TR
EN
AR
FR
RU
UR
NATO'nun genişleme planları ve yeni düzenleme
SON
günlerde uluslararası ilişkilerin en önemli gündem maddesi haline gelen NATO'nun genişlemesi ve Doğu Avrupa'ya yayılması konusu Türkiye'de maalesef yeterli bir şekilde tartışılmamıştır. ABD'nin yeni Dışişleri Bakanı Albright'ın Avrupa başkentlerine yaptığı gezi esnasında da müzakere edilen konuların başında yer alan bu mesele hem Avrupa-içi dengeler hem de Rusya'nın uluslararası ilişkilerdeki yeni konumunun belirlenmesi açısından büyük bir önem taşımaktadır. II. Dünya Savaşı sonrasında, Atlantik ekseninin lideri ABD ile Avrasya steplerinin kara gücü SSCB arasındaki iki kutuplu yapılanmanın Avrupa'yı bir demir perde ile ikiye bölmesinin ürünü olan NATO, bu kutbun karşı örgütü olan Varşova Paktı'nın dağılması ile birlikte ciddi bir varlık gerekçesi sıkıntısı çekmektedir. Körfez Savaşı ile ortaya atılan ve İslam dünyasını hedef gösteren yeşil tehdit teorisinin gerekli objektif zemine sahip olmamasının ortaya çıkması NATO'ya, bu çerçevede yeni bir misyon biçme çabasını önemli ölçüde başarısız kılmıştır.
Görünen o ki, NATO'nun Doğu Avrupa'yı da kapsayacak bir güvenlik örgütü haline dönüşmesi NATO'ya bu meşruiyyet bunalımını aşmasını sağlayacak bir yeni misyon sağlamaya yöneliktir. NATO'nun bu yeni misyonu Avrupa ve Atlantik'i bir bütün olarak kapsayacak Batı-içi bir askeri güç konsolidasyonu ve güvenlik alanı oluşturmayı hedef edinmektedir. Bu bir anlamda Batı-dışı eksenlere karşı Batı-içi bir güç temerküzü kurmayı tavsiye eden Huntington'm tezine yakın bir tablo ortaya çıkarmaktadır. Böylece bir açıdan Doğu ve Batı Roma İmparatorlukları'nın alanlarını kuşatan, bir başka açıdan ise Vestfalya ve Viyana Kongresi'nin düzenleme alanlarını içeren yeni bir Pax-Natoica oluşturma çabası söz konusudur. ABD, bu düzenleme ile Avrupa-dışı bir aktör olarak bu yeni güvenlik alanının denge-kurucu ve yönlendirici aktörü durumunu hukuki ve askeri bir çerçeveye oturtmaktadır.
Doğu Roma'nın günümüzdeki temsilcisi durumundaki Rusya'nın bu yeni düzenlemeye yönelik tepkisi ise Doğu Roma'nın hinterlandının Batı Roma içinde assimile edilmekte olduğunu farketmiş olmasındandır. Bundan sonraki ikinci hedef Doğu Roma'nın merkezi olan Rusya'nın da onurlu (!) bir işbirliği alanına çekilmesi olacaktır. Geçtiğimiz akşam CNN'de yapılan röportajda CNN muhabirinin muhalefetteki Rusya Komünist Partisi lideri Zyuganov'a yönelik olarak kendi askerinin maaşını ödemekte bile güçlük çeken Rusya'nın NATO ile çatışmaktansa işbirliği kurmaya yönelik akıcı bir tavır benimsemesinin daha doğru olduğu kanaatine dayalı sorusu aslında bu ikinci gündemin psikolojik arka planını yansıtmaktadır. Bu onur kırıcı soru karşısında Rus muhalefet liderinin devrim sonrasında iç savaş yaşayan Rusya'nın birkaç sene içinde kendisini toparlayarak bir süper güç haline gelmiş olduğunu vurgulaması da eski güçlü günlere özlem duyan tehdit içerikli tipik bir Rus tepkisini ortaya koymaktadır.
Rusya'nın bu tepkisine rağmen ABD-merkezli bu yeni düzenleme aslında Rusya'dan çok Batı Avrupa'yı kontrol altına alma çabasından kaynaklanmaktadır. Bu yeni düzenleme ile birlikte Batı Avrupa'daki ekonomik güç birikiminin güvenlik şemsiyesi Avrupa'yı tümüyle kuşatan NATO tarafından üstlenecektir. Bundan sonra ABD ile Almanya arasındaki Avrupa-eksenli mücadele AB ile NATO'nun Avrupa'yı kuşatma çabaları arasında cereyan edecek görünmektedir. Alman Markı ile NATO tanklarının doğuya yönelik ekonomik ve askeri harekatları arasındaki rekabet Alman ve Amerikan etki alanlarının Doğu Avrupa'daki şekillenişlerini de ortaya çıkaracaktır.
Türkiye'nin AB üyeliği ile NATO'nun yayılması arasında kurduğu ilişki de bu açıdan ilginç unsurlar barındırmaktadır. Türkiye'nin AB üyeliği konusundaki olumsuz tavrın sürmesi halinde NATO'nun genişlemesine vize uygulayacağı yönündeki imalar ABD üzerinden Avrupa'ya baskı kurmaya yöneliktir ki, konjunktürel olarak doğru bir taktiktir. Türkiye'nin bu yeni düzenleme içinde takınacağı tavır önümüzdeki dönemler için önemli ölçüde belirleyici olacaktır. Bunu da gelecek yazımızda ele alalım.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.