Aile yardımı ödeneğinin kimlere, hangi hallerde ve ne miktarda ödeneceği hususu 657 sayılı Kanunun 202. maddesinde yer almıştır. Sözkonusu madde eş için ödenecek olan ile çocuk için ödenecek olanın, ödenme şartlarını, ayrı ayrı belirlemiştir.
Köşemize soru yönelten bir okurumuz, kendisinin memur olarak çalıştığını, bugüne kadar eş için aile yardımı ödeneği aldığını, eşinin ise Mart 2007'de bir tekstil firmasında "çıraklık" statüsünde çalışmaya başladığını belirtmektedir.
Memur arkadaşımız eşine asgari ücretin altında olan 280,00.- YTL tutarında bir ödeme yapıldığını, sigortasının da öğrenci sigortası olduğunu belirtmektedir. Memurun çalıştığı kurum, "eğer eşi bu şekilde çalışmaya devam ederse", Nisan ayından itibaren eş için ödenen aile yardımı ödeneği miktarının kesileceğini bildirmiştir.
5/6/1986 tarih ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu 19/6/1986 tarih ve 19139 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Anılan Kanununun 9. maddesinde "aday çırak" olarak çalışacakların 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olması gerektiği belirtilmiş ancak 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanların, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabileceği hükme bağlanmıştır.
Kanunun 11 inci maddesinde ise "Aday çırak ve çırak; öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmezler." denilmektedir.
Diğer taraftan, "Çırakların ücret ve sosyal güvenliğine" ilişkin olarak 25. maddede "Aday çırak, çırak ve işletmelerde meslek eğitimi gören öğrencilere ödenecek ücret .. sözleşme ile tespit edilir. Ancak, işletmelerde meslek eğitimi gören öğrenci, aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin % 30'undan aşağı ücret ödenemez.." hükmü yer almaktadır.
Öte yandan, 657 sayılı Kanunun 202 maddesinde eş için ayrı, çocuk için ayrı aile yardımı ödeneği düzenlemesine yer verilmiştir. Maddeye göre, eş için aile yardımı ödeneği verilmesi eşin her ne şekilde olursa olsun;
1- Menfaat karşılığı çalışmaması,
2- Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almaması,
gerekmektedir.
657 sayılı Kanunun 206. maddesinde evlenen çocuklara, 25 yaşını dolduran çocuklara (25 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malullükleri resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilenler için süresiz olarak ödeneğin verilmesine devam olunur.), Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışan çocuklara (Öğrenim yapmakta iken tatil devresinde çalışanlar hariç) ve Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklara aile yardımı ödeneği verilmeyeceği belirtilmiştir.
Bu dört durum da incelendiğinde, öğrenci olunan dönemde, öğrenim maksadı ile kurum ve kuruluşlarında yapılan staj devreleri için verilen ücretin, 657 sayılı Kanunun 206. maddesi kapsamında yer almadığı açıktır. Zaten, staj olmadan diploma almak ve eğitimi tamamlamak da söz konusu değildir.
Bu bağlamda,
1- Eğitim, yol ve iaşe masraflarını temin maksadıyla çırağa verildiği anlaşılan ücretin, bir gelir olarak algılanması ve "menfaat karşılığı çalışma" olarak değerlendirilmesinin yanlış olduğunu düşünmekteyiz.
2- İlgilinin istisnalar dışındaki sağlık masraflarının, ilgili sosyal güvenlik kurumunca da karşılanmaması, bu görüşümüzü doğrulamaktadır.
3- İdarenin ilgili hakkında farklı bir işlem tesis etmesi halinde, yargı yoluna başvurulması halinde, kesin olmamakla birlikte, olumlu bir sonuç alınabileceğinizi düşünmekteyiz.
