Dünya Bitmeyen acı Srebrenitsa Soykırımı

Srebrenitsa’da ne oldu?

Bitmeyen acı: Srebrenitsa Soykırımı

Srebrenitsa Katliamı, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da gerçekleşmiş en büyük toplu katliam ve Avrupa'daki hukuksal olarak belgelenmiş ilk soykırım. 1995 yılının Temmuz ayında en az 8 bin 372 Boşnak Müslüman, Bosna-Hersek'in Srebrenitsa kentinde Ratko Mladkiç komutasındaki Sırp ordusu tarafından katledildi.

Haber Merkezi Yeni Şafak
33 kurban bugün defnedilecek.
33 kurban bugün defnedilecek.

11 Temmuz 1995’te Srebrenitsa’da yaşanan soykırımın üzerinden 24 yıl geçti. Sırp ordusunun katliam izlerinin silinmeye çalışıldığı Srebrenitsa’daki acı, insanlığın hafızasındaki yerini korumaya devam ediyor. Sırpların katliamlarına uğramış olan Müslümanların naaşları bulunmaya devam ediliyor. Bu yıl 33 naaşın Potoçari Anıt Mezarlığı'na defnedileceği bildirildi.

Avrupa’nın ortasında yaşanan bu soykırıma giden süreç ise uluslararası toplumun gözleri önünde yaşandı. Yugoslavya’nın dağılma sürecinde ilk işaretleri verilen katliamlar, 1992’de Bosna Savaşı ile başladı ve 1995’te imzalanan Dayton Anlaşması'na kadar sürdü. Acının halen taze olduğu bu topraklarda Bosnalılar ve soykırıma maruz kalmış masumların yakınları yeniden hayata tutunmaya çalışıyor.

20. yüzyılda yaşanmış olan en büyük acılardan biri olarak kayıtlara geçen Srebrenitsa soykırımının BM Barış Gücü’nün gözleri önünde yaşanması ise, uluslararası aktörlerin sorumluluğunu ortaya koyuyor.

Büyük fotoğraf...

Soykırıma giden tarihi süreç ise büyük fotoğrafı yakından görmemizi ve Bosna'nın kaderini yakından anlamamızı gerektiriyor…

Bosna-Hersek, tarihsel süreçte Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki en önemli eyaletlerinden biri oldu. Dört asır boyunca Osmanlı’nın hâkimiyetinde kalan Bosna-Hersek’te Müslüman Boşnaklar, Hırvatlar ve Slavlar barış içerisinde yaşadı. Osmanlı Devleti’nin zayıflamaya başlaması ve dağılma sürecine girmesi ise en çok Müslüman Boşnakları etkiledi. Bosna-Hersek, 1800’lerin başından itibaren Avusturya’nın saldırılarının hedefi oldu. Osmanlı’nın egemenliğinin zayıflaması ise bölgedeki istikrarı etkiledi. Osmanlı-Avusturya ve Osmanlı-Rus savaşları ise bölgedeki krizi derinleştirdi. Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1878’de yaşanan savaşın ardından ise Bosna-Hersek, Avusturya’nın işgalinde kaldı. 1908’e kadar devam eden fiili işgalin ardından Osmanlı’nın Balkanlarda zayıflamasını fırsata çeviren Avusturya bölgeyi ilhak ettiğini duyurdu.

REKLAM

Sırbistan'ın Müslüman katliamı, o dönemin gazetelerinde böyle yer buldu: 'Sırplar Müslüman bölgelerini temizlemeyi(!) vaat ediyor!'n

Bosna-Hersek bundan sonraki süreçte I. Dünya Savaşı’nın en acı yüzü ile karşılaştı. Avusturya-Macaristan’ın Almanya’nın yanında savaşa dahil olması karşısında Bosnalılar çatışmaların içerisinde kaldı. I. Dünya Savaşı’nın sonucunda Avusturya-Macaristan’ın dağılması ile birlikte bu defa Bosna-Hersek Yugoslavya’ya bağlandı.

I. Dünya Savaşı’nın sona ermesi bölgede kısa süren bir barış ve istikrar dönemi getirdi. Ancak Yugoslavya’yı bir araya getiren topluluklar arasındaki siyasi, sosyal, ekonomik, dinî ve kültürel farklılıklar bu gruplar arasında sürekli çatışmalar ve anlaşmazlıklar yaşanmasına neden oldu. Ülkedeki ayrışma Tito’nun 1945 yılında Alman ordusuna bağlı milisleri bölgeden çıkarmasına kadar devam etti. Tito, bu dönemde yapılan seçimleri kazanarak cumhuriyet yönetimine geçtiğini ilan etti. Bu dönemde ülkedeki siyasi yapı ‘federalizm’ olarak belirlendi ve özerklik verilen bölgeler arasında Bosna-Hersek’te yer aldı. Bu durum kendisini cumhuriyetin ve ülkenin egemen gücü ve gerçek sahibi olarak gören Sırpları rahatsız etti. Bu faktör ülkedeki çatışma dinamiklerini sürekli olarak canlı tuttu. Özerk cumhuriyetler (Hırvatistan, Bosna-Hersek, Sırbistan, Karadağ, Makedonya, Karadağ, Slovenya, Slovakya) arasındaki gerilim ve kutuplaşma bu dönemde varlığını sürdürdü. Özellikle söz konusu özerk bölgeler arasındaki siyasi ve ekonomik gelişmişlik farkı tarafları karşı karşıya getiren önemli etkenlerden oldu. Federalist yapının kabul edilmiş olmasına rağmen Sırpların yönetimde etkin olma çabası diğer özerk cumhuriyetlerde rahatsızlığa yol açtı.

Unutulmaz yangın: Srebrenitsa…
OYNAT 01:57
Unutulmaz yangın: Srebrenitsa…
Temmuz 1995'de Yugoslavya iç savaşı sırasında Sırp ordusu, “Krivaya 95 Harekatı"nın bir parçası olarak Srebrenitsa'yı işgal etti. Sırp ordusu, kısa süre içerisinde 8 binden fazla Müslüman'ı katlederek, II. Dünya Savaşından sonra Avrupa'da yapılan en büyük insan katliamı ve etnik soykırım olarak dünya tarihine kazındı. 11 Temmuz 1995'in 22'nci yılında Boşnakların acısı hala tazeliğini koruyor.

Yugoslavya'daki gerilim Bosna'yı yaktı

1974’te Yugoslavya’da kabul edilen yeni anayasa ise ülke içerisindeki gerilimi daha da artırdı. Yeni Anayasa ülkenin lideri Tito’ya ömür boyu devlet başkanlığı yapma hakkı getirirken, federe devletlere de bağımsızlık hakkı da dahil olmak üzere kendi kaderini tayin etme hakkını veriyordu. Buna bir de Kosova’ya özerklik hakkının verilmesi de eklendiğinde bölgedeki gerilim artmaya başladı. Özellikle Sırplar ‘kaderini tayin etme hakkına’ ve ‘Kosova’ya özerklik' verilmesine karşı çıktı.

REKLAM
  • Devlet Başkanı Tito’nun 1980’de ölmesinden sonra ise ülke istikrarsızlığa doğru sürüklenmeye başladı. Özellikle 1980’lerin ortasından itibaren Yugoslavya’da yaşanan ekonomik sorunlar ve gelişmiş federe cumhuriyetlerin gelişmemiş cumhuriyetlerle aynı yükü paylaşmak istememesi gibi sorunlar içerideki gerilimi artırdı. Ülkede artan Sırp milliyetçiliği de eklendiğinde Yugoslavya parçalanma sürecine girdi.

Srebrenitsa soykırımının 33 kurbanı bugün şehitliğe defnedilecek
FOTOĞRAF 10
Title
Her yıl 11 Temmuz'da soykırım kurbanlarının defnedildiği Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenecek törene, Türkiye adına Gençlik ve Spor Bakanı Mehmet Muharrem Kasapoğlu katılacak.
Title
Bosna Hersek'in doğusundaki Srebrenitsa'nın 11 Temmuz 1995'te Sırp birlikler tarafından işgal edilmesinin ardından gerçekleştirilen soykırımda öldürülen ve yıllar sonra toplu mezarlarda bulunan 33 kurbanın cenazesi ise öğle namazının ardından kılınacak cenaze namazından sonra defnedilecek.
Title
Sabahın erken saatlerinden itibaren Potoçari Anıt Mezarlığı'na gelmeye başlayan binlerce insan, mezarları ziyaret edip dua okudu.
Title
Yurt dışı ve yurt içinden gelen binlerce insan, bu acılı günde kurban yakınları ile dayanışma içinde olduklarını gösterdi.
Title
Savaş yıllarında Birleşmiş Milletler (BM) askerlerinin üs olarak kullandığı eski akümülatör fabrikasından dün akşam anıt mezarlığa taşınan yeşil çuhaya sarılı tabutların başında da hüzün hakim.
Title
Kurban yakınları, son yolculuklarına uğurlamadan önce tabutlarının başına gelerek sevdiklerine veda ediyor.
Title
Bugünkü törenin ardından anıt mezarlıktaki kurbanların sayısı da 6 bin 643'e çıkacak.
Title
Defnedilecek 33 kurbanın en genci 16 yaşındayken öldürülen Osman Cvrk, en yaşlısı ise 82 yaşındayken öldürülen Saha Cvrk olacak.
Title
Bu yıl defnedilecek tüm kurbanların isimleri ise şöyle: Mevlid Bektic, Nedzad Bajraktarevic, Bajro Salkic, Muradif Husic, Semso Purkovic, Kasim İsakovic, Asim İsakovic, Semso Avdic, Adil Suljic, Resid Cvrk, Saha Cvrk, Fadil Gabeljic, Sidik Memic, Vekaz Tihic, Enver Tahic, Husejn Meholjic, Sabahudin Salkic, Mali Mehmedovic, Sabit Suljic, İsmet Mehmedovic, Behadil Hirkic, Esad Nukic, Ahmet Jasarevic, Zijo Mujic, Fahrudin Mujic, Hajro Tabakovic, Omer Ahmic, Osman Cvrk, Zaim Pilav, Fuad Pilav, Sadik Saranovic, Smail Tabakovic ve Hamed Tihic.
Title
.
Srebrenitsa soykırımının 33 kurbanı bugün şehitliğe defnedilecek
Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'nın ardından yaşanan en büyük insanlık trajedisi olarak nitelendirilen, en az 8 bin 372 Boşnak sivilin acımasızca katledildiği Srebrenitsa soykırımının 33 kurbanı daha bugün toprağa verilecek.

87 darbesi ve Srebrenitsa

İleride Bosna-Hersek’i işgal edecek olan ve Srebrenitsa’daki soykırımın fikir mimarları arasında yer alacak olan Miloseviç’in 1987’de darbe yaparak ülkedeki kontrolü sağlaması ve özellikle ordu üzerindeki kontrolü ele geçirmesi ise bölgedeki fay hatlarını tetikledi. Miloseviç, federal cumhuriyetlere verilen bazı anayasal hakları kaldırdı ve böylece 6 federe cumhuriyet arasında kriz tırmandı. Ekonomik olarak da diğer cumhuriyetlere göre gelişmiş olan Slovenya Temmuz 1990’da bağımsızlığını ilan etti. Bu durum domino etkisine yol açtı ve Hırvatistan’da bağımsızlığını ilan ettiğini duyurdu. Bu bölgede Hırvat ve Sırp çatışmalarının başlamasına yol açtı. Çatışmalar 1991’de iç savaşa dönüştü.

  • Çatışmalardan etkilenen diğer iki cumhuriyet Makedonya ve Bosna-Hersek’te aynı yıl bağımsızlığını ilan etti. Bosna-Hersek 29 Şubat 1992’de gerçekleşen bağımsızlık referandumu ile bağımsızlığını ilan etti. Avrupa Birliği (o dönem ki ismi Avrupa Topluluğu) aldığı bir kararla Bosna-Hersek’in bağımsızlığını tanıdı. Bosna-Hersek’in bağımsızlığını kabul etmeyen Sırbistan, Bosna-Hersek’i işgal etmeye başladı. Saraybosna’yı ele geçirmeye çalışan Sırp ordusu şehri bombaladı. Bosna’da acımasız bir katliam başlatan Sırp ordusu ülke topraklarının büyük bir bölümünü işgal etti. Bu dönemde Bosna Hırvatları'nın da kendi cumhuriyetlerini kurma girişimi Bosna’daki bölünmeyi derinleştirdi. Bu ayrılığı fırsata çevirmeye çalışan Sırp ordusu, Bosna-Hersek’te etnik temizlik yapmaya başladı. Katliamlardan kaçan Boşnaklar bu dönemde Avrupa ülkelerine sığınmaya çalışırken, uluslararası toplum ve Birleşmiş Milletler yaşanan katliamlara seyirci kaldı.

BM yine etkisiz...

Yugoslavya’da yaşanan çatışmalara ve katliamlara karşın 1991’de Yugoslavya’ya sadece silah satışını yasaklamakla ve bölgeye Barış Gücü göndermekle yetinen BM Güvenlik Konseyi ise bu dönemde etkili bir rol üstlenemedi. ABD, İngiltere ve Fransa gibi ülkelerin çatışmalar karşısında seyirci kalması ve Almanya’nın ise Hırvatistan ve Slovenya’yı desteklerken, Bosna-Hersek’teki gelişmeleri görmezden gelmesi Sırp ordusunu cesaretlendirdi.

Bu dönemde Suriye iç savaşında da tanık olduğumuz göç sorunun bir benzerinin Bosna’da ortaya çıkması ve Avrupa ülkelerine yönelmeleri ise Avrupa ülkelerini harekete geçirdi. Bugün olduğu gibi o dönemde de mültecileri sorun olarak gören ve bununla uğraşmak istemeyen Batılı ülkeler, ‘güvenli bölgeler’ konusunu tartışmaya başladı. Özellikle bu dönemde uluslararası toplumdan yükselen ‘müdahale çağrıları’ da Batının harekete geçmesinde etkili oldu. BM Güvenlik Konseyi 1993’te aldığı bir karar ile Saraybosna, Gorajde, Srebrenitsa, Tuzla, Zepa ve Bilhac’da güvenli bölge ilan etti ve BM Barış Gücü misyonunu burada görevlendirdi.

REKLAM

Ve 1995... Kapanmayan yara: Srebrenitsa

Yugoslavya İç Savaşı devam ederken 1995 yılında Bosna’nın Srebrenitsa şehri, Sırp ordusu tarafından işgal edildi. 11 Temmuz günü Sırp askerler, Müslümanların evlerini tespit etti, büyük bir katliam gerçekleştirdi.

  • Türklere karşı başlattığımız ayaklanma sonunda bu topraklarda Müslümanlardan intikam alma zamanı geldi!Aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu binlerce Srebrenitsalı, 1995 yılının Temmuz ayında "Ölüm veya Kurtuluş Yolu"na çıktı. Bu yolculuk, az sayıda Srebrenitsalı için 'Kurtuluş Yolu' oldu… Bosnalıların küçük bir kısmı bağımsız Nezuka'ya ulaşmayı başardı.

Katliamı komuta eden Sırp General Ratko Mladic, büyük bir Sırp bayramı arifesinde bu şehri Sırp milletine hediye ettiklerini belirterek, o gün şu ifadeleri kullanmıştı: "Nihayet, bu topraklarda Türklerden intikam alma zamanı geldi."

Hollanda'nın soykırım lekesi: Srebrenitsa
FOTOĞRAF 14
Title
Srebrenitsa Katliamı, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da gerçekleşmiş en büyük toplu katliam olması ve Avrupa'daki hukuksal olarak belgelenmiş ilk soykırımdır.
Title
1995 yılının Temmuz ayında en az 8 bin 372 Boşnak Srebrenitsa kentinde Ratko Mladkiç komutasındaki Sırp ordusu tarafından katledildi.
Title
Hollandalı Komutan Thom Karremans, Srebrenitsa şehrini ve kendisine sığınan 25 bin sivili Sırp ordusuna teslim ederek katliama zemin hazırladı.
Title
Ortaya çıkan bir videoda Ratko Mladiç'in kenti boşaltan Hollandalı komutana bir hediye verirken görüntüsü bulundu.
Title
Yugoslavya'nın çöküşü üzerine 1992 yılında Sırpların Bosna'da başlattıkları soykırımın ardından bölgeye zoraki olarak müdahale eden Birleşmiş Milletler'in güvenli bölge ilan edilen 6 bölge arasında Srebrenitsa da bulunmaktaydı.
Title
Müslümanların elindeki silahlar BM Barış Gücü tarafından koruma gerekçesiyle toplanmıştı.
Title
Sırp askerler Bosna Müslümanları ve Bosna Hırvatlarını yollarda, dağlarda öldürdüler.
Title
Savaştan önce nüfüsu 24 bin civarı olan kentin nüfusu diğer bölgelerden gelen mülteci göçleriyle 60 bin civarına gelmişti. Artık Srebrenitsa 'açlık' ve 'hastalıklar' ile mücadele eden bir 'toplama kampı'na dönüşmüştü.
Title
Sırp askerler cesetlerin kimlikleri tespit edilmesin diye cesetleri parçalayarak sayıları 64'ü bulan toplu mezarlara gömdüler.
Title
10 bin kişiyi esir alan Sırp ordusu Mladiç'in emriyle esirleri öldürmeye başladı. 5 gün süren katliamda 8 bin 372 kişi öldürüldü.
Title
Sırp saldırısı nedeniyle Srebrenitsa kenti harabeye döndü.
Title
Savaşın izleri hala kent sokaklarında görülebiliyor.
Title
Srebrenitsa Katliamı'nın üzerinden 22 yıl geçmesine rağmen hala toplu mezarlar bulunmaya devam ediyor.
Title
Hollanda'nın soykırım lekesi: Srebrenitsa
Hollanda'nın soykırım lekesi: Srebrenitsa
Srebrenitsa Katliamı, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da gerçekleşmiş en büyük toplu katliam ve Avrupa'daki hukuksal olarak belgelenmiş ilk soykırımdır. 1995 yılının Temmuz ayında en az 8 bin 372 Boşnak Müslüman, Bosna-Hersek'in Srebrenitsa kentinde Ratko Mladkiç komutasındaki Sırp ordusu tarafından katledildi. Birleşmiş Milletler'in güvenli bölge ilan ettiği Srebrenitsa'da bulunan 400 silahlı Hollanda barış gücü askeri, "can güvenliği garantisi" ile Boşnakların silahlarını toplayarak Sırp ordusunun katliam yapmasına göz yummakla suçlandı.

Hollanda Boşnakları Sırplara teslim etti!

Srebrenitsa'nın 11 Temmuz 1995'te Sırp birlikleri tarafından işgal edilmesinin ardından BM bünyesindeki Hollandalı askerlere sığınan sivil Boşnaklar, Sırplara teslim edildi. Hollandalı Komutan Thom Karremans, Srebrenitsa şehrini ve kendisine sığınan 25 bin sivili Sırp ordusuna teslim ederek katliama zemin hazırladı.

Sırp askerler Bosna Müslümanları ve Bosna Hırvatlarını yollarda, dağlarda öldürdüler. 10 bin kişiyi esir alan Sırp ordusu Mladiç'in emriyle esirleri öldürmeye başladı. 5 gün süren katliamda 8 bin 372 kişi öldürüldü.

Hollanda da suçlu

Birleşmiş Milletler'in güvenli bölge ilan ettiği Srebrenitsa'da bulunan 400 silahlı Hollanda barış gücü askeri, "can güvenliği garantisi" ile Boşnakların silahlarını toplayarak Sırp ordusunun katliam yapmasına göz yummakla suçlandı.

Srebrenitsa'nın isimsiz kurbanları toplu mezarlarda...

Sırp askerler cesetlerin kimlikleri tespit edilmesin diye cesetleri parçalayarak sayıları 64'ü bulan toplu mezarlara gömdüler. Sırp saldırısı nedeniyle Srebrenitsa kenti harabeye döndü. Savaşın izlerini kentin sokaklarında görmek mümkün.

REKLAM
  • Kadın ve çocukların Boşnak askerlerin kontrolündeki bölgeye ulaşmasına izin veren Sırplar, 8 binden fazla Boşnak erkeği ormanlık alanlarda, fabrikalarda ve depolarda katletmiş ve kurbanları toplu mezarlara gömmüştü.

Savaşın ardından kayıpları bulmak için başlatılan çalışmalarda, toplu mezarlarda cesetlerine ulaşılan kurbanlar, kimlik tespitinin ardından her yıl 11 Temmuz'da Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenen törenle toprağa veriliyor.

  • Potoçari Anıt Mezarlığı'nda toplam 6 bin 504 kurbanın mezarı bulunuyor.

Bosna’da üç buçuk yıl devam eden savaşta ise 312.000 kişi hayatını kaybetti, 2 milyon kişi evini terk etmek zorunda kaldı. 27.734 kişi resmî kayıtlara kayıp olarak geçti. Toplu Mezarları Araştırma Enstitüsü’nün 18 yıldır sürdürdüğü çalışmalarda 20.000 kayıbın cesedine ulaşıldı, bunlardan yaklaşık 18.000’inin kimliği belirlendi.

Bosna kasapları hala yargılanıyor

Sırp komutan Ratko Mladic'in Lahey'deki ICTY'de yargılanması devam ederken, aynı mahkeme geçen yıl Bosnalı Sırpların o dönemdeki lideri Radovan Karadzic hakkında aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu 10 ayrı suçtan 40 yıl hapis cezası verdi.

  • Mahkeme, Srebrenitsa'daki soykırım nedeniyle Karadzic'in yanı sıra 2001 yılında eski Sırp general Radislav Krstic'i 35 yıl, 2005 yılında Vidoje Blagojevic'i 15 yıl, 2010 yılında Vujadin Popovic ve Ljubisa Beara'yı müebbet, Drago Nikolic'i 35 yıl, Ljubomir Borovcanin'i 17 yıl, Vinko Pandurevic'i 13 yıl, Radivoje Miletic'i 19 yıl, Milan Gvero 5 yıl hapse mahkum etti.

Bosna Hersek Mahkemesine devredilen bir davada ise 13 Temmuz 1995 tarihinde bine yakın Boşnak sivilin öldürülmesiyle suçlanan Milorad Trbic, 2009 yılında açıklanan kararla 30 yıl hapse mahkum edildi. Eski Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Milosevic de hakkındaki iddianamede Srebrenitsa'daki soykırımla suçlanmış ancak ICTY'de yargılanması devam ettiği sırada tutuklu bulunduğu cezaevinde yaşamını yitirmişti.

Hollanda'da devam eden dava

Soykırım kurbanlarının yakınları tarafından 2007 yılında Hollanda'da açılan davada, Lahey Bölge Mahkemesi, Srebrenitsa'nın işgali sırasında BM bünyesinde görev yapan Hollandalı askerlere sığınan 300 Boşnak sivilin Sırp askerlerine teslim edilmesinden dolayı Hollanda'yı suçlu buldu. Mahkeme 2014 yılında aldığı kararında, "Hollandalı tabur, Sırplara teslim edilen 300 kişinin öldürüleceğini öngörmesi gerekirdi." ifadesine yer verdi.

REKLAM

Srebrenitsa'da öldürülen 33 kurban bugün toprağa verilecek
DÜNYA
Srebrenitsa'da öldürülen 33 kurban bugün toprağa verilecek

Cumhurbaşkanı Erdoğan soykırım kurbanları anma törenine katıldı
DÜNYA
Cumhurbaşkanı Erdoğan soykırım kurbanları anma törenine katıldı

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Srebrenitsa soykırımı tarih boyunca asla unutulmayacak
GÜNDEM
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Srebrenitsa soykırımı tarih boyunca asla unutulmayacak

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.