İran’da, meydanlarda şiddetin artması, ABD ve İsrail tehditleri, olası ikinci saldırı gerilimini artırıyor. Şu âna kadar protestolarda biri polis 20 kişinin öldüğü, bin protestocunun tutuklandığı bildirildi. Batı ve İsrail medyası ise İran’da yönetimin “hayatta kalma moduna geçtiğini” iddia etti
İran’da bölge ülkeleriyle yaşanan uzun süreli gerilimler, uluslararası güçlerin ağır yaptırımları ve son yıllarda yaşanan kuraklıkla ekonominin felç olmasının halk tabanında yarattığı huzursuzluk yeni protestolarla gün yüzüne çıkıyor. 2019 yılından beri neredeyse her sene tekrar eden halk protestoları, bu kez giderek şiddet sarmalına doğru yöneliyor. Meydanlarda eli silahlı protestocular kameralara yansırken insan hakları kuruluşları, bir haftada biri polis 20’den fazla kişinin protestolarda öldüğünü bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın dün ikinci kez tekrarladığı “Protestocuları öldürürseniz müdahale ederiz” tehditlerine Batı ve İsrail medyasının kışkırtıcı haberleri de eşlik ediyor. New York Times (NYT) gazetesi, bazı İranlı yetkililerin “Tahran’daki rejimin hayatta kalma moduna geçtiğini” söylediğini aktardı. The Times gazetesi de İran dini lideri Ali Hamaney’in “Rusya’ya kaçmayı düşündüğü” iddiasına da yer verdi. ABD'nin ayrıca bölgeye yüklü miktarda askeri sevkiyata başlaması, müdahale hazırlığı mı var sorusuna neden oldu.
SOKAKLARDA ÖLÜ SAYISI ARTIYOR
AFP’nin verdiği bilgiye göre, 31 valilikten 23'ünde protestolar patlak verdi ve çoğunlukla küçük ve orta ölçekli en az 40 şehri etkiledi. Ülkenin batısındaki İlâm’da sosyal medyaya yansıyan görüntülerde bazı protestocuların silah taşıdığı görüldü. Şiddet olaylarının görüldüğü Luristan'da ise Devrim Muhafızları Komutanlığı tarafından yayınlanan açıklamada, protestocular "Devlet düşmanları" olarak nitelenerek, "Bozgunculuk yapan ve silah taşıyan hiç kimseye müsamaha gösterilmeyecek" ifadelerine yer verildi. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 20'ye yükseldiğini bildirdi. 51 kişinin yaralandığını belirten HRANA, yaklaşık bin kişinin de gözaltına alındığını aktardı.
TEHDİT VE ASKERİ HAREKETLİLİK
ABD Başkanı Donald Trump, dün, “Air Force One” uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, “İran’da yaşananları yakından takip ediyoruz. Eğer geçmişte olduğu gibi yine protestocuları öldürürlerse ABD’den sert bir darbe yiyecekler” diyerek tehditlerini yineledi. Trump'ın tehdidine paralel, daha önce Haziran ayındaki İran saldırısına benzer şekilde, birden fazla C-17A uçağı, KC-135 Stratotanker uçaklarının ABD'den Avrupa'daki çeşitli üslere nakledildiği belirtiliyor. Uçaklardan birinin 160. Özel Harekat Havacılık Alayı'nın (SOAR) "Gece Avcıları"nın üssü olan Kentucky Fort Campbell'den havalandığı kaydedildi.
İSRAİL'DEN İMALI MESAJ
ABD'nin yanı sıra işgalci güç İsrail'den de İran'a yönelik yeni bir müdahale sinyalleri veriliyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu önceki gece yaptığı açıklamada, İran'ın elinde bulunduğunu iddia ettiği 400 kilogram zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkartılması gerektiğini savundu. İsrail muhalefet lideri Naftali Bennet isesosyal medya hesabından bir kum saati videosu paylaştı. İsrail ana muhalefetinin lideri Yair Lapid, Venezuela saldırıdan sonra sıranın İran'da olduğunu ima ederek, "İran rejimi Venezuela'da olup bitenlere yakından dikkat etmeli" dedi.
HAMANEY RUSYA’YA MI?
Diğer yandan İngiltere merkezli The Times gazetesi de rejim içinde Maduro operasyonu ve Trump’ın tehditlerinin panik yarattığı ve Hamaney’in de işler çığırından çıkarsa Rusya’ya kaçmaya hazırlandığı iddiasına yer verdi. Hangi ülkeye ait olduğu belirtilmeyen gizli bir istihbarat raporuna dayandırılan habere göre Ayetullah Ali Hamaney, Rus kültürünü kendilerine yakın buluyor.
ABD’NİN ORTADOĞU’DAKİ YIĞINAĞI
ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon), 2021 yılından beri Basra Körfezi ve Kızıldeniz’in yanı sıra Suudi Arabistan ve Katar gibi ülkelerdeki üslerine askeri yığınak yapıyordu. Bu süreçte USS Gerald R. Ford gibi uçak gemileri de bölgeye gelirken körfezdeki üslere F-22 ve F-35’lerin konuşlandığı da ifade edilmişti. Pentagon ayrıca, İsrail ile İran arasında Haziran’da yaşanan 12 günlük savaş sürecinde de bölgeye hava savunma sistemleri konuşlandırmış ve İran’daki nükleer tesislere bombardıman düzenlemişti. CNN, Trump’ın tehditlerinin ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na (CENTCOM) bu askeri yığınağın durumunu sorduğunu ancak CENTCOM’un herhangi bir bilgi vermeyi reddettiğini bildirdi.
