Kadın sorunu bir insanlık sorunu

8 Mart Dünya Kadınlar Günü Türkiye'de çeşitli etkinliklerle kutlandı. Kadınların ekonomik, sosyal ve hukuki alanda yaşadığı sıkıntılar nedeniyle bu yıl da Kadınlar Günü buruk bir şekilde kutlandı. Bu toplumun önemli bir kesimini oluşturan başörtülü kadınlar ise sadece başörtülü oldukları için kat be kat daha buruk geçirdiler 8 Mart'ı. Arkadaşımız Abdullah Muradoğlu, 'Dünya Kadınlar Günü' münasebetiyle Mazlum-Der Kadın Hakları Komitesi'nin yaptığı bir açıklamayı merkeze alarak kadın sorunlarını değerlendiriyor.

ABDULLAH MURADOĞLU

Başörtülü kadınların çığlıkları nedense kadın hakları savunucularının çok az bir kısmı tarafından duyulabiliyor. Kartel medyası ise başörtülü kadınları her zaman olduğu gibi 8 Mart'ta da es geçti. Başörtülü kadınlar bu ülkenin 'sessiz çoğunluğu' arasındalar. Sessiz çoğunluk içinde yer almaları, gerçekte, kendi sorunlarını aktaracak, duyuracak etkili medya organlarının desteğine sahip olmamalarından kaynaklanıyor.

Ünlü Alman İletişim Profesörü Elisabeth Noelle-Neumann, "Kamuoyu: Suskunluk Sarmalının Keşfi" isimli kitabında, medyanın desteğine sahip olmadığını hisseden çoğunluğun sessiz çoğunluğa dönüştüğünü vurguluyor. Neumann'ın tespiti Türkiye'de başörtülü kadınların dramını da özetliyor.

İnsan hakları alanında mücadele veren sivil toplum kuruluşlarından Mazlum-Der Genel Merkezi Kadın Hakları Komitesi'nin Dünya Kadınlar Günü münasebetiyle yayınladığı kadın hakları mücadelesinin anlamı ve sorunları başlıklı bir bildiride önemli tespitler yer alıyor.

"Kadınlar için mücadele etmek; insan hakları için, tüm insanlık için mücadele etmek demektir" cümlesiyle başlayan bildiride 8 Mart'ın kadınların çeşitli alanlarda maruz kaldıkları insan hakları ihlallerine son vermek için bir fırsat olması temenni ediliyor.

Bildiride kadın haklarının bir insan hakkı olduğu, kadın sorununun insan haklarına ilişkin genel sorunlarndan yalıtılmış bir biiçimde ele alınmayacağı vurgulanıyor.

Ancak bu yaklaşımın kadınların spesisifik sorunlarını, maruz bırakıldıkları farklı baskı ve ihlal biçimlerini ve dolayısıyla genel insan hakları mücadelesi içinde ayrı bir mücadele alanını zorunluğunun yadsınmaması gerektiği ifade ediliyor. Dünya kadınlarının sivil ve siyasi haklar bakımından olduğu kadar, ekonomik ve sosyal haklar açısından da ciddi sıkıntılar yaşadıkları belirtilirken, hukuk hakları bakımından ciddi engellerin olmadığı ülkelerde de kadınların ayrımcılık, cinsel taciz ve çeşitli şiddet biçimlerine maruz bırakıldıkları vurgulanıyor.

Modern çağda kadınların bir endüstriyel meta aracı haline getirildiğine değinilen açıklamada, "Kadının tarihi, onun insan yüzünün silinerek, araçsal bir değer haline getirildiği; eski esir tezgahlarından, çağdaş ucuz emeğe, modern podyumlara, reklam ajanslarına uzanan bir istismarın tarihidir" ifadesine yer veriliyor.

Bildiride Türkiye'de kadınların ekonomik, siyasal, kültürel alanlarda çok boyutlu hak ihlallerinin nesnesi oldukları belirtiliyor. Buna göre sivil toplumdan gelen baskıların yanında siyasal sorunlardan kaynaklanan çatışmaların ürettiği şiddetin mağdurlarının büyük bir çoğunluğu da kadınlar. Güneydoğu'da yaşanan sorunların görünmeyen yüzünü de yine kadınlar oluşturuyor. Bildiride çatışmalarda hayatını kaybeden asker, polis, siviller ve militanların anaları ve eşlerinin yaşadıkları dramlara dikkat çekiliyor.

Bildiride sessiz çoğunluğun nesnesi olan başörtülü kadınların din özgürlüğü alanında mağdur oldukları ifade ediliyor: "Türkiye'de kadın olmak, kamusal alanda, değerleriyle birlikte varolabilmek için, uzun ve bitmek bilmeyen bir mücadeleyi göze almak demektir.

Okula alınmamak, dersten atılmak, ikna odalarında inançları ile geleceği arasında tercih yapmaya zorlanmak, horlanmak ve aşağılanmak demektir. Binbir güçlükle mezun olduktan sonra ise çalışamamak, cezalandırılmak, işten atılmak ve evde oturup kocasının eline bakmaya zorlanmak demektir. Bu insanlık suçunun savunucuları veya icracılarının bir bölümünün yine kadın olması ise, sorunun en trajik boyutudur."

Mazlum-Der Kadın Hakları Komitesi'ne göre kadın soruinu bütün bunlardan daha geniş ve çok boyutlu bir sorundur. Nihai çözüm ise sorunun kaynağını unutmadan, bir yandan bu sorun alanlarındaki kadınlar için mücadele ederken, diğer yandan da mevcut siyasal sistemi, insan haklarına dayalı bir çizgiye çekmeye çalışmak olmalıdır.

Bildiride kadın hakları savunucularına da önemli eleştiriler getiriliyor. Bir takım kuruluşların kadın sorununu ideolojik ve politik bir çerçevede ele aldıkları belirtilerek, sekter ve parçası bir çizgiye savruldukları vurgulanıyor. Bu tür kuruluşların kadının kurtuluşunu kendi tasarımlarındaki ideal kadın modeline esas alarak biçimlendirdikleri ifade edilerek, kadını bu tür yaklaşımlarla siyasal bir projenin aracı haline getirilmek istenildiğine dikkat çekiliyor. Mazlum-Der'e göre kadın sorunu genel bir özgürleştirme perpektifiyle ele alınmalıdır.

Mazlum-Der bu tür çevrelerin müslüman kadınlara, tesettürü benimseyen kadınlara bakış açısını da sorguluyor. Tesettürü kadının özgürleşmesi önünde engel olarak lanse edilmeye çalışıldığı ifade edilerek, bu yaklaşıma sahip olanların kendi felsefi görüşlerini, özgürlük anlayışlarını siyasasl özgürlükle karıştırdıkları, dahası bu görüşün propagandasını yapmak yerine bunu dayatmaya kalkıştıkları belirtiliyor.

Olması gereken ise, "İnsan hakları çerçevesinde, sivil ve siyasal haklar kategorisini, ayrımsız bir biçimde ve bütün kadınlar için tanımak, özgürlüğü herkes için savunmak ve onun içeriğini belirlemeyi kadınların kendi tercihlerin bırakmaktır" cümlesiyle ifade ediliyor.

Bildiride Türkiye'deki kadınların siyasal nitelik taşımayan hak ihlallerine de maruz kaldıkları belirtiliyor ve bunların başında aile içi şiddet, sokakta ve işyerinde cinsel tacizin geldiği vurgulanıyor.

Türkiye'de kadına bakış açısındaki sakatlıkların toplumsal ve kültürel değerlerden de kuvvet aldığına atıfta bulunulurak bu değerlerin değiştirilmesi gerektiği belirtiliyor. Kadının sosyalleşmesine engel teşkil ettiği belirtilen toplumsal yapı ve kültürün kadına dayağı onayladığı da ifade ediliyor.

Özünden uzaklaştırılmış, erkek merkezli yaklaşım biçimleriyle anlaşılmaya çalışılmış ve gelenekle karıştırılmış bir din anlayışının da kadın hakkındaki olumsuz durumun sürmesine katkıda bulunduğu vurgulanıyor.

Mazlum-Der Kadın Hakları Komitesi kadın sorunlarını aşabilmek için, tüm kadınların ve kadın örgütlerinin, tek tipçilikten kurtulması gerektiğini düşünüyor ve bir çağrıda bulunuyor: Sadece kendi yaşadığımız sorunları değil, tüm kadınların sorunlarını görmeye ve bunları çözebilmek ve tüm kadınlarımızı özgürleşitirebilmek için, birlikte daha etkin bir kadın hakları mücadelesi vermeye çağırıyoruz.