Günümüzün bazı başka yazarları

Ben yazı yazmak için hiç özel yerler aramadım kendime. Nerde aklıma geldiyse, oturup orda yazdım. Evde kendime ait bir odam olmadı. İlk gençliğimizde (lise, fakülte sıralarında) Alaeddin''le aynı odayı paylaştık. Sonradan yaşadığımız kentler, dolayısıyla yaşadığımız yerler (ev, otel, her nereyse) ayrıldı. Fakülteden sonra bir süre Erdem''le (Bayazıt) bir evi paylaştık; sonra ben evlenip o evden ayrılınca o evde Erdem''le Nazif (Gürdoğan) kaldılar. Evlendikten sonra da müstakil odam olmadı: herkesin ortaklaşa kullandığı salon benim aynı zamanda çalışma odam olarak iş gördü. Ha, elbet, kahvehaneleri unutmamam gerek. Özellikle fakülte yıllarımda ve bir süre daha sonra, kahveleri çalışma yeri olarak kullandım. Doğrusunu isterseniz, bu yaşantım benim için doğalın doğalı bir yaşantı tarzı oluşturmuştur.

Ama görüyorum ve biliyorum ki, çoğu kimse için, benim bu durumum, hiç de doğal görünmüyor. Virginia Woolf''un, özellikle kadınlar için öngördüğü "Birinin Kendi Odası", daha da özelde sanki yazarlar için öngörülmüştür dense yeridir. Kendi yalnızlıklarını kimselerle paylaşmak istemeyen, paylaşmamak için şatolar satın alan yazarların da, bizim yaşadığımız bu fani dünyada hayat sürdürmüş bulunduklarını biliyoruz. Erskine Caldwell''ın sırf yazabilmek için, fıkaralık şartları içinde bile o şehir senin bu şehir benim durmadan gezdiğini biliyoruz. Hemingway''in dünya seyahatleri ise dillere destan. Sanıyorum, benim adamım, Faulkner fazla gezgin biri değilmiş; o da bencileyin bir yerlere kıpırdamamakta ısrarlı davranmış. Nobel ödülünü almak için ayak sürüdüğünü, sonradan kızının hatırı için Stokholm''e gittiğini biliyoruz. John F. Kennedy Başkan olunca Nobel kazanmış Amerikalı yazarları ve bilim adamlarını bir ziyafete çağırınca katılmayı reddetmiş, gerekçesini de: "Bir öğün yemek için şimdi buradan kalkıp ta oralara gidemem doğrusu!" diye açıklamış.

Ama böyle, kendine ait odası olmayan ve bir yerlere kıpırdamak istemeyen yazarlar olduğu gibi, erinip üşünmeden dünyanın bir ucundan öteki ucuna gitmeyi göze alanlar da var. Yıllar önce, mütevetta Aziz Nesin''in, bir roman yazmak için Ada''da bir otele çekilmiş olduğunu bir gazete havadisinde (veya kendisiyle yapılmış bir mülakatta) okuduğumda hayret etmiştim. Ben o tarihte, kahve köşelerinde, kendime izbe bir yer seçmekle meşgul bulunuyordum.

Yazı yazmak için böyle özel yerler arayanlar, otellerde yer ayırtanlar aklıma geldikçe, sormaktan kendimi alamamışımdır: acaba bu adamlar cevahir mi yumurtluyorlar diye.

Dostoyevski de kendine ait odası olmayanlardan. Bu yüzden zengin, asaletli, malikâne sahibi Turgenyev''e içerleyip dururmuş. Bir gün onun ziyaretine gitmiş. Uşaklar, bu hırpani kılıklı adamı içeriye almak istememişler. O da: "Efendinize söyleyin, Dostoyevski ziyaretine geldi." demiş. Mesajı alan Turgenyev, büyük yazarı bizzat karşılamak için kapıya kadar "teşrif etmiş." Dostoyevski''nin bu ziyaretini kendisi için lutûf saydığı besbelli. Etrafta uşaklar, hizmetçiler, belki seyisler dolanırken, Dostoyevski, güler yüzle kendisine: "Hoş geldin" demek üzere elini uzatan Turgenyev''e: "Seni ziyarete geldim, ama oturmak için değil, sana hakaret etmek için geldim" demiş ve Turgenyev''in elini sıkmadan geri dönüp gitmiş. Bir rivayette, Turgenyev''in yüzüne: "Tuh!" dediği de söyleniyor.

Sezai Karakoç''un kahvede etrafındaki arkadaşlarıyla bir yandan çayını yudumlarken, bir yandan da yazısını yazdığını, 60''lı yıllarda bu tarzın nerdeyse onun alışkanlığı olduğunu söyleyebilirim. Nuri Pakdil''i ise uzun yıllar bir arada bulunmamıza rağmen yazı yazarken hiç görmedim, çünkü kitap okumak da, yazı yazmak da onun için özel bir ritüel sayılırdı. Kitap okumak için bile elbisesini giymekten başka kravatını da kuşanır, masanın başına öyle otururdu. Okumaya verdiği değerden ileri gelirdi bu. Rahmetli Cahit''se nerde olsa orda yazardı, onun ritüelleri, en azından yazma konusunda, sanıyorum hiç olmadı. Akif İnan, Nazif Gürdoğan, Alaeddin.. kendine mahsus odası ve ritüeli olmayanlardan. Ama ya, Necip Fazıl? O, kahve köşesinde bile yazsa, orayı kendine mahsus bir odaya dönüştürmenin üstesinden gelirdi. Onun, kahvede yazı yazdığını gören birisi olarak söylüyorum bunu. Onu, evinde yazı yazarken de gördüm. Buluşma saatimizden biraz önce gitmiştim evine. Beni salona kabul etti, ama buluşma saatimiz gelinceye kadar: "Hoş geldin" demedi. Tam buluşma saatinde, kalemini bıraktı ve o zaman: "Hoş geldin!" dedi. Kürsü biçiminde tertiplenmiş, yüksek bir masa kullanıyordu. Ve o salon da, sanıyorum kendine aitti.