Bir şehrin yazarı ya da bir yazarın şehri

Bir insanın çocukluğunun ve ilk gençlik yıllarının geçtiği yerin, o insan üzerinde unutulmaz kalıcı anıları vardır. Bu çocukluk anılarının geçtiği yıllar, o kişinin daha sonraki hayatında zaman zaman mümkün olsa da yeniden dönme gereği duyacağı -ama asla dönemeyeceği- kaybedilmiş özlem dolu yıllardır. Sonraki hayatımızda tatlı-acı elde ettiğimiz bir takım deneyimler sonucunda yakalayamadığımız, elde edemediğimiz boşluklara uysa da uymasa da küçüklükte çekilmiş fotoğraf karelerini yerleştiririz. Çoğu zaman da bu fotoğraf karelerine yerleştirdiğimiz resimlere bakarak teselli buluruz. Çocukluk yıllarında elde edilen kazanımlar insanı ister istemez sürekli olarak etkiler, belki de yönlendirir. Küçükken yaşanılanlar, karşılaşılan olaylar çocukluk döneminden kalma levhada silinmeden durur. İşte bu yönden sözkonusu ettiğimiz etki sürekli ve kalıcıdır. Bu, gündelik anaforun içinde boyuna dönenip duran günümüz insanı için daha çok geçerlidir.

Çocuk yaşta elde edilen bu etki, şüphesiz bir sanatçının hayatında daha bariz ve daha dışa vurulmuş çizgiler halinde kendini gösterir ve eserlerine yansır. Olayın kendisi ile olayın geçtiği yer arasında doğrudan doğruya bir ilişki vardır. Bazen de mekân ön-plana çıkar. Çocuk zihni, sadece yalın bir şekilde olayın kendisini değil, olayın kendisi ile mekânı ve diğer unsurları da birlikte canlandırır.

Bütün bunlar Rasim Özdenören ve Maraş bağlamında akla gelen düşüncelerdir. Zira hayatının bir bölümü Maraş''ta geçmiş şair ve yazarlar arasında bu şehrin izlerini; bu şehrin insanlarını eserlerinde onun kadar taşıyan bir yazar daha yoktur. Bu, belki onun diğer hemşehrileri olan şair ve yazarlara oranla daha çok telifatta bulunmuş olmasıyla da izah edilebilir.

Rasim Özdenören''in hikâyelerinde ve biricik romanı olan Gül Yetiştiren Adam''da Maraş, ağırlıklı bir yer tutar. Hikâyelerindeki Maraş''ı sadece somut yer ve şahıs isimlerinden değil, kurgudan, olayın kendisinden, ruhundan da çıkarmak mümkündür. Bunu bir konuşmasında kendisi de dile getirir. Maraş ve Maraşlılar tümüyle hikâyelerinde tasvir edilir. Gül Yetiştiren Adam''da, Hastalar ve Işıklar''da öyle insanlar vardır ki, onlara ancak Maraş''ta tesadüf edilir. Televizyon filmi haline getirilen Çok Sesli Bir Ölüm ve Çözülme''nin çekiminin bu şehirde yapıldığını hatırlayalım.

Ancak her şehrin başına gelen son zamanlarda tabiî ki Maraş''ın da başına gelmiştir, ve şehir aslî özelliğinden çok şeyler kaybetmiştir ve kaybetmeye devam etmektedir. Rasim Özdenören bunu, Cahit Zarifoğlu''nun bir ölüm yıldönümünde kendisiyle de bağlantılı olarak yazdığı bir yazıda ifade eder: "Elimdeki kartpostalların hiçbirinde Cahit''in Maraş''ını yakalayamıyorum. Onun, Yaşamak''ın bir yerinde "Ya Roma yoksa!" diye evhama kapılmasına benzer bir evhama kapılmaktan kendimi zor koruyorum. Çarşılarında "Yasin okunan, tütsü tüten" bir kenti arıyorum bu düzenli görünmesi için özenilmiş fotoğraflarda. Ama görüp göreceğim sulara zamanın dert getirmiş olduğunu görmek olacak. Kartpostallara yansımış bu Maraş görüntüsünde bir ruh bulamadığımı söyleyeceğim. Çünkü: bu kartpostallarda Cahit''in şiirinde dile getirdiği camiler, bu camilerin avluları, bu avlulardaki havuzlar, bu havuzlardaki sular görünmüyor. Bunların yer almadığı kartpostallarda Maraş''ı Maraş yapan ruhu görmenin de imkânı kalmıyor."

Yedi İklim dergisi Şubat-Mart 1999 sayısını Rasim Özdenören''e ayırmış. Dergi bundan önce Cahit Zarifoğlu, Hasan Aycın, Nuri Pakdil, Sezai Karakoç, Orhan Okay üzerine de ağırlıklı sayılar ve özel sayılar çıkarmıştı. Rasim Özdenören sayısına yazarın dostları, yakınları, onu kitaplarından tanıyanlar, yakından takib edenler çalışma ve incelemeleriyle katkıda bulunmuşlar. Arif Ay''ın "Bir Portre" başlıklı Rasim Özdenören''in muhtasar biyografisinin bir bölümünü buraya alıyorum:

İlk ve ortayı Sütçü İmam''da okudu. Varlık Lisesi''ne devam etti. Büyük Doğu Üniversitesi''nden mezun oldu. Diriliş İslam Medeniyeti Enstitüsü''nde yüksek lisans, Edebiyat Ortadoğu ve Yeryüzü Enstitüsü''nde doktora yaptı. Mavera''da kürsü açtı, öğrencilerini mezun etmedi. Etnikle değil, etikle ilgilendi. Cümle mühendisi; yazılarına pusula koyarsanız, hep kıbleyi gösterdiğini görürsünüz. Şeksiz-şüphesiz Muhammedî insan ve yazar. Yüzüyle güler; gamını gamzeleriyle gizler. Kahvede oturmaz. Nicedir öğle sonları gittiği -Nuri Pakdil''in deyişiyle- Giyotin''de Cehennem''e onyedinci kattan bakar. Gazetelerdeki köşesini dergi gibi kullandı. Piyasa gündemine takılmadı. Kendi güncelini -insanlığın güncelini- gündemleştirdi. Türkiye ölçeğinde, insan idrakinde gerileme durur ve bugünden itibaren gelişme başlarsa, ancak yüzyıl sonra, yazdıkları zihinlerde karşılık bulur. Bu cümleye Necip Fazıl, Sezai Karakoç, Nuri Pakdil de dahil. Öncelikle de, yıllarca korkutula korkutula sindirilmiş insanımızı, bu sendromdan kurtarmak için bir yüzyıl da salt okşama rehabilitasyonu gerekmektedir.