Müslüman Kıbrıs

İslâm coğrafyasına yaptığım seyahatlerin birçoğu “duyanın gelip katıldığı” şekilde gerçekleşiyor. Tarihi belirledikten sonra eş-dost, kulaktan kulağa bilgiyi yayıyor, herkes kendi imkânlarına göre hazırlıklarını yapıyor; bir de bakıyorum, koca bir kafile oluvermişiz, ben de kendimi anlatıcı olarak buluvermişim. Bu hafta içi salıdan perşembeye Kıbrıs’a yaptığımız seyahat da böyle oldu.

Katılımcı dostlarımıza baştan deklare ettim: “Müslüman Kıbrıs’ın peşine düşeceğiz. Kıbrıs dendiğinde bugün ilk etapta hemen akla gelen her şeyin dışında camileri, türbeleri, makamları, dergâhları, şehitlikleri adımlayacağız. İslâm asırları boyunca Kıbrıs’ta bırakılan derin izleri takip ederek, Ada’ya farklı -ve gerçek- bir pencereden bakacağız. Bundan sonra Kıbrıs dendiğinde, ilk önce Müslüman Kıbrıs’ı hatırlayacaksınız.”

Hamd olsun, konuştuğumuz şekilde yaptık. Lefkoşa Ercan Havalimanı’na indikten sonra evvela Gazimağusa’ya geçtik. Tadilatta olan Lala Mustafa Paşa Camii’ni dışarıdan temaşa edip şehrin sokaklarında farklı dönemlerden miras eserlerle hemhal olduk. Nâmık Kemal’i andık, Yirmisekiz Mehmed Çelebi’yi selamladık, çarşılardan şehir surlarına, Kıbrıs’ın yüzyıllar içinde farklı dinler ve devletler arasında alınıp verildiği dönemleri hatırladık. Gazimağusa, bu anlamda bir açık hava müzesi ve tarih meşheri gibiydi.

Seyahatimizin ikinci gününü, Ada’nın batı kesimlerine ayırmıştık. Hristiyanlığın ilk dönemlerinden meşhur Aziz Barnabas’a ait kabir ve kilise, yolumuzun üzerindeydi. Mevcut İncillerin aksine teslis (Baba-Oğul-Kutsal Ruh üçlemesi) ve enkarnasyon (Tanrı’nın bir varlığın suretine bürünmesi) inançlarını reddeden ve Hz. Peygamber’in risâletini müjdeleyen Barnabas İncili de kendisine nispet edildiği için, Aziz Barnabas mühim bir figür. İslâm tarihçilerinin ciddi bir kesimi, Hristiyan literatüründe hakkında pek çok çelişkili rivayetler bulunan Barnabas’ın aslında Hz. İsa’nın İslâm tebliğini bozulmamış biçimiyle kabul eden ve onu aktaran bir Müslüman olduğu kanaatinde.

Atlılar, Sandallar ve Muratağa köylerindeki şehitliklerde Rum teröristler tarafından katledilen Müslüman Kıbrıs Türklerini andık. Ada’daki diğer birçok şehitlikte de sürekli tekrarlayacağımız şu hakikatin altını çizerek: “Bu insanlar, yalnızca Türk oldukları için öldürülmedi. Onları Rumların gözünde düşman kılan şey, esas olarak İslâm’dı ve İslâm’la Türklüğün bir arada oluşturduğu potansiyel ‘tehlike’ydi. Rumların gözünde İslâm’la Türklüğün birbirinden hiçbir farkı yoktu, ikisi birbirinin içine geçmişti.”

Şeyh Nâzım Kıbrısî’nin Lefke’deki dergâhını ve kabrini ziyaret ederken, Girne’nin kalesinden ara sokaklarına, Lefkoşa’da Kırklar Türbesi’nden Mevlevihane’ye, Selimiye Camii’nden Arap Ahmed Paşa haziresindeki Osmanlı mezar taşlarına, her yerde Müslüman Kıbrıs karşımızdaydı. Ada’nın kimliğini, benliğini ve tarihî serüvenini bambaşka ufuklara çevirmeye çalışanlara inat, İslâm’a ve Müslümanlığa dair izler, orada öylece duruyordu. Kıbrıs’a İslâm nokta-i nazarından bakmak öğretici ama bazı yönlerden acı verici ve daha fazla çalışmak gerektiğini ihtar ediciydi.

Her toplu seyahatten önce, ilgili ülkeye dair muhakkak en az bir kitap okuyoruz. Kıbrıs için de bizim ekiple beraber, merhum Prof. Dr. Hüseyin Mehmet Ateşin’in “Kıbrıs’ta İslâmî Kimlik Davası” adlı çok önemli eserini okuyup mütalaa etmiştik. 2007’deki vefatına kadar Kıbrıs’ın Müslüman olarak kalması yolunda olağanüstü gayretler sarf eden Ateşin Hoca, kitabında Kıbrıs’ın istikametini başka yerlere döndürmek isteyen isim, odak ve kurumları teker teker afişe ediyor. Bu vesileyle, hem Hüseyin Mehmet Ateşin Hoca’yı rahmetle anmış hem de ilgilisine Kıbrıs’ta İslâmî Kimlik Davası’nı sitayişle tavsiye etmiş olayım.

Yazıya başlığı attıktan sonra “Acaba aynı başlıkta yazan çıkmış mı? Tekrar gibi olmasın” diye internette arama yaptım. Karşıma bir yazı çıktı. Ama yazarı “Müslüman Kıbrıs” ifadesiyle “İslâmlaşmış bir Kıbrıs manzarasına duyduğu alerji”yi anlatmaya çalışıyordu. Aynı tabirle kastedilen iki ayrı uç, Kıbrıs’ın Müslüman kimliğini korumanın neden önemli olduğuna dair söylenebilecek her şeyin çarpıcı bir özetiydi doğrusu.