Kartepe zirvesinde Suriyeliler ve göç

Kartepe Zirvesi’ 2018’de Suriyeliler, mülteciler ve göç çok geniş boyutlarıyla tartışılıyor. Zirve, Cuma günü Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Yunanistan eski Başbakanı George Papandreu, AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Christian Berger, BM Türkiye Mukim Koordinatörü Irene V. Sollorano, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu’nun konuşmalarıyla başladı. Üç gün devam edecek.

Zirve akademisyenler, medyacılar, sivil toplum aktörleri, bürokratlar ve siyasetçiler gibi farklı kesimlerin katılımından oluşuyor. Bu açıdan da çok önemli. Çünkü hem araştırmacılar hem de uygulayıcılar beraber meseleyi anlamaya çalışıyor. Veriler sunuluyor, tartışmalar yapılıyor. Çalıştaylar, akademik paneller, vak’a tetkikleri… Uluslar arası zirve, 30 ülkeden 184 bilim adamının katılımıyla gerçekleşiyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi himayelerinden çeşitli üniversite ve ilgili kurumların destekleriyle yürüyor.

Göç ve mültecilik Suriyeliler başta olmak üzere, son yüzyıl Türkiye’sindeki tarihsel ve sosyolojik anlamı, değişmeleri, kadınların yeri, yerel yönetimlerin çalışmaları, çocuklar, göçmen hareketleri, Kilis, Antep, Urfa, Çorum, Sakarya, İstanbul gibi farklı illerdeki özel konumları gibi onlarca konu üzerinde duruluyor. Özellikle Suriyeliler başka bir önem taşıyor. Çünkü Suriyeliler şu an göç ve mülteciliğin en sıcak, en acı ve en kavurucu boyutunu oluşturuyor. Bundan dolayı da tartışma ve sunumlarda merkez konu haline geliyor.

Göçmenlik ve mültecilik dünyada bir toplum tarzı artık. Yeryüzünde 66 milyon civarında insan göçmen olarak yaşıyor. Belli bir ulus devlet kimliğiyle konumlanmıyorlar. Toplumsal akışkanlığın en büyük kitlesi. Sınırları, devletlerin ulus statülerini, toplumların stabil durumlarını alt üst ediyorlar. Çeşitli kamplar ile yeni şehirleri meydana getiriyorlar. Bu kamplarda artık belli bir eğitim, kültür, konut, komşuluk ilişkileri ve dayanışma biçimleri oluşuyor. Ulus devletleri ve yerleşik toplumun muhayyilesini harekete geçiriyor. Onları hem rahatsız ediyor hem de düşünmeye zorluyor. Çatışmalar ve entegrasyonlar alt başı gidiyor. Ulus devletler ve yerleşik statükolar meseleyi entegrasyon odaklı ele alıyor. Oysa artık bu yaklaşım miadını çoktan doldurdu. Hatta bu yaklaşım sömürgecilik dönemi bir teori. Göçmenlere hep uyumsuz, sorunlu ve suç üreten varlıklar olarak bakılıyor. Hatta bazı araştırmacılar Suriyelilerin gettolaşmasından bahsediyor. Oysa gettolaşma, Müslüman toplumların tarihsel bağlamında Müslim ve gayri Müslim ayırımında varlık gösterir. Suriyeliler gayri Müslim değil. O nedenle korkulacak bir gettolaşma olgusuyla da ortaya çıkmazlar. Batı toplumlarının modern zamanlarında ürettikleri gettolaşma bizim gibi toplumlarda pek rastlanmaz. Nitekim bu yaklaşımın Türkiye’nin milli toplum varlığından bihaber olan bir elitler üniversite çevresinden gelmesi de dikkat çekici.

Suriye ve mülteci sorunları elbette yok değil. Kadınlar, çocuklar ve işsiz insanlar savaş ve yoksulluk bölgelerinden geliyorlar. Aile parçalanması yaşıyorlar. Kocasını ve babasını kaybedenler var. Evini ve işini, bağını ve bahçesini geride bırakarak can havliyle kendisini Türkiye’nin güven ve huzuruna atan insanlar bunlar.

Türkiye’de Suriyeliler temelinde bir göçmen karşıtlığı yükseliyor. Büyük efsaneler dolaşıyor etrafta. Hepsine maaş verildiği, sınavsız üniversite ve liselere girdikleri, bedavadan geçindikleri ve suç tehdidi taşıdıkları…Büyük yalan bunlar! Özellikle toplumda yaşanan ekonomik dalgalanma ve daralmalarla beraber oluşan hoşnutsuzluk buna kanalize ediliyor. Oysa gerçekler çok farklı. Kartepe zirvesinde dinlediğimiz araştırma verileri ve yine Bakan Soylu’nun sunduğu somut veriler bunu açıkça gösteriyor. Bakan Soylu, açılış konuşmasında Türk halkı arasında suç oranı %2.5 iken Suriyeliler arasında bu oranın binde 8 olduğunu açıkladı. Dolayısıyla Suriyeliler katil, hırsız, tecavüzcü insanlar değil. Özellikle bir Suriyelinin tek başına yaptığı yanlış, Suriyeli diye başlayan ifadelerle bütün Suriyelilere mal ediliyor. Daha geçen gün bir profesör ve İyi Parti’nin önde gelen kurucularından biri Denizli’de Suriyelilerin tecavüzünden bahsederek yabancı düşmanlığı algısını üretmeye destek verdi. Dolayısıyla ciddi bir yabancı düşmanlığı ve Suriyelileri ötekileştirme algısı üretme çabası var. Cumhurbaşkanı Erdoğan son sözü söyledi: Suriyeliler muhacirlerimiz, onların yaralarını sarıyoruz, ülkeleri güvenli hale gelinceye kadar da bu devam edecek.

Kartepe Zirvesi 2018’de Türk bilim adamları, siyasetçileri, STK temsilcileri dünya bilim adamlarıyla göç ve mültecilik gibi bir insanlık meselesini üç gün boyunca ele alacaklar. Türkiye’den bir dünya meselesi üzerine düşünüyorlar. Zirvede çıkacak sonuçlar da bir bildirge ile altı dilde yayınlanarak bütün dünyanın katkısına sunulacak.