Salondaki son üç kişi ve Kubrick

SStanley Kubrick gerçekten garip bir adam ve garip bir sinemacıydı. Sanırım sinema perdesine bir şekilde kafayı takmış herkes, onun ardından buna benzer şeyler söyleyecektir.

Yıllar önce, kafasında hoş ve boş fantaziler gezdiren sıradan bir öğrenci olarak bir yüksek iletişim mektebinin sıralarında tükenip giderken karşılaşmıştım onunla.

Okul bünyesinde başlatılan bir sinema etkinliğinin ilk gösterisi, "dahi" olduğu söylenen bir yönetmenin "2001:Uzay Macerası" isimli filmine ayrılmıştı.

Sıkı bir bilim-kurgu filmi seyretmeyi uman meraklı ve gürültücü öğrencilerce ağzına kadar doldurulan salonun, film başladıktan bir süre sonra yavaş yavaş boşalmaya başladığını hatırlıyorum.

Öyle ki; perdede "The End" ibaresi belirdiğinde, o koca kalabalıktan geriye sadece üç kişi kalmıştı.

O son üç kişiden biriydim.

Sıkılmadığımı söyleyemem; ama sonuna kadar seyretmekte ısrar etmiştim yine de.

Sonradan Stanley Kubrick sinemasının, genel sinema anlayışı içinde aykırı bir yere konumlandığını ve esas olarak, sinema salonunu terketmemek ısrarını gösterebilen o son üç kişiye hitap ettiğini keşfettim.

Zor bir sinemaydı onun sineması; kitlesel tüketime açık filmler yapmıyor, sinema endüstrisinin genel ticari gelenekleriyle ters düşmek pahasına kendi çizgisinden ödün vermiyordu.

Ama buna rağmen Stanley Kubrick, her zaman isminden en çok söz edilen sinemacılardan biri oldu.

Salonda kalan son üç seyirciye hitap ediyor olsa da, yaşadığımız zamanın en önemli sinema ustalarından biri olduğu inkar götürmez.

Bana kalırsa; kişiliğinin ve sinemasının bütün zorluklarına rağmen yüzyılımızın isminden en çok söz edilen yönetmenlerinden biri olmasının nedeni, türü ne olursa olsun her zaman arı kovanına çomak sokan filmlere imza atmış olmasıdır.

Kubrick sinemasının, "Zafer Yolları", "Lolita", "Otomatik Portakal" gibi "sivri" örnekleri, pekçok ülkede yıllarca gösterim izni alamamış ve takibata uğramıştır.

Gösterildiği ülkelerde kıyametler kopmuş; toplumsal kurumların da katıldığı tartışmalar uzun süre gündemden düşmemiştir.

Kamerasını insan psikolojisinin ve toplumsal değerler sisteminin çatışma noktalarında dolaştırmaktan çekinmeyen Kubrick, her biri kendi türünün başyapıtı olan filmleriyle şöhretini hakeden bir kariyere sahipti.

Kubrick filmlerinden "Spartacus" köleleştiren sistemlere, "Lolita" yerleşik ahlak anlayışlarına, "2001: Uzay Macerası" insanoğlunun gelişme tarihindeki kör adımlara, "Full Metal Jacket" ve "Zafer Yolları" anlamsız savaş söylemlerine, "Otomatik Portakal" bencil tutkular ve şiddetin olağanlaşmasına, ciddi, derinlikli eleştiriler getirir.

Stanley Kubrick, benim hiçbir zaman zihinsel akrabalık bağı kurduğum yönetmenlerden biri olmadı; ama yine de, onun sinematografisini çok etkileyici bulduğumu söylemeliyim.

Sıcak olmasa da, kaygılı ve önemliydi.

Harvey Keitel''ın dayanamayıp çekimlerini terkettiği, Jennifer Jason Leigh''in yeteneği yetersiz görüldüğü için kadrodan çıkarıldığı, Tom Cruise ile Nicole Kidman''ın iki yıldır mahsur kaldığı ve konusu hakkında hala kimsenin dişe dokunur bilgiye sahip olmadığı son filmi "Eyes Wide Shut"ı izlemeyi sabırsızlıkla bekliyorum.

"2001: Uzay Macerası"nı izleyenler, 2001 yılını görmeden dünyayı terkeden "dahi yönetmen" Kubrick''in bundan pişmanlık duyacağını düşünmezler.

Onun iki yıl sonraya ilişkin karamsar kehanetlerini test etmek de, salondaki o ısrarlı son üç seyirciye düşüyor korkarım.

BİR KORSAN DUYURU: Pek kıymetli dostumuz Ahmet Demirhan (nam-ı diğer Entel Ahmet) kendisinden hiç beklemediğimiz bir cesaret performansı göstererek Delft Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi öğrencisi Ayda Dal ile nişanlanmış ve bizleri acaip şaşırtmıştır. Mezkur olay, 1.3.1999 tarihinde Hollanda''da aile arasında gerçekleşmiştir. Çiftin bu mutlu hadiselerini dost ve ahbaba duyurur; kendilerine (gerçek ve sanal bütün alemlerde) saadetler dileriz.