Sıkılaştırmanın güven endekslerine etkileri

Malumlarınız üzere seçimin hemen ardından ekonomi yönetiminde ve Merkez Bankası Başkanlığı’nda değişiklikler yapıldı. Görev başı yapan yeni ekonomi yönetimi bütçe açığını gerekçe göstererek maliye politikasında sıkılaştırmaya giderken Merkez Bankası da enflasyonla mücadele kapsamında para politikasını sıkılaştırmaya başladı.

Elbette bütçe açığı kapatılmasın enflasyonla mücadele edilmesin gibi bir yaklaşımımız olamaz. Ancak bu kadar hızlı ve güçlü sıkılaştırma programının yan etkileri oluyor ve zaman içerisinde bazı verilere de yansıyor. O verilerden ilki bu hafta TÜİK tarafından açıklanan Tüketici Güven Endeksi.

TÜİK ve Merkez Bankası, tüketicilerin kişisel mali durumları ve genel ekonomiye ilişkin mevcut durum değerlendirmeleri ve gelecek dönem beklentileri ile yakın gelecekteki harcama ve tasarruf eğilimlerinin ölçülmesi amacıyla Aylık Tüketici Eğilim Anketi yapıyor. Verilen cevapların neticesinde ortaya Tüketici Güven Endeksi çıkıyor. Endeks 0 ile 200 arasında değer alıyor ve endeksin 100’den büyük olması tüketici güveninde iyimser duruma, 100’den küçük olması ise tüketici güveninde kötümser duruma işaret ediyor.

Endeks uzun süredir 100’ün altında ancak son 3 aydır belirgin bir şekilde düşüyor. Hatta Ağustos ayındaki düşüş oldukça yüksek. TÜİK verilerine göre Ağustos ayında Tüketici Güven Endeksi %15,1 oranında azalarak 68,0 puana düşmüş durumda. Endeksin alt kırılımlarındaki düşüşler de oldukça ciddi sinyaller veriyor. Örneğin “mevcut dönemde hanenin maddi durumu” ile ilgili endeks 64,5’ten 56,2’ye düşmüş. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisinde de belirgin bir düşüş var. Dahası gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisinde %23,2’lik bir düşüş var.

Sıkılaştırmanın etkisinin hissedildiği bir diğer önemli gösterge de Ekonomik Güven Endeksi. TÜİK, tüketici ve üreticilerin genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirmelerini, beklenti ve eğilimlerini özetlemek için bileşik bir endeks olan Ekonomik Güven Endeksi’ni derliyor. Son açıklanan veriye göre Ekonomik Güven Endeksi son 1 yılın en düşük seviyesine gerilemiş durumda. Endeks, Ağustos ayında %5,2 puan azalarak 94,1 seviyesine düşmüş. Bu endeks de tıpkı Tüketici Güven Endeksi gibi son 3 aydır düşüyor.

Söz konusu endeksin alt kırılımlarında da dikkat değer düşüşler var. Örneğin Reel Kesim Güven Endeksi’ndeki düşüşe benzer şekilde hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerindeki güven endeksleri de düşmeye devam ediyor.

Özetle ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası’nın sıkılaştırma adımlarının etkisi öncü göstergelere yansımaya başladı. Sıkılaştırmanın hızı, dozu ve içeriğine bakarak yakın dönemde bazı makro ekonomik göstergelere de yansımaya başlayacağını değerlendirebiliriz.