Çok kültürlü bir fotoğraf üstüne

Yaklaşık bir hafta önce Genç derginin sosyal medya hesaplarında çok kültürlü bir fotoğraf gördüm!

Derginin iki hesabında “Safları sıklaştıralım. Tatlı bir imamımız var.” şeklindeki ibareyle paylaşılan bir fotoğraf!

Sevimli mi sevimli bir çocuğun fotoğrafı!

Konu çocuk olunca fotoğraf ortamının çocukça olmasından daha doğal ne olabilir.

Çocuğun sağında bir sürü plastik lego; eklenebilir olduklarından mekânda hatırlı bir yer tutmuşlar. Beyaz takkeli çocuk, boyuna göre katlanarak küçültülmüş bir seccadede namaza durmuş. Ardında ise insan ya da insana benzeyen suretleriyle ve beş artı beş dizilişle saf tutmuş bir oyuncak ikon cemaati var.

Çocuğun imamlık yaptığı bu ikon cemaati, Marvel Universe’in (Marvel Sinematik Evreni’nin) Demir Adam, Kaptan Amerika, Thor, Yeşil Dev Adam, Örümcek Adam, Hawkeye, Vision, Ant Men, Star Lord, Doktor Strange, Kara Panter, Falcon, Kış Askeri, Savaş Makinesi, Batman… adlarıyla ürettiği insan-üstü kahramanların onundan oluşuyor.

Marvel’in ahşap suretli kahramanı Groot ile Gamora, Kızıl Cadı, Wasp, Kaptan Marvel, Scarlet Witch, Kara Dul, Wonder Woman… adlı kadın kahramanları fotoğrafta (yani cemaatte) yer almadıkları gibi Loki, Thanos, Ultron vd. kötü karakterli varlıklar da orada yer almıyorlar.

Buna göre çocuk imam, bulunduğu odayı oyuncaklı mescide dönüştürüp, belli ki hepsine hayran olduğu Marvel’in sinematik kahramanlarından bir cemaat oluşturarak, kendilerine imamlık da edebileceği oyuncak ikonlardan ultra bir Müslüman evreni kurmuş.

Şimdi bu fotoğraftan hareketle kültürel kabullerimize dair birkaç tespitte bulunacağım ama bu fotoğrafı aldığım sosyal medya hesabının sahibi Genç dergi ile ilgili olarak şunları peşinen ve vurgulu olarak söylemeliyim:

Genç dergi, Uluslararası GENÇ Derneği tarafından aylık olarak yayımlanıyor.

Genç Derneği’nin “Toplumun geçici gündemlerini aşarak heyecan ve muhabbetle fayda üreten; gündemini gençlik meselelerine, ulusal ve uluslararası projelere odaklayarak bu doğrultuda çalışmalarına devam eden bir hareket” olduğunu ve bir sivil toplum kuruluşu olarak “2009 yılından beri Afrika, Asya ve Balkanlar başta olmak üzere farklı bölgelerde gerçekleştirdiği gönüllülük projeleri ve faaliyetleriyle, 800 kadar üniversiteli gencin yurt dışı tecrübesi kazanmasına öncülük” ettiğini kendi web sayfasında verilen bilgiyle bildiğimiz gibi, çalışmalarının yakın takibimizde olması nedeniyle yakinen biliyoruz. Derneğin yönetim birimi ve çalışma takımı kalplerindeki nurun yüzlerine vurduğu, pırıl pırıl gençlerden oluşuyor. Hepsinin duacısıyız, çalışmalarında başarılar diliyoruz.

Bu samimi temennilerimizle korumaya aldığımız Genç derginin, matbu dergide yer alıp almadığını bilmediğimiz ama sosyal medya hesaplarından gördüğümüz söz konusu fotoğrafı eleştiri konusu, birilerini suçlama nesnesi, geçmiş kültüre mersiye… maksatlı olarak da almıyoruz.

Bilakis Ömer Hayyam’ın “Ne Gülüyorsun, Anlattığım Senin Hikayendir! sözünü, bir fotoğraf esasında hepimizin hikâyesi olması bakımından dikkatlere sunuyoruz.

Bu manada kimsenin kimseye yönelteceği bir kınama, eleştiri yok; ilgili her söz ortama –yani kendimize– yöneltilecektir.

Marvel sinematik evren kahramanları önce birey olarak filme çekildiler.

Örneğin Örümcek Adam’ın bir müzede maruz kaldığı kaza sonucunda elde ettiği insan-üstü (metafizik) güçler dizi film olarak çekildi. Her kahraman bu yolla eğlence kültürüne katıldıktan sonra, birkaçı bir araya getirilmek suretiyle Yenilmezler adlı seri filmlerle seyredenlerin insan-üstü güç hayali, tutkusu, özentisin zirveye taşındı.

Bireysel serüvenlerinde Amerika’nın bir ya da birkaç şehrini korumayı üstlenen kahramanlar, müşterek serüvenlerinde artık kâinatın koruyucusu katına yükseltildiler.

Tekil olarak uçak, denizaltı, roket… vb. araçları kullanma becerisine sahip iken, birleştirildiklerinde her biri en güçlü silahlara kendiliğinden dönüşüveren o kahramanlar, uyduları bile aşarak -sözüm ona- ötenin ötesine erişme kabiliyetine ulaştırıldılar.

Bu noktadan sona, geçmiş yıllarda tipik bir şaman (she-man) olarak konumlandırılan Rambo vb. hiç ihtiyaç kalmadı çünkü Marvel kahramanları hayal ve suret (ikon) planında tanrının yerine göz dikmeye, O’nun kanunlarını altüst edecek iktidarı ele geçirmeye ve böylece kâinatın kaderini bizzat kendileri belirlemeye başladılar. Öyle ki, geçmişteki cihan savaşlarının sömürgence katil Batılıları utandıran vahşi etkilerini bile tersine çevirecek bir kabiliyet kazandılar.

Biz ne yaptık?

Yaşadığımız kültürel travmayı meşrulaştırmamızın hikayesini buradan başlattık.

Devam edelim, hikâyemiz yarım kalmasın inşallah.