Mutfakta özgürlüğü bulmak

Beslenmenin ekonomik yanı, dünyalı her bireyi ilgilendiriyor. İnsanoğlunun beslenmeden yasama imkânını elde etmesi, yaratılışı itibariyle mümkün değil. Bilimkurgu türünde beslenmesiz yaşayan bir hayali insan bile üretilmedi bugüne kadar sanat dünyasında. Öyle ki mutlu insanı, hatta özgür bir insanı düşlerken bile yoksulluğun aşılmış oluşunu veri almaktan kaçınılamaz. Gıda ve meşrubat sektörünün reklâmlarındaki mutlu ve özgür birey imajı, beslenmenin bütünüyle özgürlüklerle doğrudan bağıntılı olduğunu vurgulama anlamında dikkate değer. Bu açıdan mutfak gerçeklerine baktığınızda, özgürlükler alanının da haritasını elde etmiş oluyorsunuz. Bunun hayatla uyumsuz abartılı bir yanı da yok. Geçim ve özgürlükler bağlamı, hayatın önemli bir gerçeği...

Gelir dağılımında adaleti yakalamak, özgürlüklerin genişlemesiyle özdeş bir anlam taşıyor, elbette. Mutfak manzaralarının (ya da masraflarının) tahlilini yapmadan, gelir dağılımı adaletine yönelik keşifler yapmak mümkün mü? Çoluğunda çocuğunda beslenme bozuklukları bulunan ailelerin âdil gelir dağılımından nasibini aldığını söyleyebilir miyiz? Soruyu olumlu cevaplamak imkânsız. Yaşamanın ve işin anlamı yahut siyasal anlamda özgürlüğün ve demokrasinin anlamı, mutfak fotoğrafının karelerindeki estetik boyutla doğrudan ilintili, şüphesiz. Öyleyse özgürlüklerin mutfaktaki görünümlerle görüntülenebilecğini, yaşanıp yaşanmadığının anlaşılabileceğini söyleyebiliriz.

Mutfak harcamalarının bu felsefî yoğunluğu çağrıştırması basite alınamaz. Seçim bildirgelerindeki sloganların önemli doğruları dile getirse de yeterli derinlikten yoksunluğu gözden kaçmamaktadır. Herkese iş, aş vaadetmenin ekonomi politiği, özgürlüklerden soyutlanamaz. Edilgin bir toplum üretmenin özgürlükleri budamak kadar mutfağın da budanması anlamına geldiğini gözardı edemeyiz. Güzel mutfaklar, özgür bireylerce kurulabilir. Özgürlüğü budanmış bireylerin mutfağını enflasyonun bozumundan kurtaramazsınız. Bu durumu şöyle de ifade edebiliriz: Enflasyonun bozumundan kurtaramadığınız mutfaklardan özgür bireyler çıkaramazsınız. Türk-İş, Hak-İş gibi işçi örgütlerinin yayınladıkları mutfak harcaması rakamlarının anlamı budur, kanımca.