi kurumları içindeki informel hiyerarşinin bu durumlarda da hissedilmesi bizzat devlet kurumunun Türkiye''de aldığı şekil ile ilgili bir tartışma yürütmenin önceliğini bir kez daha ortaya koymaktadır.

Normal zamanlarda toplumsal yaşamın bütün hücrelerinde hissedilen Başbakanlık Kriz Yönetmeliği''nin sözde çıkış gerekçesi olan asıl böyle olaylarda ne işe yaradığının anlaşılamaması böyle bir tartışma yürütmenin ne kadar hayati olduğunu göstermektedir. Devlet her meseleyi kendinde başlatıp kendinde bitirirken, afetler zamanında hiçbirşeyi başlatamayışının ve hiçbirşeyi bitiremeyişinin, sadece seyirci olmasının sebebini bizzat devlete sormak gerekmez mi?