İngilizler bile 90 yıl önce "Ermeni Nürnbergi" kuramamışlardı!

Ermenistan Devlet Başkanı Serj Sarkisyan''ın geçen Suriye''de yaptığı bir konuşmada, soykırım iddialarını dile getirerek “Bizim Nürnberg''imiz ne zaman ve nerede kurulacak” demişti.

Gelin önce şu “Nürnberg Mahkemeleri”ne bir bakalım sevgili okurlar.

İkinci Dünya Savaşı''nda Almanya kaybedince müttefik devletler Nazi liderlerini savaş ve Yahudi soykırımı suçlarından yargılamak için Nürnberg''te bir mahkeme kurdular.

Mahkemelerde müttefik devletlerden İngiliz, Fransız, Rus ve Amerikan yargıçları görev yaptılar.

Detaylarına girmeyeceğim ama sıcağı sıcağına gerçekleşen bir yargılama gerçekleşti.

Şimdi esas konuya gireceğim..

1915''de Osmanlı devletinin Ermeni soykırımı gerçekleştirildiği iddiaları büyük ölçüde İngiltere tarafından dile getirildi.

Bu iddialar 1916''da İngiliz Hükümeti tarafından Birinci Dünya Savaşı sürerken tamamen propaganda maksadıyla hazırlatılan meşhur “Mavi Kitap”ta da yer almıştı.

İngilizler savaş sırasında ortaya atılan iddialarla ilgisi olan kişileri sorumlu tutatacaklarını da vaat etmişlerdi.

Sarkisyan''ın “Bizim Nürnberg ne zaman kurulacak” şeklinde konuşmasına gelince sevgili okurlar, bu sözler boş sözlerdir.

Aradan 95 yıl geçtikten sonra “Ermeni Nürnbergi”ini gündeme getirmenin “sözde soykırım endüstrisi”ni beslemekten başka bir amaca hizmet etmeyeceği ortada.

Madem ortada bir soykırım gerçekleşmişse, bu iddiaları ortaya atan Ermeni yanlısı müttefik devletler neden uluslararası bir mahkeme kurmamışlar?

Madem Avam Kamarası''nın bazı üyeleri 24 Nisan''ı resmi olarak kutlamak için bir girişim başlatmışlar, ilk önce Birinci Dünya Savaşı''nın galiplerinden olan İngiltere''nin neden böyle bir mahkeme kuramadığını sorgulamalılar.

Aynı soru diğer müttefik devletlerden Fransa ve İtalya için de geçerli tabiki.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Doğu Anadolu''da ve Kafkaslar''daki Rus ordusunda dört Ermeni lejyonu vardı.

Doğu Anadolu''da müslüman halka karşı katliamlar düzenleyen Ermeni çeteleri de hem Ruslardan, hem de Rus ordusu içindeki bu lejyonlardan büyük destek görmüştü.

Fransızlar da Birinci Dünya Savaşının akabinde Anadolu''ya girdiklerinde yanlarında Fransız üniforması giymiş binlerce Ermeniyi getirmişlerdi.

Anadolu ve Suriye''deki Ermenilerin önemli bir kısmı da müttefik devletlere ait gemilerle Fransa''ya götürülmüşlerdi.

Şunu söylemek istiyorum, gerek müttefik devletler ve gerekse Amerika soykırım iddialarının tam göbeğindeydiler.

Ellerinde her türlü bilgi ve belge mevcuttu.

Ama bu bilgi ve belgelerin Osmanlı devletini ve “İttihat ve Terakki Cemiyeti” yöneticilerini Ermeni kırımından yargılayıp mahkum edecek nitelikte oldukları şüpheliydi.

Yani, müttefik devletler galip durumdayken, Osmanlı ordusu büyük ölçüde terhis edilmişken, Anadolu''nun kimi bölgeleri işgal edilmişken, İstanbul''da güdümlü bir hükümet kurulması yetmezmiş gibi bir de İstanbul işgal edilmişken bir Ermeni Nürnberg''inin neden sözkonusu olamadığı irdelenmelidir.

Serj Sarkisyan tarih bilmiyor olabilir ama İngilizler Ermeni kırımından sorumlu olanları yargılamak için çeşitli bölgelerde askeri mahkemeler kurmuşlardı ve yanı sıra müttefiklerarası bir mahkeme için girişimler başlatmışlardı.

Peki sonuç ne oldu derseniz, tam bir fiyaskodur.

Ne Fransa ve ne de İtalya, müttefiklerarası bir mahkeme kurmak konusunda İngilizlerle işbirliği yapmadılar.

Ermeni karşıtı olmayan bu iki devlet, başta Ermeniler olmak üzere Anadolu''da hıristiyanların kırıldığına dair iddiaları demek ki abartılı bulmuşlar..

İngiliz işbirlikçisi İstanbul hükümetinin girişimleri sonucunda Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey ve Urfa Mutasarrıfı Nusret Bey''in idamından öteye de gidilememişti.

Lord Curzon''un 5 Şubat 1919''da İstanbul''daki İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Sir Arthur Calthorpe''a gönderdiği bir yazıda gerek Türkiye''de, gerek Kafkasya''da Ermenilere ya da öteki ırklara karşı zorbalık ettikleri gerekçesiyle en yakın müttefik komutanlığına teslim edilmelerini istemişti.

Lord Curzon aynı yazıda Kafkasya''da, Irak''ta ve Suriye''de asker mahkemelerin kurulmakta olduğunu belirterek şöyle diyordu:

“Osmanlı İmparatorluğunun Müttefik işgali dışında kalan topraklarında yukarıdaki suçlardan sanık Türklere gelince, bunların Türk makamlarınca yargılanıp cezalandırılmasına İngiltere Hükümeti razı olamaz. O bakımdan, bu gibi suçluların, Malta tutsak kampına sürülmek, Müttefiklerin daha sonra verecekleri karara göre yargılanıp cezalandırılmak üzere, bize teslim edilmeleri için direnmeniz gerekir. Usul konusunda henüz bir karar alınmış değildir ama bu sorun Paris''te(barış konferansında) görüşülecektir.”

Gördüğünüz gibi sevgili okurlar İngilizlerin Osmanlı Meclisini dağıtıp, kimi vekillerin yanı sıra düzinelerce Osmanlı aydınını, subaylarını ve valilerini tutuklatarak Malta''ya götürmelerinin bir nedeni de bu kişileri Ermeni kırımına karıştıkları iddiasıyla yargılayp cezalandırmaktı.

İngilizler 1919 Ocak''ından itibaren cezalandırılmak üzere “kara listeler” hazırladılar.

İngiliz Yüksek Komiserliği bünyesinde bir “Ermeni-Rum Şubesi” kurulmuştu..

Başta “Ermeni Patrikhanesi” olmak üzere azınlık örgütleri bu kara listelerin hazırlanmasında rol oynadılar.

Bu yazımda geniş şekilde yararlandığım “Malta Sürgünleri” kitabında Bilal N. Şimşir, bu Ermeni-Rum şubesinin bir çeşit “İngiliz Gestaposu” gibi çalıştığını vurgular.

Bu şubede tutulan fişlerde yer alan bilgiler de İstanbuldaki “Ermeni Haberleri Bürosu”nun yanı sıra Türkiye dışındaki Ermenilerden toplanıyordu.

İlginç bir ayrıntıyı daha not etmek gerekiyor sevgili okurlar.

Tevfik Paşa''nın Sadrazam olduğu İstanbul Hükümeti 1919''un Şubat ayında savaş suçluları konusunda soruşturma yapmak üzere tarafsız ülkelerden ikişer yargıç istedi.

Tevfik Paşa''nın başvurduğu tarafsız ülkeler Danimarka, İsveç, İsviçre, Hollanda ve İspanya idi.

Peki Ermenilere kırım yapmakla suçlanan kişileri muhakkak yargılayıp cezalandıracağını net bir şekilde ifade eden İngilizler bu girişimi nasıl karşılamışlar?

Tabiki engellemeye çalıştılar.

Osmanlı Hükümetinin bu ülkelere gönderdiği telgraflara el koymak istediler ama sadece İsveç ve İsviçre''ye bu telgrafların geçilmesine engel olabildiler.

Yani, İngiltere Ermeni kırımı iddialarının tarafsız ülkeler tarafından incelenmesini göze alamadı.

İngiltere ve Fransa Osmanlı Hükümeti''nin başvurusunun Danimarka Hükümeti tarafından kabul edilmemesi için girişimlerde bile bulundular.

İspanyol Hükümeti de başvuruyu cevaplandırmadan önce İngiltere''ye danıştı. İngiliz Dışişleri İspanya''ya verdiği cevapta şu ibareler yer alıyordu:

“Türkiye''nin çağrısının kabul edilmesi, Barış Konferası''nda muhtemelen alınacak tedbirlerle çelişecek ve ciddi komplikasyonlar yaratabilecektir.”

Böylece tarafsız ülkelerden Türkiye''ye yargıç getirilmesi önlendiği gibi Tevfik Paşa Hüklümeti de düşürüldü, yerine İngiliz yanlısı Damat Ferit Paşa Sadrazam oldu.

Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey''in idamından sonra da başta eski Sadrazam Said Halim Paşa ve Ziya Gökalp olmak üzere kimi İttihatçılar da İstanbul''da kurulan sıkıyönetim mahkemesi tarafından yargılandılar.

Bu mahkemede Ermeni bir sorgu yargıcı da görev yapmıştı.

Eldeki bilgi ve belgelerle sanıkları cezalandırmanın mümkün olamayacağı anlaşılmıştır ve geriye tek bir yol kalmıştır.

Bu sanıkları Malta''ya götürerek orada yargılayıp cezalandırmak. İngilizler Malta''da uluslararası bir mahkeme kurmak istiyorlardı ama nedense Osmanlı Hükümeti''nin tarafsız ülkelerden yargıç getirilmesine engel olmuşlardı.

Bunun yerine “Müttefiklerarası Yüksek Divanı” kurulmalıydı.

Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi Fransızlar bu İngiliz planına katılmadılar.

Barış Konferansı''nda da bir karar alınamaz ve böylece bir müttefik mahkemesi kurulamaz. Buna rağmen İngilizler 28 Mayıs 1919 günü 78 kişiyi Malta''ya göndermişti bile.

Ne ki İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe, Londra''ya gönderdiği bir raporda şöyle der:

“Gerek bizim isteğimiz üzerine Türk hükümetince yapılan ilk tutuklamalar, gerek sanıkların bizim cezaevimizde tutulmaları, Malta ve Mondros sürgünleri aleyhinde delil gösterme ve savlar ileri sürme zorunluluğu hukuksal açından Yüksek Komiserliğe yüklenemez. Zaten sanıkların büyük çoğunluğu aleyhinde adli delil toplama olanağı bulunmadığı da açıktır.”

Malta sürgünlerinin Ermeni kırımından yargılanıp cezalandırılmaları mümkün görünmüyordu. Bu yüzden Malta sürgünleri artık “siyasi rehineler” olarak tutulacaklardı.

Oysa Malta''ya götürülen yüze yakın kişi -12 mebusun yanı sıra subaylar, valiler, kaymakamlar, mutasarrıflar, cezaevi müdürleri, savcılar, yargıçlar ve belediye başkanları- Ermeni kırımıyla suçlandırılmışlardı.

Ama ortada bu kişileri cezalandırabilecek ne bilgi vardı ne de bilgi.

Öyle ki İngiliz Yüksek Komiseri Sir . H. Rumbold, Lord Curzon''a gönderdiği bir yazıda Müttefik ya da tarafsız ülkelerin hiçbirinden bilgi istenmediğini belirtiyor ve özellikle Amerikan hükümetinin elinde bol miktarda belge bulunduğunu hatırlatarak bu belgelerden yararlanılması gerektiğini ifade ediyordu.

Rumbold, şimdiye kadar bilgi toplanmasında başlıca kanalın Ermeni Patrikhanesi olduğunu da itiraf ediyordu..

İngilizler gerek Anadolu ve gerekse Anadolu dışındaki Osmanlı topraklarında onbinlerce Ermeniyle ilişki kurmuşlardı, başta “Urfa Vilayet konağı” olmak üzere bazı arşivlere de el koymuşlardı ama nedense “Ermeni kırımı” iddialarını doğrulayacak doğru dürüst bilgi ve belgeye ulaşamamışlardı.

Londra, bu kez Amerika''ya başvurarak ellerindeki belgeleri göndermeleri ricasında bulunuyor.

Biraz önce Amerikalıların misyoner okulları aracılığıyla Ermenilerle yakın ilişki içinde olduklarını ve Osmanlı ile savaş yapmadıkları için çeşitli bölgelerde konsolosluklar bulundurduklarını belirtmiştim.

Bilal Şimşir''in deyimiyle üstelik Amerika Türkiyeli Ermenilerle doluydu. Toplanıp toplanıp Atlantık ötesine taşınmışlardı.

Ne ki Amerika''daki resmi kanallardan gelen mesajlar, eldeki belgelerin Malta''da Ermeni kırımıyla suçlanan kişileri yargılayacak nitelikte olmadığı şeklindeydi.

Çok sayıda belge varmış ama bu belgeler suça karışmış kişilerle ilgili olmayıp suçların işleniş şekliyle ilgiliymiş.

İngiltere''nin Washington Büyükelçiliği''nden Londra''ya gönderilen bir yazıda Amerikalıların Dışişleri Bakanlığı''nda muhafaza edilen Ermenilerle ilgili konsolos raporlarını incelemelerine izin verdikleri belirtiliyor, ancak bu raporlarda suç delili olabilecek hiçbir somut fiil gösterilemediği ifade ediliyordu.

Herhangi bir hukuk mahkemesi önünde kullanılabilecek türden belgeler olmadığını da özellikle belirtmişlerdi Amerikalılar.

Uzun lafın kısası İngiltere, ellerindeki her türlü güç ve yetkiye rağmen Malta tutsaklarını Ermeni kırımıyla ilgili olarak yargılayamamıştır.

Malta tutsakları daha sonra Ankara Hükümeti ile esir değişimiyle ilgili yapılan pazarlıklar sonucu serbest bırakılmışlardır.

Şimdi 95 yıl sonra “Bizim Nürnbergimiz ne zaman ve nerede kurulacak” demenin bir mantığı var mı?

Bu iş 1920''lerin başında hukuki olarak bitmiştir.

Ama iş, Anadolu''da ve Kafkaslarda Ermeni ve Müslüman ahalinin biribirine karşı gerçekleştirdiği kırımlar konusunda tarihle yüzleşmekse, elbette bu yüzleşme karşılıklı olarak gerçekleşmelidir.

Ermeni tehciri sırasında gerçekleşen kimi çetecilerin ve kimi yağmacıların insanlık dışı fiillerinden de bugünkü Türkiye suçlandırılamaz.

Bu kişilerin büyük kısmı zaten savaş sırasında yargılanıp cezalandırılmışlardır.

Durum budur.