Klasik ile modern arasında bir köprü: Münir Nureddin

Yüzyıllar öncesine dayanan geleneği çağın getirdiği yenilikleri de hesaba katarak yaşatmak, geleneğin sürekliliği açısından önemlidir. Çağın getirdiği yeni şeyler, bazı değerleri kaçınılmaz olarak etkileyecektir. Ama geleneği görerek, ona yaslanarak ve sahip çıkarak onu şekillendirmek de zorunludur diye düşünüyorum. 1981 yılının 27 Nisan günü kaybettiğimiz ve bugünlerde 18. vefat yılı dolayısıyla andığımız Münir Nureddin Selçuk, bu bakımdan Tanbûrî Cemil Bey ile birlikte Türk Mûsikîsi için çok önemli bir kilometre taşıdır. Tanbûrî Cemil Bey, tanbur icrasında açtığı çığırla bu sanatı ihyâ etmiş bir sâzendedir. Münir Nureddin ise, bir ayağıyla içinde yaşadığı geleneğe basan, diğer ayağıyla da yine içinde yaşadığı çağa uzanmaya çalışan bestekâr ve hânende. Bu özelliği ile Münir Nureddin''in, klasik ile modern arasında bir köprü olduğunu düşünüyorum. Klasik ile modern arasına sıkışıp kalmış bir sanatçı değil. Bilâkis klasiği doğru tarif eden, moderni de doğru algılayan, müzik alanında -tâbir câizse- bir anlamda onun yerli versiyonunu üretebilen bir sanatçı.

Münir Nureddin''in, Paris''te ses tekniği eğitimi alması, onun icrâ biçimini daha da geliştirdi ve adeta mükemmellik noktasına taşıdı. Bülent Aksoy''un ifadesiyle; "Nefesini, sesinin tiz ve pest bölgelerini çok iyi kullandı; göğüs ve kafa seslerinden birbirine geçişleri ustaca, belli etmeden gerçekleştirdi. Nefes hareketlerini ezgi cümlelerinin gerektirdiği biçimde ayarladı; sesinin rengini, tınısını da icrâ şekline çok iyi yansıttı. Hiç zorluk çekmeden, birbirinden farklı akortlarla da aynı güzellikte okuyabiliyordu. Gerek Osmanlı-Türk mûsikîsinin yapısını, gerekse eski icrâyı çok iyi bilen bir sanatçı olarak, getirdiği bütün yenilikleri bu mûsikînin aslından uzaklaşmadan gerçekleştirdi; eski ile yeniyi kaynaştırdı, böylece yeni bir üslup geliştirdi."

Münir Nureddin''in oğlu Timur Selçuk da babası ile ilgili olarak aşağı yukarı benzer görüş ve düşüncelere sahiptir. Haftalık bir derginin kendisi ile yaptığı röportajda Timur Selçuk babası hakkında şunları söylüyor: "Babam da zamanımızda, müziğimize üslûbunu değiştirmeden çağdaş eserler katmıştı. Eskiden müzik, daha çok sesi duyurma üzerine kuruluydu. Okuduğunuz zaman çok uzaktan sizi duyabilsinler mantığına dayalı, hafız okuyuşu denen bir okuyuş. Dînî ve lâdînî müzikler Münir Nureddin''e kadar daha mistik bir üslûpla söylenmiş. Münir Nureddin Selçuk, imanlı bir kişi olarak işin bu yanına karşı çıkmamış. Ama yurtdışında eğitim gördükten sonra çağdaş okuyuşun farklı olması gerektiğini fark etmiş. Sesin daha doğal kullanıldığı; inişleriyle, çıkışlarıyla, yumuşak bölgeleriyle daha çağdaş bir okuyuş üslûbu getirmiş. Ama eserin ahlâkını, iman tahtasını bozmamış. Ben de bugün Türk mûsikîsinin (ve) halk müziğinin tartışma götürmeyen soylu eserlerini oda müziğiyle çok sesli müzik haline getirerek, daha çok insan tarafından dinlenmesi için çalışıyorum."

Münir Nureddin Selçuk, Osmanlı-Türk mûsikîsinin tartışmasız bir kilometre taşı. Müziklerine geçmişle birlikte bu yüzyılı da sığdırabilen bir sanatkâr.