Antalya'daki Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünce (BATEM), 55 yıl önce deneme amaçlı dikilen avokadonun üretimi her yıl katlanarak 60 bin dekarlık alanda 65 bin tona ulaştı.
Örtü altı tarımda öne çıkan Antalya'da ekonomik değeri yüksek alternatif ürünler yetiştiren üreticiler, son yıllarda tropikal meyve avokadoya yöneldi.
Tropik ve subtropik iklim koşullarında yetiştirilebilen avokadonun adaptasyon çalışmalarına 1970'li yılların başında Antalya'daki BATEM'de başlandı.
Türkiye'ye ilk defa Kaliforniya'dan getirilen "Fuerte", "Hass", "Bacon" ve "Zutano" cinsi fidanlar, BATEM'in Muratpaşa ilçesindeki arazisinde toprakla buluşturuldu.
Bu fidanların rehabilitasyon süreçlerinin olumlu sonuçlanması, Antalya topraklarına uyum sağlaması üzerine 1989 yılında Serik ilçesinde deneme parseli kuruldu. Bu parsele de Kaliforniya ve Korsika'dan getirilen 38 farklı çeşit avokado fidanı dikildi.
Enstitü tarafından meyve özellikleri, bölge koşullarına uyumluluk ve pazar değerleri değerlendirilerek "Fuerte", "Hass", "Bacon", "Zutano", "Ettinger", "Wurtz" ve "Pinkerton" gibi avokado çeşitleri BATEM adına tescil edilerek Milli Çeşit Listesi'ne kaydedildi.
Adaptasyon süreçleri tamamlanan fidanlar 2004'ten itibaren çiftçilerle buluşturularak başta Antalya ve Mersin olmak üzere Akdeniz sahil şeridi kentleri ile kısmen de olsa İzmir ve Muğla'da yetiştirilmeye başlandı.
Popülerliği her geçen gün artan avokadonun üretimi de yıldan yıla katlanmaya başladı. Türkiye genelinde 2004'te 700 dekarlık alanda 400 ton üretilen avokadonun üretimi 20 yıllık süreçte 60 bin dekarlık alanda 65 bin tona kadar ulaştı.
"Pazarlarda artık avokado tezgahlarını görüyoruz"
BATEM Müdürü Doç. Dr. Abdullah Ünlü, avokadonun yıllar içerisinde Türkiye'nin yeni ihracat kalemini oluşturabilecek bir ürün haline geldiğini söyledi.
Ünlü, Enstitü olarak avokadoda ıslah, yetiştirme tekniği, doku kültürü, hastalık ve zararlılarıyla mücadeleyle ilgili araştırmalar yürüttüklerini dile getirdi.
Avokadonun doymamış yağ asitleri açısından önemli bir meyve olduğuna dikkati çeken Ünlü, "Avokado yağı da kozmetik sanayisinde önemli bir şekilde kullanılmaya başlandı. Ayrıca avokado püresi de son yıllarda oldukça fazla tüketilmeye başlandı. Diyet menülerinin olmazsa olmazı haline gelen ürün, sağlık açısından da tüketicilerin vazgeçilmezi haline geldi." dedi.
Amerika'dan Türkiye'ye adapte olacağını düşündükleri "Gwen" ve "Sir Prize" adlı 2 çeşit daha avokadoyu getirdiklerini ve adaptasyon çalışmalarını sürdürdüklerini anlatan Ünlü, şöyle devam etti:
"Bu cinsleri de en kısa sürede piyasaya sürerek meyvenin pazar süresini arttırmak istiyoruz. Bu çeşitlerle beraber avokado eylül ve ekim aylarından mart aylarına kadar pazar tezgahlarında yerini alacak. Son yıllarda özellikle Antalya'nın doğu ilçelerinde ticari avokado ekimi oldukça arttı. Pazarlarda mandalina ve portakal tezgahlarının yanında avokado tezgahları da artık görüyoruz. Tüketicinin yoğun ilgisiyle piyasa ciddi anlamda büyüyor. Son 2 yılda dikilen bahçelerin birkaç yıla meyve vermeye başlayacağını düşünürsek avokado 2-3 yıl içerisinde önemli bir ihracat kalemi olacaktır."
"Üretimin 35 bin tondan fazlası Antalya'dan sağlanıyor"
BATEM Meyvecilik Bölümü'nde görev yapan Ziraat Yüksek Mühendisi Alper Arslan da 2004 yılından sonra avokado fidanlarının piyasaya arz edilmesiyle bölgede yoğun bir yetiştiriciliğin başladığını belirtti.
O yıllarda 400 ton üretilen avokadonun üretiminin 65 bin tona ulaştığına işaret eden Arslan, "Bu üretimin 35 bin tondan fazlası Antalya'dan sağlanıyor. Türkiye 10 bin ton civarında avokado ithal ediyor. Yeni bahçelerin de meyve vermesiyle birlikte ithalatımızın düşeceğini, ihracatımızın da hızla artacağını düşünüyorum." diye konuştu.
Avokadonun bir salata meyvesi olduğunu dile getiren Arslan, şunları kaydetti:
"Potasyum ve magnezyumun yanı sıra çok sayıda vitamini barındırıyor. Vatandaş avokadonun faydalarını öğrendikçe, bilinçlendikçe tüketimi de arttı. İlk yediğinde insanlar yadırgıyor ama sonra seviyor. Birkaç yıldır seralarda da yetiştirilmeye başlandı. Soğuğa karşı hassas bir meyve. Bazı çeşitleri eksi 1-2 derecede zarar görmeye başlıyor. Genel olarak eksi 5-6 dereceleri gören yerlerde yetiştirilmez. Limonun ticari olarak yetiştiricilik yapıldığı yerlerde genel anlamda yetiştirilebilir."
