Newroz bimbarek be*

Orta Doğuda, özellikle Kürt coğrafyasından orta asyaya kadar uzanan geniş bölgede newroz bir bayram olarak kutlanır. Baharın müjdecisidir. Kelime olarak da Kürtçe ve Farsçada yeni gün demektir. Baharın ilk günü. Özellikle Kürt coğrafyasında çok çetin geçen ve dört beş ay, yer yer altı ay süren kışın artık sona erdiğini, baharın geldiğini ilan edişi itibariyle çok anlamlı ve belirgin bir vakıadır. Yani bugün vesilesiyle sergilenen coşkunun doğal ve gerçek bir zemini vardır. Orta Doğuda örneklerini çokça gördüğümüz ve diktatörlerin hevesleri doğrultusunda tayin edilen düzmece bayram ve anmalara benzemez. Diktatörlerin yıldızlarının sönmesiyle birlikte bayramları da nisyana gömülür nitekim. Ama Newroz gücünü doğadan alır. Doğaldır. Mevsimlerin pek de belirgin olmayan çizgilerle birbirinden ayrıldığı ülkenin batısı ve sahil kesimleri açısından bu coşkuyu anlamak biraz zordur bu yüzden. Bazı kesimler siyasal baharları da pek sevmezler ya! Newrozun gelişini bir bayram coşkusuyla kutlamak için herhalde Van''ın Bahçesaray (Mikis) ilçesinde bir kış geçirmek gerekir.

Çocukluğumda büyüklerimiz tıpkı Ramazan ve Kurban bayramlarında olduğu gibi bir gün önceden Newroz için hazırlık yaparlardı. Mesela bir kazan dolusu buğday kaynatılır, sabah erkenden damın üstüne konur ve gelip geçenler avuçlayarak yerlerdi. Bir kısmı da kuşlar için etrafa saçılırdı. Biz çocuklar uzunca bir ipin ucuna bir torbacık bağlar ve onu toprak damlı evlerin bacasından aşağıya sarkıtırdık. Hane halkı kimin sarkıttığını görmeden şeker, mirtoxe (Van yöresine özgü bir helva), hatta para koyarak bizi sevindirirlerdi. Büyükler birbirlerinin Newrozu''nu kutlar ve ''Newroz bimbarek (mubarek) be!'' derlerdi.

Sonra modern bir düşünce olarak Kürt milliyetçiliği etkin olmaya başladı. Bununla birlikte newroz da bambaşka bir anlam kazandı. Bu, milliyetçiliğin geleneği amacı doğrultusunda kullanma gücünün bir göstergesiydi. Zaten bir düşüncenin, dinin, ideolojinin gücü retoriğinin etkinliğinden ziyade eşyaya, tarihe, geleneklere, kısacası insanlığın müktesebatına kattığı anlam, verdiği ruh ve kazandırdığı işlevsellikle ölçülür. Sanırım Biz Müslümanlar retorik üzerinde yoğunlaşacağımıza, geleneğin verilerini bugünün koşullarında nasıl anlamlı ve işlevsel kılabiliriz hususuna yoğunlaşsaydık kaderlerin tayin edildiği meydanda neden yer almıyoruz diye bugün dövünmezdik diye düşünüyorum. Ama ulu hocalarımız ''İslam''da yoktur''lara o kadar odaklandılar ki ''var''ları yad ellere kaptırmanın acısını bile hissedemiyoruz. Hala düşünüyorum, acaba yoksul köylülerin dayanışma adına kaynattıkları buğday kazanları geleneğinden bir sosyal dayanışma modelini neden üretemedik diye.

Sonra şöyle diyorum: ''Newroz Mecusi geleneğidir'' reddiyeciliğinden işin bu tarafını düşünemedik ki…

Artık damların üzerine Kürtçede ''danî'' dediğimiz kaynatılmış buğday kazanları konulmuyor. Onun yerine köylerin, şehirlerin meydanlarında büyükçe ateşler yakılıyor. Köylerde bacalardan hediye torbacıkları da sarkıtılmıyor. Onların yerine de sloganlar atılıyor, en ateşli cinsinden. Herhalde öfke, torbacığın içine konulmuş bir akide şekerinden daha tatlı geliyor. Damlara kaynatılmış buğday kazanları koymak ilkelliğine, köylülüğüne cesaret edecek biri de bulunmaz herhalde. Zaten kimse de ''Newroz bimbarek be!'' demiyor. Newroz pîroz be! Asri zamanlara uygun bir temenni cümlesidir. Ve daha sekülerdir. Bu yüzden havasından geçilmiyor. Geleneksel newroz ise bir yerlerde boynunu bükmüş gelişmeleri seyrediyordu adeta. Onun kavgayla, ateşle, ölümle işi olmazdı. Mecalsizdi, bitkindi, çaresizdi evet ama ölüme teslim olmazdı. Yeniden dirilişin, tabiatla insanın coşkulu buluşmasının adı olma özelliğini hala koruyordu. Modern bir düşünce akımı olarak milliyetçiliğin doğal bahardan devşirdiği siyasal kışın bir gün sona ereceğini bekliyordu.

Bu sene, siyasal kışın çetinliğinden olsa gerek kimsenin beklemediği bir şey oldu, Newroz zamanı bizim köyün deresinin kenarındaki karların yamaçlara doğru basamak basamak erimeye başlamasına benzer bir gelişme oldu (Çözüm sürecine de tevekkeli ''merdiven'' adını vermiyorlar). Geleneksel newrozun anlamına uygun düşecek şekilde Hükümet çözüm sürecini başlattı. İmralı adasında tutuklu bulunan PKK lideri Abdullah Öcalan olumlu mesajlar vermeye başladı. Çatışmasızlık, sonra sınırların gerisine çekilme ve sonra barış umudu belirdi. Hem de bugüne kadar tanık olmadığımız kadar yakın bir umut olarak. Torbacığıma bir akide şekeri konmuş kadar mutlu oldum. Sakın bunun küçük bir mutluluk olduğunu sanmayın. Bir torunun dünyaya gelmesi kadar, annesinin orta parmağına tutunmuş minnacık bebeğin masum mutluluğu kadar, bir kanın durması kadar, bir kardeşliğin yeniden tesis edilmesi kadar, Tendurek dağından kopan çığın altından canlı çıkmak kadar, kısacası altı aylık kara kışın ardından bir baharın gelmesi kadar büyük bir mutluluktur bu.

Otuz senedir ülkenin dağlarında berfin çiçekleri daha uç verir vermez al kanlara boyanırdı. Gencecik bedenler kara toprağın bağrına düşerken kardeş kurşunuyla ölmenin kahrını miras bırakırdı berrak suların akışına. Hele o kuşkucu bakış yok mu o kahredici bakış! Birbirini kaç kere ölümden kurtardıklarını tarihin bile sayamadığı Türklerin ve Kürtlerin ''acaba''larla yüklü bakışları… Zaman, tarihin en anlamsız, en kahredici kapışmasını kaydetmek üzereydi ki bu umut doğdu. Ve doğa gücünü bir kez daha gösterdi. Siyasal kışın da bir sonu vardı. Berfinler umut olup yeşermişlerdi demek ki.

BDP Genel Başkanı Selahattin Demirtaş ve beraberindeki heyetin İmralı''dan getirdiği mesaj öncesinde toplumun bütün kesimlerinin cesaretlendirici tutumu, hükümetin yürekli ve kararlı yaklaşımı bu umudu güçlendirdi

Newroz günü Diyarbekir''de sürecin en önemli çağrısı yapıldı. Bu, barışa gidecek en coşkun adımdır ve Newroz''un geleneksel anlamına uygun bir yeni günün müjdecisidir.

Artık gönül rahatlığıyla ''Newroz Bimbarek be!'' diyebilirim.