İnsan Hakları Zirvesi ve AB"nin tutumunun değerlendirilmesi

Devlet Bakanı Mehmet Ali İrtemçelik''in düzenlediği İnsan Hakları Zirvesi iyi ama bir başına kalmaya mahkum bir gelişme izlenimi veriyor. Tıpkı Anayasa Mahkemesi Başkanı''nın ve Yargıtay Başkanı''nın konuşmalarının kamu yönetiminde yalnızlığa terkedilmesi gibi "kamunun refleksleri" bu son derece hayati gelişmelerden nasibini almıyor. Türkiye''nin yönetim düzeyinde niyet ve fikir sıkıntısı çekmediği bu gelişmelerden kolayca anlaşılıyor aslında. Hatta bunlara, biraz zorlamayla, yeni yasama yılının açılışı nedeniyle Cumhurbaşkanı''nın yaptığı konuşmayı bile eklemek mümkün. Fakat devletin kritik makamlarından da zaman zaman yükselen iyi niyetli seslere ve kapsamlı fikirlere rağmen kamu yönetimi anlayışı kısır ve yüzeysel olan herşeye sımsıkı sarılmış durumda.

Düne kadar polisin sıkı markajı altında iş yapamaz hale sokulmaya çalışılan insan hakları örgütleri, bugün, devletin bakanının öncülük ettiği bir zirvede devletin ne yapması gerektiği konusunda fikirlerini beyan ediyorlar ve bu zirvede Bakan İrtemçelik''in onlarca sayfa not tuttuğu söyleniyor. Sahip oldukları fikirler yüzünden baskı altında kalan insan hakları örgütleri, kendilerini baskı altına alan devlet mekanizmasının bir başka birimi tarafından fikirlerini söylemek üzere çağrılıyorlar. İşin başında bir bakanlığın olması, en azından teorik olarak, bu fikirlerin devlet politikaları için not edildiğini, devlete yol gösterme maksadıyla ele alındığını işaret ediyor. Bu iyi bir gelişme. Bunun hemen yanında ise insan hakları örgütlerinin başlarının ağrımaktan kurtulmayacağını biliyoruz. Devletin şemsiye olduğu bir zirveye çağrılanlar, devlet tarafından sıkıştırılmaktan kurtulamayacaklar. Kamu yönetimi bu parçalanmışlık içinde her türlü gelişmeyi hırpalayıp duracak.

Basit. Hesabını bilmemeye. Kârını ve zararını ölçememeye. CNN Türk''te Avrupa Birliği Komisyon Raporu''nu değerlendirmek üzere Erol Manisalı''yı ve İlter Türkmen''i konuk etti Mehmet Ali Birand. Erol Manisalı, bir bilimadamı kuşkuculuğu ile komisyon raporunun "oyalayıcı" taraflarını açıklıkla ortaya koydu. İlter Türkmen ise eski bir dışişleri bakanı ve diplomat olarak raporun "umutlandırıcı" taraflarına vurgu yaptı. En kritik konu olan Kıbrıs meselesi de dahil olmak üzere birbirine karşı olan argümanlar ileri sürdüler. Konuşmalarının ana ekseni AB''nin tutumunun doğru okunması ve raporun satıraralarından gerçekçi gelecek kestirimlerinin yapılmasıydı. Manisalı''nın ve Türkmen''in karşılıklı argümanlarının birbirini dengelediği söylenebilir. Fakat bu tip konuşmalarda genelde eksik olduğu gibi, Türkiye''ye ödevlerini bir dış dinamiği okuma gayretinde "boğulmaksızın" hatırlatan yön eksikti. Çünkü karşılıklı argümanların birbirini dengelemesi de gösteriyor ki, AB''nin meseleyi daha çok ortada bırakan bir tavrı olduğu açık. Bunun bir farkla lehimize ya da aleyhimize olması şu aşamada bir şey ifade etmez. Gerçekten lehimize ya da aleyhimize olması bizim performansımıza bağlıdır. Bu da doğru düzgün bir kamu yönetimine sahip olmaktan geçiyor. İnsan Hakları Zirvesi gibi gelişmeler, devlet yönetiminin arada bir görülen geçici boşlukları olmaktan çıkıp, kamunun egemen refleksi haline gelmediği müddetçe de bu mümkün değil. Türkiye''de niyet ve fikri sıkıntısı yok, ama irade sıkıntısı ezici büyüklükte olduğu için bir komisyon raporunu lehine çevirmek için bir "eylem programı" bile üretemiyor memleket.